Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Οι σχέσεις μεταξύ αδερφιών. Μειώνοντας τους καυγάδες και βοηθώντας τα παιδιά να είναι συμφιλιωμένα.

Καθημερινά ίσως να έρχεστε αντιμέτωποι με συχνούς καβγάδες και διαπληκτισμούς μεταξύ των παιδιών σας. Οι καβγάδες αυτοί αφορούν ένα πολύ σημαντικό θέμα αν και τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποιος ουσιαστικός λόγος για να «πιαστούν στα χέρια».

Η πλειοψηφία των γονέων αισθάνονται δυσφορία και άγχος όταν συμβαίνει αυτό σε καθημερινή βάση, δοκιμάζοντας τη δική τους υπομονή και ανοχή. Εντούτοις, όσο δύσκολη και ψυχοφθόρα είναι η κατάσταση αυτή, υπάρχουν κάποια θετικά στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να επιφέρουν γαλήνη στη σχέση μεταξύ των αδερφιών και στη γενικότερη ομοιόσταση της οικογένειας.

Τι είναι αυτό που ουσιαστικά προκαλεί τους καβγάδες;

Η ερώτηση αυτή μπορεί να εμπεριέχει πληθώρα και ποικιλία απαντήσεων. Τα παιδιά όπως και οι ενήλικες έχουν το δικό τους μοναδικό τρόπο να σκέφτονται και να αντιδρούν στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Στην προσπάθεια τους να μεταδώσουν τις δικές τους σκέψεις και αντιλήψεις, κάποιες φορές χρησιμοποιούν πιο αρνητικούς τρόπους όπως το να φωνάξουν ή να χτυπήσουν τα αδέρφια τους, τα οποία με τη σειρά τους θα χρησιμοποιήσουν την ίδια αρνητική συνιστώσα για να υπερασπιστούν τα δικά τους θέλω.

Δυστυχώς, ακόμη κι όταν οι γονείς έχουν αποτελεσματικές στρατηγικές πειθαρχίας για τα παιδιά τους, πάντα υπάρχει ένα μικρό ποσοστό διαπληκτισμών μεταξύ τω αδερφιών που είναι φυσιολογικό και υγιές. Οι αλληλεπιδράσεις των αδερφιών είναι μια σημαντική αρένα στην οποία τα παιδιά μαθαίνουν για τις σχέσεις με τους συνομηλίκους και για την επίδραση που έχουν στους άλλους. Είναι μια διαδικασία την οποία θα έπρεπε να περνάνε όλα τα παιδιά κάθε ηλικίας. Με βάση τις αλληλεπιδράσεις τους αρχικά με τα αδέρφια και αργότερα με τους φίλους τους, δημιουργούν μια εικόνα για τον εαυτό τους, καθορίζουν το δικό τους μονοπάτι σκέψης και ξέρουν πώς να αντιδράσουν σε κάθε περίσταση.

Η καλή αυτό-εικόνα και επίγνωση εαυτού που δημιουργούν τα παιδιά, ακόμη και μέσα από τους καβγάδες με τα αδέρφια τους, τους εξοπλίζει με την ικανότητα να πιστεύουν στον εαυτό τους και να παλεύουν για αυτό που πρεσβεύουν.

Για αυτούς τους σημαντικούς λόγους, θα ήταν καλό να βλέπαμε τους διαπληκτισμούς και τις διαφωνίες των παιδιών μας ως ευκαιρίες εξέλιξης της σκέψης τους παρά ως κάτι αρνητικό και ανησυχητικό. Σίγουρα, η κατάσταση αυτή προκαλεί ένταση στις σχέσεις των μελών μιας οικογένειας, αλλά με τους πιο κάτω τρόπους οι γονείς θα μπορούσαν να προσανατολίσουν την ένταση αυτή σε κάτι θετικό και καρποφόρο.

Τρόποι εξομάλυνσης των καβγάδων μεταξύ των αδερφιών:

1) Αρχικά, σκεφτείτε την διαδικασία των διαπληκτισμών ως ένα υγιές και φυσιολογικό στάδιο το οποίο πρέπει να υπερβούν τα παιδιά σας.

2) Μην αγχώνεστε και μην μεταδίδετε περισσότερη ένταση στα παιδιά σας.

3) Σε ήρεμη και νηφάλια φάση της ημέρας, συζητήστε με τα παιδιά σας ότι θα θέλατε να υπάρχει γαλήνη στο σπίτι και ότι όλα τα προβλήματα και οι διαφωνίες μπορούν να επιλυθούν μέσα από τη συζήτηση.

4) Γίνετε παράδειγμα για τα παιδιά σας. Όταν έχετε μια διαφωνία με τον σύντροφο σας είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να δείξετε στα παιδιά το σωστό και αποδεκτό τρόπο να εκφράσουν αυτό που σκέφτονται και να παλέψουν για αυτό, κάνοντας και υποχωρήσεις όταν πρέπει. Τα παιδιά ξέρουν τι δεν πρέπει να κάνουν γιατί ήδη το έχουν ακούσει πολλές φορές αλλά συνήθως δεν έχουν ξεκάθαρο αυτό που πρέπει να κάνουν.

5) Εάν τα παιδιά σας καβγαδίζουν γιατί δεν θέλουν να μοιράζονται τα παιχνίδια τους τότε εξηγήστε τους ότι το κάθε παιδί δικαιούται να έχει το μυστικό του χώρο στο οποίο να ηρεμεί και να αφήνει τα πράγματα του. Όποιο παιχνίδι δεν βρίσκεται στο χώρο αυτό τότε θα πρέπει να το μοιραστεί με τα αδέρφια του.

6) Εάν οι απλές διαφωνίες μεταξύ των παιδιών σας καταλήξουν σε ξυλοδαρμό ή σε υβριστικές εκφράσεις, λάβετε άμεσα δράση. Χωρίστε τα χωρίς όμως να τους δίνετε σημασία και εάν υπάρχει η ευχέρεια ξεχωριστών δωματίων αφήστε τα να αποσυρθούν εκεί μέχρι να ηρεμήσουν και να συζητήσουν ξανά με ηρεμία.

7) Εάν ανησυχείτε για την ασφάλεια του παιδιού, ελάτε πιο κοντά του. Η κοντινή παρουσία του γονέα υπενθυμίζει τις αξίες και τους κανόνες στα παιδιά. Εάν δεν ανησυχείτε για την ασφάλεια τους τότε παραμείνετε έξω από τον καβγά, ακόμη κι αν το ένα παιδί κλαίει ή παραπονιέται.

8) Τονίστε τους ότι δεν θα πάρετε το μέρος κανενός και ότι το πρόβλημα θα πρέπει να το λύσουν από μόνα τους.

9) Τα αδέρφια συνήθως διαπληκτίζονται για να πάρουν προσοχή από τους γονείς. Επαινέστε τα όταν μιλάνε φιλικά ο ένας στον άλλο, όταν μοιράζονται κάτι, όταν δεν διακόπτουν και είναι υπομονετικά, όταν δεν αρπάζουν τα πράγματα ο ένας από τον άλλο ή ακόμη κι όταν ο ένας δεν ενοχλεί τον άλλο. Με αυτό τον τρόπο θα κατανοήσουν ότι θα έχουν την προσοχή των γονέων μόνο όταν κάνουν κάτι καλό και θετικό παρά κάτι άσχημο και αρνητικό.

10) Αφήστε τα παιδιά να παίξουν μόνα τους για λίγο χρόνο κάθε μέρα, όχι όμως μπροστά στον υπολογιστή. Αυτό τα μαθαίνει να έχουν αυτοπεποίθηση και να μην ενοχλούν ο ένας τον άλλο.

Διεκδικητικότητα και πως να την αποκτήσετε

Η διεκδικητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε προσωπικότητας, αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση των ατόμων, στην έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων, αναγκών, όπως επίσης και στην υγιή εξέλιξη μίας σχέσης. Πολλές φορές όμως κάποια άτομα διστάζουν στο να εκφράσουν απόψεις και σκέψεις, λόγω του φόβου που νιώθουν στο να εκτεθούν ή ακόμα και για τις επιπτώσεις ως προς τις αντιδράσεις που θα δημιουργηθούν.

Κάποια άτομα με ισχυρή προσωπικότητα «εμπνέουν» τέτοιου είδους αντιδράσεις, ιδίως σε άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση τα οποία πιστεύουν πως κάποια άτομα είναι πιο δυνατά από αυτά. Σε κάθε περίπτωση, η έλλειψη διεκδικητικότητας οδηγεί στην παθητικότητα και στην απόκρυψη έκφρασης των πραγματικών συναισθημάτων και απόψεων.

Παθητική Συμπεριφορά

Η κατ’ εξακολούθηση παθητική συμπεριφορά, σύμφωνα με την ειδικό Michelle Farris, οδηγεί σε μία κατάσταση «ύπνωσης», κατά την οποία απομονώνεται η αυτοεκτίμηση και ενισχύεται η θυματοποίηση. Αυτό σημαίνει ότι και στις περιπτώσεις που εκφράζετε την άποψή σας, αυτή δεν εκλαμβάνεται θετικά (π.χ. ενώ λέτε «όχι» σε κάποια πράγματα, με τον τρόπο σας εννοείτε «ναι») με αποτέλεσμα να είστε «αόρατοι» στη διαδικασία του διαλόγου. Η συνεχιζόμενη απόρριψη μπορεί να πλημυρίσει το άτομο με συναισθήματα θλίψης, απαξίωσης και θυμού.

Αιτιολογία έλλειψης διεκδικητικότητας

Κάποια άτομα δυσκολεύονται να διεκδικήσουν διότι φοβούνται την πρόκληση με όλες τις συνέπειες που μπορεί να έχει, όπως ντροπή, απόρριψη ή κοινωνική απομόνωση. Η αιτιολογία έλλειψης διεκδικητικότητας μπορεί να οφείλεται σε επικριτικούς γονείς, εκπαιδευτικούς, φίλους και συνομηλίκους. Μέσα από αυτές τις «τραυματικές» σχέσεις το άτομο καλλιεργεί μία παθητική στάση, χωρίς άμυνες. Η αλληλεπίδραση των σχέσεων αυτών στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη κάθε ατόμου ξεχωριστά, έχει και διαφορετικό αντίκτυπο. Με αυτό τον τρόπο καλλιεργείται και η ψυχική ανθεκτικότητα κάθε ατόμου, με συνυπάρχοντα στοιχεία όπως και η διεκδίκηση θέσεων, απόψεων, συναισθημάτων, κλπ.

Πολύ συχνά η έλλειψη διεκδικητικότητας στα ζευγάρια οδηγεί στην παθητική αποδοχή καταστάσεων, λόγω του φόβου απόρριψης ή φυγής από τον άλλο σύντροφο. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που υπάρχει σε σχεδόν όλες τις σχέσεις.

Το κλειδί για τη διεκδικητική συμπεριφορά

Το κλειδί για την απόκτηση συμπεριφορών διεκδίκησης είναι η αντικατάσταση του αισθήματος φόβου με το αίσθημα της ασφάλειας. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:

Ιεραρχείστε τις αξίες σας

Κάντε την ενδοσκόπηση σας, με στόχο την ιεράρχηση των αξιών σας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα ενισχύσετε τους στόχους σας την αυτοεκτίμησή σας. Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει με ερωτήσεις όπως:
Πώςνιώθω τώρα;
Ποια είναι τα σωματικά «σημάδια» που υποδηλώνουν την αναγκαιότητα της επίγνωσης κάποιων πραγμάτων;
Ποιοι είναι οι στόχοι της ζωής μου; Τι θέλω να πετύχω στη ζωή μου;
Υπήρξαν ευχάριστες στιγμές στη ζωή μου μέχρι σήμερα;
Ποια είναι τα κοινά στοιχεία αυτών των εμπειριών;

Προσπαθείστε να καταγράψετε τα συναισθήματα σας σε μία λίστα και στη συνέχεια τις αξίες σας. Η ιεράρχηση των αξιών σας θα σας δείξει την σημαντικότητά τους, έτσι ώστε να κατανοήσετε καλύτερα τις προτεραιότητές σας.

Ξεκινήστε με μικρά βήματα

Μη θέτετε μεγάλους και δύσκολους στόχους από την αρχή. Ξεκινήστε με απλά πράγματα, όπως να μιλήσετε στην πωλήτρια για το σκισμένο ρούχο που αγοράσατε, ή στο γκαρσόνι της καφετέριας για την λανθασμένη παραγγελία που σας πήγε. Βήμα βήμα θα γίνει και η κατάκτηση συμπεριφορών διεκδίησης και προς τα ατομα που φοβάστε να μιλήσετε (γονέας, προϊστάμενος, φίλος, κλπ).

Να θυμάστε ότι «δεν είστε κατώτερος/η από κάποιον άλλον/η»

Κάθε άνθρωπος από τη στιγμή που θα γεννηθεί έχει μια μοναδική διαφορετικότητα, η οποία τον χαρακτηρίζει ως προσωπικότητα. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε ίσοι και έχουμε τα ίδια ακριβώς δικαιώματα. Επομένως η σκέψη ότι «κάποιος είναι καλύτερος από εμένα» υποβαθμίζει αυτόματα το άτομο και δεν το αφήνει να προχωρήσει μπροστά μέσα από μία σωστή συμπεριφορά διεκδίκησης.

Σκεφτείτε ότι έχετε υψηλότερα ιεραρχική θέση σε σχέση με τα άτομα που φοβάστε

Εάν ήσασταν ο διευθυντής του προϊσταμένου σας, πώς θα τον αντιμετωπίζατε; Με αυτή τη διαδικασία, τροποποιούνται τα λανθασμένα πρότυπα σκέψης, και υιοθετούνται νέα πρότυπα υγιούς διεκδίκησης.

Σκεφτείτε το άτομο που διστάζετε ή φοβάστε να μιλήσετε ως μία αστεία φιγούρα

Η σκέψη μίας αστείας μορφής θα βοηθήσει να πάρετε το θάρρος της γνώμης και να αντιμετωπίσετε τις τυχόν δυσκολίες (Εικονοποίηση (Imagery, Visualization). Για παράδειγμα σκεφτείτε τον προϊστάμενό σας ως κλόουν με κόκκινη μύτη!!!

Επικεντρωθείτε στο συναισθηματικό στάδιο του ατόμου που βρίσκετε απέναντί σας.

Σκεφτείτε ότι κάποιο άτομο ίσως έχει περάσει πολλές δυσκολίες στη ζωή του και για το λόγο αυτό λειτουργεί με αυτό τον «εκφοβιστικό» τρόπο στα άτομα με τα οποία συνεργάζεται. Επομένως, η συμπεριφορά τους αποτελεί πρόκληση για εσάς Σίγουρα αυτό αποτελεί μία εκλογικευμένη αντίληψη, η οποία δεν θα πρέπει να σας ακινητοποιήσει… Το αντίθετο, παραμένοντας σε ήρεμη κατάσταση έχετε το πλεονέκτημα της επιλογής. Η δική σας ανάγκη δεν έχει να κάνει με την «δυστυχία» των άλλων, η οποία εκφράζεται με τον εκφοβιστικό αυτό τρόπο. Προσπαθείστε να διαλέξετε τις μάχες σας, χωρίς να υποτιμάτε τον εαυτό σας.

Η υγιής διεκδίκηση αποτελεί δείγμα υγιούς ψυχικής υγείας. Όλοι μας έχουμε μέσα μας τη δύναμη για να «βελτιώσουμε» τη διαχείριση των καταστάσεων της ζωής μας.

Η απόκτηση του ελέγχου για την ίδια μας τη ζωή, μέσα από την αυτοβελτίωση και την αυτοεπίγνωση, στο βαθμό που αυτό μπορεί να γίνει, θα φέρει και την ισορροπία του συναισθηματικού πλαισίου μας.

Είσαι η σύντροφος και όχι η μαμά του

Ένα από τα μεγάλα λάθη των γυναικών είναι να μπαίνουν στο ρόλο της μαμάς και να χάνουν τη θηλυκότητα, τη σεξουαλικότητα και τον ερωτισμό τους. Αναλώνονται στο να προλάβουν τις ανάγκες του συντρόφου τους και να τις διεκπεραιώσουν στερεοτυπικά. Είναι αλήθεια ότι ο άντρας συχνά ψάχνει τη μαμά του στη σχέση, ωστόσο αυτό δεν είναι αρκετό για να μείνει σε μία ερωτική σχέση. Δεν είναι πανάκεια ότι θα πρέπει πάντα να είναι συνδεδεμένος με έναν «ομφάλιο λώρο». Αυτό γίνεται και πρόβλημα δικό μας όταν μπαίνουμε στη διαδικασία να το συντηρήσουμε. 

Γι΄ αυτό
-Οι σύντροφοι σε μία σχέση φροντίζουν ο ένας τον άλλο και τη σχέση γενικότερα. Η φροντίδα δεν είναι μόνο γυναικεία υπόθεση. Μαζί και ο καθένας χώρια φροντίζει με τον τρόπο του χωρίς να είναι ένα γυναικείο πρέπει αυτό.
 
-Οι επαγγελματικές αποφάσεις και πρωτοβουλίες είναι προσωπική υπόθεση. Ακούμε, συμμετέχουμε, λέμε τη γνώμη μας αλλά την ευθύνη της απόφασης δεν θα την πάρουμε εμείς για εκείνον.
 
-Η προστασία είναι αυτό που χρειάζεται ένα παιδί μέχρι να ανοίξει τα φτερά του και αυτό γίνεται από το γονιό με μέτρο. Ένας ενήλικας μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του χωρίς τη δική μας παρέμβαση, και αυτό γίνεται με μεγαλύτερη επιτυχία όταν εμείς οι γυναίκες είμαστε στο ρόλο που μας αναλογεί δίπλα του. Η συναισθηματική ασφάλεια και η αγάπη είναι βασικές προϋποθέσεις.
 
-Δεν κρατάμε έναν άντρα δίπλα μας επειδή του φτιάχνουμε μόνο ωραία φαγητά και του σιδερώνουμε υπέροχα τα πουκάμισα. Αυτό μπορούμε να το κάνουμε και μαζί και να δώσουμε μία άλλη πινελιά στη σχέση, ή μπορεί και να το κάνει αυτός για μας προκειμένου να μας εκπλήξει ή να μας ξεκουράσει.
 
-Τα πρέπει και τα μη δεν αρμόζουν σε μία ισότιμη σχέση. Οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί, έχει ο καθένας τον τρόπο του να χειρίζεται τις κατάστάσεις. Επικοινωνούμε τα θέλω μας και αποδεχόμαστε τον πιθανά διαφορετικό τρόπο σκέψης και λειτουργίας του άλλου.
 
-Δεν υπάρχει λόγος να μας βλέπει πάντα να ασχολούμαστε με το σπίτι και με τις δικές του ανάγκες. Εκφράζουμε και τις δικές μας ανάγκες, ασχολούμαστε με τον εαυτό μας, ενισχύουμε τη θηλυκότητά μας, κάνουμε πράγματα που μας ευχαριστούν γιατί το σίγουρο είναι ότι όσο πιο καλά αισθάνεται μία γυναίκα με τον εαυτό της τόσο καλύτερα είναι και μέσα στη σχέση.
 
ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ!
Το βασικό είναι να μην παραβιάζουμε τη φύση και τις ανάγκες μας, να αναζητούμε τα γυναικεία προνόμια που ορίζει η ίδια η σχέση να αισθανόμαστε αρεστές και ελκυστικές στο σύντροφό μας. Δεν ξαναμεγαλώνουμε ένα παιδί, αυτό είναι το σίγουρο! Ίσως να κοιτάξουμε λίγο μέσα μας και να δούμε τις δικές μας ανασφάλειες που μπορεί να μας κάνουν να παίρνουμε

Οι Αβορίγινες και η σύνδεσή τους με το Όλον

Οι Αβορίγινες (Aboriginals) είναι οι ιθαγενείς της ηπείρου της Αυστραλίας. Σύμφωνα με έρευνες, θεωρείται ότι οι Αβορίγινες κατοίκησαν την Αυστραλία πριν από περίπου 47.000 έως 50.000 πριν, σύμφωνα με τα αρχαιότερα απολιθώματα που έχουν βρεθεί και έζησαν εκεί σχεδόν αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, μέχρι πριν από λίγες χιλιάδες χρόνια. Αυτός ίσως είναι και ο λόγος που συγκρατούν τόσο καθαρά μνήμες και δοξασίες, καθώς και μια βαθειά σύνδεση με την πηγή της δημιουργίας.

Πιστεύουν πως αυτό που δημιούργησε τα πάντα είναι το «όνειρο». Η ιδέα του «ονειροχρόνου», αποτελεί τον πυρήνα του πολιτισμού τους, αλλά και αυτό που δομεί εντέλει την κουλτούρα τους. Σύμφωνα με αυτήν, είναι ένα σημείο συνάντησης πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, όπως και παρελθόν, παρόν και μέλλον. Αυτή την αντίληψη, τη συναντάμε και σε άλλες κουλτούρες, όπως τον Σαμανισμό του Περού, όπου, σε αυτό το σημείο έχει τοποθετηθεί το Κολιμπρί και η ενέργεια των πιθανοτήτων, που έχει μεγάλη σχέση με την αντίληψη των Αβοριγίνων της Αυστραλίας, καθώς, και στις δύο περιπτώσεις, με άλλες τεχνικές μπορεί κανείς να εισέλθει σε αυτό το πεδίο και να δημιουργήσει αλλαγές μέσα από τη συνειδητή αντίληψη.

Στο πεδίο του “ονειροχρόνου”, όλα είναι ενιαία. Τίποτα δεν διαχωρίζεται από το άλλο. Οι άνθρωποι, τα ζώα, τα άστρα, ο ίδιος ο πλανήτης, συνδέονται και μοιράζονται μια κοινή, πρωτογενή συνείδηση. Το κάθε τι είναι αποτέλεσμα αυτής της συνείδησης και εκφράζει, μέσα από τη μορφή του, τη δύναμη και την ποιότητα της αρχαίας ενέργειας.

Εδώ, το φυσικό και το μεταφυσικό συνδέονται και αλληλοεπηρεάζονται, όπως μας μεταφέρουν οι σοφοί της φυλής. Τα πρώτα όντα που υλοποίησαν όλες αυτές τις αρχές στον πλανήτη Γη ήταν οι Wondjina, οι οποίοι ήρθαν από τη θάλασσα και έφεραν μαζί τους τη δημιουργία και την ανάπτυξη στη φυλή των ανθρώπων. Οι Αβορίγινες της Αυστραλίας έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με την Τέχνη. Καθώς δεν υπήρχε γραπτή γλώσσα, τα έργα Τέχνης ήταν ο τρόπος έκφρασης και μεταβίβασης της γνώσης τους. Παρ’ όλο που σε κάθε κοινωνία των Αβοριγίνων υπήρχαν κάποιες διαφορές, ο τομέας της Τέχνης ήταν για όλους το προσωπικό ημερολόγιο, μέσα από όπου μεταβίβαζαν τις πληροφορίες από γενιά σε γενιά, με πρωταρχικό σχέδιο την ευθεία και τον κύκλο, τον άνδρα και τη γυναίκα δηλαδή, και τη σύνδεσή τους με το Όλον.

Η μουσική τους σχετίζεται άμεσα με το didjeridoo, ένα μακρύ, ξύλινο, πνευστό όργανο, το οποίο θεωρείται από τα πρώτα όργανα του πλανήτη και έχει μια πολύ ιδιαίτερη χροιά. Συνδέεται με το πνεύμα του αέρα και παράγει έναν αρχέγονο και μυστηριακό ήχο, όσο και αυτοί. Η μουσική θεωρούν ότι είναι η γέφυρα μεταξύ γης και ουρανού, όπως και ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε κάθε πλάσμα. Η μουσική, η ζωγραφική, ο χορός, οι μύθοι και οι  τελετουργίες, ενώνονται και πλάθουν την ιστορία αυτού του λαού, το ταξίδι του μέσα στην αιωνιότητα, την επαφή του με τον άχρονο «ονειροχρόνο».

Ένας διαδεδομένος μύθος τους αφορά τον κρύσταλλο Χαλαζία. Αυτήν την τέχνη, σύμφωνα με το μύθο, την κατέχουν οι γέροντες της φυλής: αναζητούν τους βράχους – κρύσταλλους που είναι έτοιμοι να γεννήσουν το κρυσταλλικό εργαλείο και, όταν νιώσουν πως τον βρήκαν, με ένα χτύπημα, ανοίγουν το μητρικό ορυκτό και ξεπροβάλει το κρυσταλλικό εργαλείο. Αυτά τα εργαλεία γεννιούνται έτοιμα, σχεδόν δε χρειάζονται καμία άλλη παρέμβαση και μοιάζουν με τα αιχμηρά εργαλεία που έχουν βρεθεί σε όλο τον πλανήτη, με ηλικία πάνω από 13.000 έτη.

Αυτός ο λαός μπορεί να αποτελεί ένα παράδειγμα για όλους μας. Όχι μόνο επιβίωσε μέσα στους αιώνες, αλλά και δεν έχασε τη σύνδεσή του με το Όλον, με τον πυρήνα της ύπαρξης και της συνειδητότητάς του.

Να μάθεις να εκτιμάς

Στην ζωή σου μην θεωρείς τίποτα ως δεδομένο! Οι σχέσεις όσο εύκολα χτίστηκαν, ακόμη πιο εύκολα μπορεί να διαλυθούν! Αυτό που χρειάζεται είναι η συνεχής προσπάθεια και η αναγνώριση, από μέρους μας, όλων αυτών που μας προσφέρει ο άλλος! Είτε είναι η καλοσύνη, η αγάπη, η στήριξη, η προσοχή!

Μην εκμεταλλευτείς ποτέ την αγάπη του άλλου και επαναπαυτείς από όλα όσα σου προσφέρει! Είτε είναι φίλη-ος σου, ο σύντροφός σου , η πεθερά σου, ένας γνωστός που απλά νοιάζεται για σένα! Οσο δοτικός άνθρωπος και αν είναι, κάποια στιγμή κουράζεται! Οι σχέσεις θέλουν συνεχή προσπάθεια και από τις δυο πλευρές για να κρατηθούν υγιείς και να εξακολουθούν να υπάρχουν! Ένα χαμόγελο, ένα χάδι, μια αγκαλιά, ένα τηλεφώνημα!

Το να ξέρεις να εκτιμάς, είναι αξία ανεκτίμητη! Και αυτό δεν ισχύει μόνο στις προσωπικές σχέσεις αλλα και τις επαγγελματικές! Δείξε την εκτίμησή σου με απλά πράγματα: Με το να προσφέρεις ένα μικρό δωράκι στον πελάτη σου που σε στηρίζει χρόνια, να φτιάξεις ένα γλυκό στην γειτόνισσα που σε νοιάζεται, να βγάλεις την μαμά και την πεθερά σου έξω μια Κυριακή για φαγητό για να τις ξεκουράσεις που σου μαγειρεύουν ή προσέχουν τα παιδιά. Να κάνεις ένα τηλεφώνημα απλά για να πεις «σ’ αγαπώ».

Ας δείξουμε την αγάπη μας στα πρόσωπα που νοιάζονται για εμάς και μας αγαπάνε! Η αγάπη πρέπει να δίνεται απλόχερα! Μην το αφήσεις για κάποια άλλη στιγμή! Κάντο τώρα! Δεν γνωρίζουμε ποτέ πως μπορεί να τα φέρει η ζωή! Είναι τόσο απρόβλεπτη! Ακόμη και αυτή δεν είναι δεδομένη!

Επειδή το εγώ είναι η δυστυχία, το εγώ είναι η ζήλια, το εγώ είναι η κόλαση

Καταρχήν,άφησε την ιδέα να εγκαταλείψεις τη δυστυχία σου και θα έχεις κάνει ένα μεγάλο βήμα.

Τώρα, το επόμενο βήμα είναι το να προσπαθήσεις να καταλάβεις τι είναι η δυστυχία σου. Από πού έρχεται; Μπες σε όλες τις διασυνδέσεις της και ανακάλυψε ολόκληρη τη σύνθεσή της, η οποία συνδέεται μαζί σου και θα εκπλαγείς, όταν δεις πως δεν είναι κάτι αποσυνδεδεμένο από σένα. Συνδέεται μαζί σου, με χίλια δυο πράγματα. Και θα σε σοκάρει, όταν ανακαλύψεις ότι, στην πραγματικότητα, αυτό που πάντοτε ήθελες να ξεφορτωθείς είναι εκείνο το κομμάτι, για το οποίο σου έχουν πει ότι είναι ιδεώδες, ότι έτσι θα έπρεπε να είσαι.

Τη στιγμή που θα δεις ότι το καλό και το κακό είναι ενωμένα, θα ξαλαφρώσεις, θα ανακουφιστείς, γιατί θα νιώσεις πως ολόκληρη η διαμάχη ήταν, στην ουσία, αβάσιμη. Πολεμούσες σκιές, πολεμούσες εναντίον του ίδιου σου του εαυτού. Το αριστερό σου χέρι πολεμούσε το δεξί. Νομίζεις πως μπορεί να βγει κανένα αποτέλεσμα; Δεν υπάρχει περίπτωση! Και τα δυο είναι χέρια σου. Και δεν υπάρχει κανένας λόγος να βολοδέρνεις. Τα δυο σου χέρια μπορούν να υποστηρίξουν τρομερά το ένα το άλλο.

Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις τίποτε. Πρέπει απλώς να κατανοήσεις ότι η ύπαρξη είναι σύνθετη. Είμαστε ένα: και καλοί και κακοί. Σου είπαν, όμως, πως δεν είμαστε ένα κι εσύ δέχτηκες αυτή την ανοησία, οπότε, προσπαθείς να ξεφορτωθείς το κακό. Δεν μπορείς, όμως!

Δεν θέλω να εγκαταλείψεις τίποτε, γιατί αυτή είναι η ενέργειά σου. Και είναι καλό, που δεν μπορείς να την εγκαταλείψεις. Θέλω να τη μετασχηματίσεις, να μην την εγκαταλείψεις.

Ο άνθρωπος που δεν μπορεί να νιώσει τον πόνο, δεν μπορεί να νιώσει ούτε τη συμπόνια. Τί είναι η συμπόνια:. Αν δεν έχεις νιώσει πόνο, δεν μπορείς να νιώσεις συμπόνια, για τον πόνο κάποιου άλλου, επειδή δεν ξέρεις τι είναι ο πόνος. Η εμπειρία του πόνου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξή σου.

Στο μονοπάτι, όλες οι πέτρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να πατήσεις πάνω τους και να περάσεις απέναντι. Όλα αυτά που βλέπεις σαν εμπόδια, στην πραγματικότητα είναι βήματα.

Αυτό που ονομάζεις εγώ, είναι ένας συνδυασμός από χίλια δυο πράγματα. Όταν ο συνδυασμός λειτουργεί καλά, βρίσκεσαι σε βαθιά αρμονία. Τότε, αντιλαμβάνεσαι ότι υπάρχεις πίσω από το θόρυβο του νου σου, ο οποίος σε περιμένει να κοιτάξεις μέσα σου.

Εσύ, όμως, στρέφεσαι και επικεντρώνεσαι προς τα έξω και αγωνίζεσαι με πράγματα… Δεν μπορείς να βγεις νικητής και δεν μπορείς να βγεις χαμένος. Το μόνο που απομένει είναι σύγχυση.

Από τη στιγμή που φεύγει όλη αυτή η σύγχυση, εμφανίζεται από το βάθος μια καινούργια οπτική της ύπαρξής σου. Και από τη στιγμή που τη γνωρίσεις, θα αντιληφθείς την ανοησία της ερώτησης, “πώς μπορώ να εγκαταλείψω τη δυστυχία μου;”

Επειδή το εγώ είναι η δυστυχία, το εγώ είναι η ζήλια, το εγώ είναι η κόλαση.

Και δεν γνωρίζεις το αληθινό σου εγώ. Μπορείς να γνωρίσεις το αληθινό εγώ, μόνο όταν φύγουν τα ψεύτικα εγώ.

Τη στιγμή που εξαφανίζονται τα ψεύτικα, εμφανίζεται το αληθινό. Ο θάνατος του ψεύτικου είναι η γέννηση του αληθινού.

Και αυτή η ποιότητα είναι το ίδιο το κέντρο της ζωής.

Θα παραμείνεις ο ίδιος άνθρωπος, με ένα τρόπο, αλλά, με έναν άλλο τρόπο, θα έχεις αποκοπεί από τον παλιό και θα είσαι εντελώς καινούργιος.

Θα αγαπάς, αλλά τώρα η αγάπη σου δεν θα είναι ίδια. Δεν θα είναι απλώς ο αντίθετος πόλος του μίσους. Η αγάπη σου θα είναι τόσο μεγάλη, που θα μπορεί να απορροφήσει το μίσος, θα μπορεί να μετασχηματίσει το δηλητήριό του σε νέκταρ. Θα αγαπάς, αλλά δε θα κατακτάς. Θα αγαπάς, επειδή θα είσαι τόσο γεμάτος από αγάπη, θα τη μοιράζεσαι.

Η επιστημονική φαντασία του παρελθόντος είναι πλέον πραγματικότητα

Έφτιαξαν ρομπότ που γεννά ρομποτάκια και μάλιστα πιο εξελιγμένα από αυτό
 
Η επιστημονική φαντασία του παρελθόντος είναι πλέον πραγματικότητα. Ένα ρομπότ που μπορεί να φτιάξει άλλα ρομπότ πιο εξελιγμένα στον τρόπο που κινούνται, χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση, δημιούργησαν Βρετανοί και Ελβετοί ερευνητές.
 
Οι μηχανικοί των πανεπιστημίων Κέμπριτζ (Τμήμα Μηχανικής) και ΕΤΗ της Ζυρίχης (Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών-Ινστιτούτο Ρομποτικής και Έξυπνων Συστημάτων), με επικεφαλής τον δρα Φουμίγια Λίντα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «PLoS One», σύμφωνα με το BBC, δημιούργησαν ένα ρομπότ από εύκαμπτο μαλακό πλαστικό, που κάνει άλματα σαν ακρίδα.
 
Η πρωτοτυπία του ρομποτικού συστήματος είναι ότι έχει τη δυνατότητα να βελτιώνεται προοδευτικά και να βελτιώνει τις επιδόσεις του στα πηδήματα, καθώς επίσης να «γεννά μωρά», τα οποία με τη σειρά τους κινούνται ακόμη καλύτερα.
 
Ακούγεται λίγο σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας -ένα ρομπότ που φτιάχνει τα δικά του ρομποτάκια- όμως στην ουσία αυτό πέτυχαν οι ερευνητές. Προς το παρόν, τα «μωρά» είναι πλαστικοί κύβοι που έχουν ένα κινητήρα στο εσωτερικό τους. Η κατασκευή τους γίνεται από έναν «μητρικό» ρομποτικό βραχίονα, ο οποίος μπορεί να δημιουργήσει διάφορα σχήματα «μωρών».
 
Το μητρικό ρομπότ αξιολογεί κάθε φορά -χωρίς παρεμβολή ανθρώπου- ποιές περαιτέρω βελτιώσεις πρέπει να κάνει στον σχεδιασμό του «μωρού», ώστε αυτό να έχει βελτιωμένη απόδοση.
 
Μέχρι στιγμής το ρομπότ-μητέρα έχει δημιουργήσει δέκα γενιές ρομπότ-παιδιών και η τελευταία γενιά μπορεί να διασχίσει διπλάσια απόσταση σε σχέση με την πρώτη, προτού ξεμείνει από ηλεκτρική ενέργεια. Δηλαδή μέσα σε δέκα «γενιές» έχει αυξήσει κατά 100% τις επιδόσεις του στον τομέα της κίνησης.
 
«Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα στη βιολογία είναι πώς προήλθε η νοημοσύνη. Χρησιμοποιούμε τη ρομποτική για να εξερευνήσουμε αυτό το μυστήριο. Θέλουμε να δούμε τα ρομπότ ικανά για καινοτομία και δημιουργικότητα», δήλωσε ο Λίντα.
 
Οι ερευνητές οραματίζονται ήδη ότι τα μελλοντικά ρομπότ που θα εργάζονται στις αυτοκινητοβιομηχανίες, δεν θα κάνουν απλώς συναρμολογήσεις, αλλά θα είναι τόσο έξυπνα, ώστε να αντιλαμβάνονται μόνα τους τα ελαττώματα σε ένα αυτοκίνητο και να φροντίζουν να το επιδιορθώνουν.
 
Καθώς επίσης ρομπότ που θα χρησιμοποιούνται στη γεωργία και θα δοκιμάζουν ελαφρώς διαφορετικές μεθόδους καλλιέργειας και συγκομιδής, για να δουν κατά πόσο αυτό θα βελτώσει την αποδοτικότητα.
 
Ο Λίντα θεωρεί εφικτό ότι σε 30 χρόνια θα έχουν πλέον δημιουργηθεί ρομπότ με ικανότητες ανάλογες εκείνων των ρομπότ που πρωταγωνιστούν σε ταινίες όπως ο «Πόλεμος των Άστρων» και το «Σταρ Τρεκ».

Το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ προσέλαβε τον πρώτο καθηγητή Παιχνιδιού

Αποτέλεσμα εικόνας για lego matematicasΤο φημισμένο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ προσέλαβε τον πρώτο καθηγητή Παιχνιδιού (Lego Professor of Play), θέση που είχε διαφημιστεί ως ονειρεμένη δουλειά. Ο καθηγητής Paul Ramchandani, ειδικός στην ψυχική υγεία των παιδιών στο Κολέγιο Ιμπίριαλ, θα είναι επικεφαλής ομάδας ειδικών που θα εξετάσουν τη σημασία του παιχνιδιού στην εκπαίδευση παγκοσμίως. Ο ψυχίατρος, που απασχολείται και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, έχει ασχοληθεί με παιδιά με πολύ σοβαρές ψυχικές παθήσεις και η έρευνά του θεωρείται πρωτοποριακή στον τομέα του.
Τη νέα του θέση χρηματοδοτεί το The Lego Foundation, τμήμα της εταιρείας παιχνιδιών που ασχολείται με μη κερδοσκοπικές δράσεις. Η χορηγία εντάσσεται στο πλαίσιο ποσού τεσσάρων εκατομμυρίων λιρών που διατίθεται στο πανεπιστήμιο προκειμένου να ενισχυθεί η ίδρυση του κέντρου έρευνας Pedal (Play in Education, Development and Learning) για τον ρόλο του παιχνιδιού στην εκπαίδευση, την ανάπτυξη και τη μάθηση.
Η έρευνα έχει στόχο να διασφαλίσει πως «τα παιδιά διαθέτουν δεξιότητες του 21ου αιώνα, όπως η επίλυση προβλημάτων, η ομαδική εργασία και ο αυτοέλεγχος», όπως γράφει η βρετανική εφημερίδα Independent.

«Ο καθένας έχει μια γνώμη για τον ποιο ρόλο θα πρέπει να έχει το παιχνίδι στην πρώιμη μάθηση και έχουν γίνει εκπληκτικές έρευνες, αλλά υπάρχουν μεγάλα κενά στις γνώσεις μας» σχολίασε ο καθηγητής Ramchandani.

Τα πρώτα άστρα του Σύμπαντος έλαμψαν 560 εκατ. χρόνια μετά το Big Bang

Τα πρώτα άστρα εμφανίστηκαν στο σύμπαν περίπου 560 εκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία του με τη «Μεγάλη Έκρηξη» (Big Bang), 140 εκατομμύρια χρόνια αργότερα από ό,τι πίστευαν ως τώρα οι επιστήμονες. Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγεί η ανάλυση των στοιχείων που συνέλεξε, ο επιστημονικός δορυφόρος «Πλανκ» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) από το 2009 έως το 2016.
 
Η νέα εκτίμηση βασίζεται σε μια ακριβέστερη ανάλυση του «αποτυπώματος» του «Big Bang» στην λεγόμενη κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου, η οποία άρχισε να εξαπλώνεται στο σύμπαν 380.000 χρόνια μετά τη δημιουργία του.

starsareyoun
 
Χάρη στα όργανα του «Planck» κατέστη εφικτό να δημιουργηθεί ο πιο ακριβής χάρτης του «αρχαίου φωτός» που έχει γίνει μέχρι σήμερα. Στην πιο πάνω εικόνα όλου του ουρανού παρουσιάζεται η πόλωση του αρχαίου φωτός CMB, όπως ανιχνεύτηκε από το δορυφόρο της ESA Planck.
 
«Η διαφορά των 140 εκατομμυρίων ετών μπορεί να μην φαίνεται σημαντική στο πλαίσιο της ιστορίας των 13,8 δισεκατομμυρίων ετών του σύμπαντος, όμως αναλογικά συνιστά στην πραγματικότητα μια πολύ μεγάλη αλλαγή στην κατανόησή μας για το πώς εξελίχθηκαν ορισμένα γεγονότα-κλειδιά στις πρώιμες εποχές», δήλωσε ο ελληνικής καταγωγής καθηγητής, Γιώργος Ευσταθίου, ένας από τους επικεφαλής επιστήμονες που μελετούν τα στοιχεία του «Πλανκ».
 
from_big_bang_today
 
Τα πρώτα άστρα στο στερέωμα εκτιμάται, ότι ήταν υπέρθερμοι γίγαντες που θα είχαν σύντομη ζωή, αλλά πρόλαβαν να παράγουν τα πρώτα βαριά χημικά στοιχεία της ύλης, χάρη στα οποία αργότερα σχηματίστηκαν οι πλανήτες, αλλά και τα έμβια όντα στη Γη.
 
Η προηγούμενη εκτίμηση, ότι η εμφάνιση των άστρων είχε συμβεί νωρίτερα, 420 εκατομμύρια χρόνια μετά το «Μπιγκ Μπανγκ», είχε γίνει από τον αμερικανικό επιστημονικό δορυφόρο WMAP στην προηγούμενη δεκαετία. Η νέα εκτίμηση συμφωνεί πλέον καλύτερα και με τις παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου «Hubble», γεγονός που ικανοποιεί τους επιστήμονες.

Θεόρατοι κυκλώνες η νέα αναπάντεχη ανακάλυψη του Juno στον Δία

Νέα ερωτηματικά έκρυβαν για τους επιστήμονες τα δεδομένα που έφτασαν από το διαστημόπλοιο Juno, μετά την τελευταία κοντινή του διέλευση από τον πλανήτη. Ανάμεσα σε αυτά, οι τεράστιοι και εντυπωσιακοί κυκλώνες που αποτύπωσε το σκάφος, περνώντας από τους δύο πόλους του Δία.
 
Το σκάφος Juno της NASA αναμένεται να πραγματοποιήσει περισσότερες από είκοσι επιπλέον κοντινές διελεύσεις

Το Juno έφτασε στον πλανήτη το περασμένο καλοκαίρι. Είναι το πρώτο διαστημόπλοιο που θα εξετάσει τους πόλους του από τόσο μικρή απόσταση. Περιφέρεται σε τροχιά που, κάθε 53 ημέρες, το φέρνει σε «απόσταση αναπνοής» από τα νέφη στην ανώτερη ατμόσφαιρα του Δία. Όταν ολοκληρώσει κάθε «επίσκεψή» του, στέλνει στη Γη τα στοιχεία που συνέλεξε.
 
Οι επιστήμονες δεν περίμεναν ότι σχηματίζονται κυκλώνες στους πόλους. «Νιώσαμε έκπληξη, παρόλο που γνωρίζαμε πως η κάμερα ουσιαστικά θα στραφεί σε μία terra incognita για εμάς», λέει ο Τζόναθαν Λούνιν, από το πανεπιστήμιο Cornell και μέλος του επιστημονικού επιτελείου της αποστολής του Juno.
 
Τώρα, οι επιστήμονες θέλουν να κατανοήσουν πώς εξελίσσονται χρονικά οι κυκλώνες, αλλά και κατά πόσο υπάρχουν διαφορές στην εκδήλωση του φαινόμενου ανάμεσα στον βόρειο και τον νότιο πόλο. «Προς το παρόν πάντως, απολαμβάνουμε αυτές τις εικόνες», προσθέτει ο Λούνιν.
 
26JUNO2-master1050Ο Νότιος Πόλος του Δία όπως τον είδε το Juno
 
Η ερευνητική ομάδα συναντήθηκε στις αρχές της εβδομάδας, για μία προκαταρκτική συζήτηση σχετικά με τα πιο πρόσφατα δεδομένα που κατέφθασαν από το διαστημόπλοιο. «Ήμασταν όλοι τρομερά ενθουσιασμένοι. Τα αποτελέσματα είναι πραγματικά εξαιρετικά», λέει ο Φραν Μπάτζιναλ, καθηγητής αστροφυσικής και πλανητικών επιστημών στο πανεπιστήμιο του Κολοράντο.
 
«Ο λόγος είναι πως δεν παραπέμπουν σε ό,τι περιμέναμε. Αν βρίσκαμε απλώς ό,τι αναμέναμε, θα ήταν τετριμμένα. Τώρα, όμως, μας ενθουσιάζει το γεγονός ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μυστήρια και γρίφους, που μας κάνουν να αναρωτιόμαστε».
 
Μερικά από αυτά τα μυστήρια είναι αρκετά «σκοτεινά». Για παράδειγμα, προέκυψαν νέα στοιχεία για το εντυπωσιακό σέλας που σχηματίζεται στους δύο πόλους του Δία. Και στους δύο πόλους, το σέλας σχηματίζεται από σωματίδια υψηλής ενέργειας, τα οποία κινούνται κατά μήκος των δυναμικών γραμμών του μαγνητικού πεδίου του πλανήτη, κάτι που θα σήμαινε πως θα έπρεπε να εμφανίζονται ισχυρά ηλεκτρικά ρεύματα.
 
«Ωστόσο, δεν ανιχνεύσαμε διαταραχές στο μαγνητικό πεδίο, τις οποίες θα έπρεπε κανονικά να προκαλούν», επισημαίνει ο Μπάτζιναλ. Ένας ακόμη γρίφος, που υποτίθεται πως θα έπρεπε να λύσει το διαστημόπλοιο, αφορά το κατά πόσο ο Δίας έχει στερεό πυρήνα, αν και είναι αέριος γίγαντας.
«Τα πρώτα δεδομένα υποδεικνύουν πως υπάρχει όντως πυρήνας», λέει ο Λούνιν. «Ωστόσο, δεν φαίνεται να είναι οριοθετημένος». Μία ακόμη έκπληξη που προέκυψε από το Juno αφορά τη συγκέντρωση αμμωνίας στην ατμόσφαιρα.
 
Οι επιστήμονες θεωρούσαν πως το πιο πιθανό είναι η αμμωνία να είναι ισοκατανεμημένη στην ατμόσφαιρα του πλανήτη. Παρ’ όλα αυτά τα δεδομένα δείχνουν πως υπάρχουν μεγαλύτερες ποσότητες στον ισημερινό απ’ ό,τι στα υπόλοιπα πλάτη.
 
Το σκάφος αναμένεται να πραγματοποιήσει περισσότερες από είκοσι επιπλέον κοντινές διελεύσεις. Επομένως, δεν είναι απίθανο να προκύψουν και άλλες εκπλήξεις για την επιστημονική ομάδα.

Σκοταδισμός και δημοκρατική "αντιπροσώπευση"

Πόσο δημοκρατική είναι η αντιπροσωπευτική «δημοκρατία»;

§1: Σε μια χώρα και σε μια ώρα, όπου ο πολιτικός παλιμπαιδισμός πρώην αφισοκολλητών και νυν διπρόσωπων εξουσιαστών, εξίσου άχαρων και επικίνδυνα καθεστωτικών με τα προηγούμενα απάνθρωπα σχήματα, καλά κρατεί, κάθε λόγος περί αντιπροσωπευτικής «δημοκρατίας» συνιστά πολιτική ύβρη. Γιατί; Επειδή νομιμοποιεί ένα δεσποτικό καθεστώς ματαιόδοξων πολιτικών, που αντισταθμίζουν την απουσία ιδίας προσωπικότητας με τις πιο νοσηρές μορφές άσκησης εξουσίας και με την ολική καταστροφή ενός ολόκληρου λαού. Έτσι αναδύεται, ως κυβερνώσα δύναμη, μια «ανεστραμμένη Λογική» (Χέγκελ), που δεν αφήνει κανένα λουλούδι αυτονομίας και αυτό-ανάπτυξης της κοινωνίας να ανθίσει. Οι κλειστές ομάδες ανίκανων πολιτικών έχουν εμφυτευθεί παντού και νέμονται την εξουσία μαζί με όλο το συγγενολόι τους, αρματωμένες με την περιθωριοποίηση των πιο ζωτικών δυνάμεων της ανθρώπινης κοινότητας. Δείχνουν να απολαμβάνουν τη χλιδή της κυριαρχίας τους, γιατί αισθάνονται πως δεν κινδυνεύουν από οποιαδήποτε αυτόνομη παρουσία του λαού: με τη λογική της πολιτικής «αντιπροσώπευσης» έχουν μετατρέψει τα ζωντανά του κύτταρα σε ψευδολογικές κλίμακες ενός μαζοκοινού και μιας μαζοκοινωνίας, που απλώνεται απειλητικά ενάντια στη θεσμοθέτηση μιας αξιοπρόσεκτης αυτονομίας του αυθεντικού σώματος της κοινωνίας. Ένα τέτοιο άπλωμα-ρίζωμα τρέφεται από τον πολλαπλασιασμό «εκπροσώπων»-«αντιπροσώπων» μιας βουβής μάζας στους διάφορους πολιτικούς, πολιτισμικούς, βουλευτηριακούς, κρατικούς, επιστημονικούς θεσμούς. 

§2: Η νοσηρότητα και ο μηδενισμός σε επίπεδο πνευματικού κεφαλαίου έχει ανοίξει διάπλατα το δρόμο στην επικράτηση ενός όχι λιγότερο νοσηρού και μηδενιστικού πολιτικού και οικονομικού κεφαλαίου. Η νοσηρότητα του δεύτερου είναι εμφανέστατη, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι οι πάμπλουτοι κατά τη δεξιά τους τσέπη παίζουν με την εξαθλίωση του πλήθους στον χώρο της αριστερής τσέπης: το ιλαροτραγικό τώρα της πολιτικής σκηνής απορροφά κάθε υποταγή και κάθε κυριαρχία. Ο πολιτικός ωφελιμισμός των νεοσυντηρητικών δυνάμεων εξουσίας που επενδύουν στα παλιά ερείπια με τη μάσκα του προοδευτισμού και του αριστερισμού είναι το σύμπτωμα, το σημείο που συγκεντρώνει όλο το νόημα και το πνεύμα της μετανεωτερικής εποχής μας. Η δύναμη πια δεν βρίσκεται ούτε στην κοινωνία ούτε σε καμιά αξιακή κλίμακα ανθρώπων και πραγμάτων ούτε καν στην ίδια τη νέο-νεοφιλελεύθερη «δημοκρατική» αντιπροσώπευση. Απεναντίας είναι πανταχού παρούσα ως ύπουλη ιδιοποίηση, εκμετάλλευση της πραγματικής ποσότητας του λαού, που υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύσει. Σύμφωνα με τον Καστοριάδη, η αυθεντική δημοκρατία, ήτοι η άμεση δημοκρατία, συνυφαίνεται με την αυτονομία της κοινωνίας και τη ριζική, ως εκ τούτου, αμφισβήτηση κάθε είδους ετερονομίας. Μια τέτοια αμφισβήτηση μπορεί να προέλθει από τις ανθρώπινες δυνάμεις, που συνειδητά πραγματοποιούν το δύσκολο Φαινομενολογικό τους ταξίδιˑ τουτέστι εκκινούν από την παιδευτική –με τη στενή και την ευρεία έννοια– συγκρότηση εαυτών και των άλλων ως πολιτών, δημιουργών και όχι ως οπαδών, αγελαίων κοπαδιών. Τα πιο αντιαισθητικά –και συναφώς αμοραλιστικά– κοπάδια εκδηλώνονται ως χειροκροτητές καταστροφικών πολιτικών εντός και εκτός βουλευτηρίων.

§3: Γιατί η «δημοκρατική» αντιπροσώπευση συνιστά ετερονομία και θάνατο της ελεύθερης ζωής και σκέψης; Επειδή αποτελεί μια επινόηση, μια φενάκη δημοκρατίας. Εάν δημοκρατία, στην αυθεντικότητα της έννοιας, σημαίνει εξουσία του δήμου, δηλαδή «εξουσία που δεν δέχεται κανένα περιορισμό όσον αφορά τη νομοθεσία» (Καστοριάδης: Χώροι του ανθρώπου, σ. 190) και που δεν στηρίζεται σε αντιπροσώπους, αλλά σε άμεσα, διά κλήρου ή με τη σειρά εκλεγμένους πολίτες (ό.π.), και μάλιστα ανακλητούς, τότε η αντιπροσώπευση κυοφορεί χάσμα, σχίσμα ανάμεσα στον εκλεγμένο εκπρόσωπο και τον εκλέγοντα πολίτη. Ο εκπρόσωπος, ως ενεργό πλέον υποκείμενο εξουσίας νομοθετεί ανεξέλεγκτα με βάση τα δικά του ιδιοτελή συμφέροντα, διορίζει εδώ κι εκεί συγγενείς, φίλους και αποτυχημένους πολιτευτές, αρκεί να λειτουργούν ως πιστοί υπηρέτες του. Απεναντίας, ο πολίτης-ψηφοφόρος παρακολουθεί το εκτυλισσόμενο πολιτικό-συμφεροντολογικό κουκλοθέατρο παθητικά: είτε «θαυμάζει» τους πολιτικούς του βοσκούς και τους ακολουθεί άκριτα, είτε αγανακτεί και περιμένει μετά από τέσσερα χρόνια να εκφραστεί δια της άσφαιρης-ακίνδυνης ψήφου, εάν δεν εξαπατηθεί κατ’ εξακολούθηση ως την ημέρα της ψήφου. Γράφει σχετικά ο Καστοριάδης: «…η αντιπροσώπευση είναι μια αρχή ξένη προς τη δημοκρατία… Από τη στιγμή που υπάρχουν μόνιμοι “αντιπρόσωποι”, η πολιτική εξουσία, δραστηριότητα και πρωτοβουλία έχουν αφαιρεθεί από το σώμα των πολιτών για να ανατεθούν στο περιορισμένο σώμα των «αντιπροσώπων» –οι οποίοι τις χρησιμοποιούν για να στερεώσουν τη θέση τους και να δημιουργήσουν συνθήκες για να επηρεάζουν, με πολλούς τρόπους, την έκβαση των προσεχών εκλογών» (ό.π., σ. 191).

Η αληθινή όψη και κόψη της δημοκρατίας βρίσκεται σε ευθεία οντο-λογική αντίθεση με τον σκοταδισμό της «αντιπροσώπευσης», καθώς η τελευταία ως εκ της φύσεώς της συνιστά εξουσιαστική παγίωση της φιλόδοξης και κατ’ εξοχήν βάρβαρης ατομικότητας, ενάντια στην πραγματική ελευθερία του ατόμου.

Φιλοσοφία: οντολογική διερώτηση για το ασυνήθιστο

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΑ ΧΑΜΕΝΑ ΝΟΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

«Τα βάθη του κόσμου άλλη είναι
δύναμη κρυμμένη που τα κρατεί.»
Σικελιανός

Ένα ερώτημα πλανιέται σαν φάντασμα πάνω από τον άνθρωπο χτες και σήμερα: έχει νόημα η φιλοσοφία; Τα νοήματα της φιλοσοφίας δεν είναι ποτέ δεδομένα και δεν βρίσκονται εκεί που πολλές φορές τα αναζητάμε. Σε εποχές φθίνουσας πορείας του αρχαίου άστεως, ο Επίκουρος προ-ειδοποιούσε, διαγνωστικά για την εποχή του και προφητικά για τις δικές μας, πως
«είναι μάταιος ο φιλοσοφικός λόγος, όταν δεν θεραπεύει κανένα ανθρώπινο πάθοςˑ ακριβώς όπως η ιατρική δεν ωφελεί παρά μόνο, όταν θεραπεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν προσφέρει τίποτα, αν δεν απαλλάσσει την ψυχή από τα πάθη της».

Αυτά τα λόγια αποκτούν πραγματικά προφητική αξία για το δικό μας σήμερα, όταν οι τύχες των ανθρώπων εξαρτώνται –σε επίπεδο πολιτικό-οικονομικό, πολιτισμικό, επιστημονικό κ.λπ., από άτομα, ρέποντα προς την ηδονή της πάσης φύσεως εξουσίας, προκειμένου να αντισταθμίσουν ματαιωμένες τους επιθυμίες. Εξαρτώνται δηλαδή από ψυχικο-πνευματικά ανισόρροπα άτομα –και τούτο νοούμενο όχι απλώς ψυχολογικά, αλλά κατ’ εξοχήν οντολογικά. Δείγματα, για παράδειγμα, τέτοιας ανισορροπίας είναι η ακόρεστη απληστία τους σε όλα τα επίπεδα της υλικής νόησης και της πολιτικής συμπεριφοράς, η οποία προς τα έξω, προς τις οδυρόμενες μάζες, προβάλλει ως «πανεθνικός» «αγώνας» για την αποτίναξη της φτώχειας τους. Συμβαίνουν βέβαια όλα τούτα πιο εύκολα σε κοινωνίες, όπως η ελληνική, γιατί η αληθινή φιλοσοφία έχει καταδικαστεί σε μόνιμη εξορία. Να γιατί ο Επίκουρος και πάλι μας μιλάει σαν να ζει στη σημερινή αρρωστημένη πολιτεία:

«ας μην προσποιούμαστε ότι φιλοσοφούμε, μα να φιλοσοφούμε πραγματικά. Δεν έχουμε ανάγκη να φαινόμαστε υγιείς, αλλά να είμαστε στ’ αλήθεια υγιείς»

Σύμφωνα με τον Heidegger, οι αρχαίοι Έλληνες άρχισαν να φιλοσοφούν δυνατά, αταλάντευτα και αποφασιστικά:

«πέφτοντας με τα μούτρα σε εκείνο το ποιητικό-στοχαστικό ερωτάν, που έμελλε να καθορίσει το Dasein μας… Έδωσαν σ’ αυτό το όνομα φιλοσοφία»,

Αυτό δηλαδή το φιλοσοφικό ερωτάν που εισέρχεται στη ζωή μας και εκδιπλώνεται ιστορικά ως:

«ο ακατάπαυστος αγώνας του ερωτάν, ο αγώνας για την ουσία και το Είναι των όντων» (Χάιντεγκερ: Περί πολιτικής, περί αλήθειας, περί τεχνικής).

Όταν και όπου λείπει η φιλοσοφική διερώτηση για την ιστορικότητα του Είναι ενός εκάστου ανθρώπου και ενός λαού, κυριαρχεί η ως άνω ναρκισσιστικής υφής ανισορροπία. Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, τότε η ενασχόληση του ανθρώπου με τη φιλοσοφία δεν αποτελεί προνόμιο ή καθήκον ορισμένων «ειδικών» αλλά βασικό μέλημα της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης, του δικού μας Dasein. Κοινωνίες ή ανθρώπινα άτομα που παραμελούν τη φιλοσοφία υπονομεύουν τα ίδια τα πνευματικά και ιστορικά τους θεμέλια. Έτσι οδηγούνται βαθμιαία στην παρακμή και τελικά καταλήγουν στον πλήρη εκβαρβαρισμό. Η αισθητή πραγματικότητα μαρτυρεί πώς βασικοί υπονομευτές της φιλοσοφικής σκέψης είναι κυρίως οι ολιγαρχίες της μετριότητας που ασύστολα καιροσκοπούν μέσα στα σκονισμένα αμφιθέατρα των «μορφωτικών» ιδρυμάτων ή στα ψυχρά έδρανα των βάρβαρων πολιτικών φατριών. Οι ολιγαρχίες αυτές νοθεύουν αδιάντροπα τον φιλοσοφικό διάλογο με αγοραία ιδεολογήματα και φρικτές επαναλήψεις του ασήμαντου. Έτσι δηλητηριάζουν το λογισμό με τελετουργικές ομφαλοσκοπήσεις ή ρητορικές φωνασκίες και οτιδήποτε μη προσιτό σ’ αυτούς το ρίχνουν στην πυρά.

Στο μέτρο που το ανθρώπινο Dasein, ως εκ της σκεπτόμενης ικανότητάς του, αρνείται να θηρεύει απλώς το ωφελιμιστικό, ως άλλος Κολόμβος αποπειράται τον ωραίο αλλά επικίνδυνο φιλοσοφικό διάπλου πέρα και πάνω από τα συντρίμματα των μεταμοντέρνων, τεχνικοποιημένων ολιγαρχιών της μετριότητας. Εάν η τεχνοεπιστήμη, μετά την ιδεολογική της ολοκλήρωση από τον Διαφωτισμό κυρίως και εντεύθεν, συνέβαλε στην αποδόμηση των ανορθολογικών αυταπατών στον πνευματικο-πολιτισμικό χώρο του ανθρώπου, στην ίδια αναλογία φρόντισε να εισαγάγει τον ανορθολογισμό από το παράθυρο. Το ζητούμενο λοιπόν παραμένει: διαυγής γνωριμία με τις πηγές του φιλοσοφικού και ποιητικού στοχασμού, ώστε να οροθετείται «το νοητό και συνακόλουθα το μη νοητό» (Wittgenstein), να καταλύεται η μονωδία του εργαλειακού λόγου, να «αγωνιζόμαστε για μια αυστηρή σύλληψη [αυτού που] μας συντυχαίνει, μας αναταράζει και μας αλλάζει» (Heidegger). Όσο βαθαίνει η ως άνω γνωριμία δημιουργείται μια παράδοση φιλοσοφικού-ποιητικού διαλέγεσθαι, που μπορεί να απελευθερώσει τον σύγχρονο άνθρωπο από τις παγερές περιπτύξεις του στείρου ακαδημαϊσμού, από τη διάχυτη πνευματική κενότητα της εποχής, από την καθεστωτική ανάδειξη του αγελαίου σε ρυθμιστή της ζωής. Ο άνθρωπος που φιλοσοφεί φεύγει πέρα από το κοινό, το χυδαίο, το μαζοποιημένο. Σύμφωνα με τον Νίτσε «ζει συνεχώς, ακούει, βλέπει, υποψιάζεται, ελπίζει, ονειρεύεται πράγματα ασυνήθιστα».

Από την αρχαία εποχή μέχρι και σήμερα ακόμη, το φιλοσοφείν ευδοκιμεί κυρίως ως εναντίωση στον «φιλοσοφικό-ποιητικό» εκφυλισμό της σκέψης σε «χρησιμοθηρική εξυπνάδα» (Heidegger) και προσφέρει αντίστοιχα τη «δυνατότητα να εμπειράται κανείς τη δοκιμασία της κριτικής συζήτησης» (Πλάτων). Στο πλαίσιο μάλιστα μιας «κοινωνικής λειτουργίας της φιλοσοφίας» (Horkheimer), ο αληθινά ανήσυχος, αεικίνητος, ελεύθερος διάλογος δύναται, σαν άλλο εγελιανό πνεύμα, να αναστοχάζεται την πορεία της αυτογνωσίας του, να οξύνει τον λογισμό της κοινωνίας, να αποδυναμώνει κάθε απολίθωση του ζωντανού λέγειν από την εγωκεντρική επικράτηση της μετριοκρατίας και να χαράσσει εκείνη την οδό, από όπου ο καθένας «χρωστάει να περάσει το ρεύμα της ζωής του, χωρίς να μετατρέπεται σε κοπάδι» (Nietzsche). Η αυθεντικότητα ενός τέτοιου διαλόγου δεν αφήνει περιθώρια για συμβιβασμούς με άκαμπτες ιεραρχήσεις, με κατασκευασμένες αυθεντίες, με διατεταγμένους κήρυκες της μαζικής κουλτούρας, με «νομοθέτες» της σκέψης. Η σκέψη δεν αναπτύσσεται με προστάγματα και διαταγές, ούτε με μαζικο-υστερικές σχεδιοποιήσεις αλλά ακολουθεί το δρόμο του δικού της ηθικού συλλογισμού και αυτογνωσίας. Γνωριζόμενος λοιπόν ο σημερινός άνθρωπος –και δη ο νέος άνθρωπος– με αυτή τη σκέψη θα βρίσκει την ευφορία να σπουδάζει «το παλαιό σε μια νέα σχέση με το όλο» (Hegel), να αρνείται τη φυλάκισή του μέσα στο μικρό, μέσα στην ανημποριά και πάντοτε να μάχεται όχι μόνο για το ζην απλά, αλλά και για το ζην καλά.

Τι είναι ο αρχαίος Σκεπτικισμός;

Ο αρχαίος Σκεπτικισμός ως κατάφαση της ζωής

§1

Ι. Αρχαίος σκεπτικισμός: Ευδοκίμησε κατά την Ελληνιστική εποχή, σε μια περίοδο δηλαδή, όπου η φιλοσοφία αναπροσδιορίζεται, όσο ποτέ άλλοτε, ως οδηγητής της ζωής και ως πηγή αταραξίας. Η φιλοσοφία εν γένει συμβαίνει πάντοτε να αποτελεί τη φωνή μιας ανώτερης τάξης και αλλαγής, ανταποκρινόμενη στα αιτήματα των καιρών. Έτσι και οι υπό συζήτηση εδώ νέες φιλοσοφικές ιδέες επιχειρούν να εκφράσουν ένα είδος πρακτικής φιλοσοφίας, μια εφαρμοσμένη φιλοσοφία της ζωής, προσιτή στον κοινό θνητό και ικανή να καθιδρύει ανθεκτικές συμπεριφορές των ανθρώπων. Και οι μεγάλες φιλοσοφικές σχολές του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, που προηγήθηκαν χρονικά και εξακολουθούν να υπάρχουν με τη μια ή την άλλη μορφή κι αυτή την εποχή, είχαν πολλά να πουν για το πώς πρέπει να διάγει κανείς το βίο του, αλλά με έναν τρόπο μάλλον πιο επιστημονικό και διανοητικό, που αντικειμενικά δεν μπορούσε να αγκαλιάσει τις πλατιές μάζες. Εξάλλου, ένας μακρινός απόηχος των φιλοσοφικών απόψεων και συμπεριφορών του Σωκράτη για τη ζωή αναζητεί τους «Σωκρατικούς συνεχιστές» του σε ορισμένες φιλοσοφικές κινήσεις, από τις οποίες θα ξεπηδήσουν τρία μεγάλα φιλοσοφικά ρεύματα της ελληνιστικής εποχής: ο σκεπτικισμός, ο στωικισμός και ο επικουρισμός. Καθένα από αυτά τα κινήματα δεν αποτελεί συνέχεια του άλλου, αλλά έχει μια αυτόνομη παρουσία, ενώ όχι σπάνια αλληλο-αντιτίθενται ή αλληλο-διαφοροποιούνται.

ΙΙ. Ανάμεσα στα κοινά τους χαρακτηριστικά καίριο και κύριο είναι η αντιμετώπιση του ανθρώπινου ατόμου ως εκείνης της αυθύπαρκτης ατομικής [=αδιαίρετης–άτμητης] μονάδας, που πρέπει να αναζητεί και να βρίσκει την ταυτότητά/ενότητά της στην άμεση πραγματικότητα με το ακόλουθο νόημα περίπου: όχι να υποτάσσεται σε αυτή, αλλά να απελευθερώνεται από οποιαδήποτε μορφή παροντικού καταναγκασμού ή αλλοτριωτικής περικύκλωσης, σχεδιάζοντας μια ιδεώδη, αλλά με πρακτικό αντίκρισμα, οργάνωση του ατομικού βίου, ώστε να μένει ανεπηρέαστος/ασκλάβωτος, στο δυνατό βαθμό, από τη μια ή τη άλλη κατάσταση δουλείας του παρόντος. Μια τέτοια οργάνωση περιλαμβάνει δραστηριότητα με υπομονή και επιμονή, καθορισμένη θεωρητική στάση, συνέπεια λόγου και πράξης, χάραξη μιας καθημερινής πρακτικής αποστασιοποίησης από τις κακοτράχαλες πτυχές του εξωτερικού κόσμου. Ποιος όμως είναι σε θέση να αποτολμήσει μια τέτοια αντιπαράθεση με την πραγματικότητα, προκειμένου να ζήσει ευδαιμονικά τη ζωή του. Πρώτα-πρώτα, ο ίδιος ο σκεπτικός σοφός, που έχει φτάσει να φιλοσοφήσει και να υπερβεί τα είδωλα μιας ψευδούς ελευθερίαςˑ που έχει αποφασίσει να αρνηθεί τον κόσμο των δουλικών συνειδήσεων, χωρίς να αποκόπτεται από τη σφριγηλότητα της ζωής Αυτός ο σοφός δεν παρουσιαζόταν ως «σωτήρας» του κόσμου, όπως συμβαίνει με πολλούς ματαιόδοξους της θεωρητικής και πολιτικής ανοησίας του σήμερα, αλλά σχεδίαζε συγκεκριμένα βήματα απαλλαγής των ανθρώπων από τέτοια σύνδρομα ματαιοδοξίας και αλλοφροσύνης.  

 §2

Ι. Υπ’ αυτό το πνεύμα, ο σκεπτικισμός διαφοροποιείται εν τω μεταξύ από τον στωικισμό και τον επικουρισμό, κατά το ότι δεν προβάλλει νέα συστήματα γνώσης, αλλά ἐποχήν, δηλαδή αποχή από κάθε πρόταγμα θετικής, συστηματικής γνώσης. Στη Φαινομενολογία του πνεύματος, όπου ο Χέγκελ συζητεί για τον αρχαίο σκεπτικισμό, χαρακτηρίζει αυτή τη γραμμή ως «δρόμο απελπισίας, απόγνωσης της συνείδησης». Απελπισία και απόγνωση όχι με το νόημα της οντολογικής ασάφειας και ενός αντίστοιχου μηδενισμού –αυτά τα αφήνει για τους άξεστους του πολιτικού status– αλλά ως προχώρηση πέρα από το «σύνηθες», το «φυσιολογικό», το θεοποιημένο είδωλοˑ πέρα από τη θεωρία του: «καλά είναι και έτσι».

ΙΙ. Ο αρχαίος Σκεπτικισμός συνήθως αναπτύχθηκε σύμφωνα με τις παρακάτω σχολές: ο πρώιμος Πυρρωνισμός με εμβληματική μορφή τον Πύρρωνα από την Ηλεία (περίπου 360-270). Εδώ εντάσσεται και ένας από τους γνωστούς μαθητές του: ο Τίμων ο Φιλόλαος (περίπου 320-230). Ο Πύρρων συνειδητά δεν άφησε κανένα γραπτό, κατά το πρότυπο του Σωκράτη. Το έργο του είχε κυρίως πρακτικό χαρακτήρα. Γι’ αυτό και δεν άφησε γραπτά κείμενα. Επιζητούσε δια λόγου και πρακτικής στάσης ζωής του ιδίου να δείξει στους συνανθρώπους του τον δρόμο της ψυχικής γαλήνης και εσωτερικής ισορροπίας. Προς τούτο συνιστούσε ἐποχήν [=αποχή] από κάθε είδους κρίσεις και τεκμηρίωνε τούτο με τη θέση του περί αδιαφορίας, ήτοι ισοσθένειας [=ίσης αξίας, ίδιας εγκυρότητας, ισοδυναμίας] των αλληλο-αντίθετων κρίσεων. Οφείλει κανείς, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, να βγαίνει έξω, να κρατιέται μακριά από τις αντίδικες γνώμες περί δικαίου και αδίκου και να περιορίζει τις βλέψεις του, τις επιδιώξεις του στο κατά φύση αναγκαίο. Μια τέτοια αποχή από κρίσεις και γνώμες μας οδηγεί στην Αταραξία, στην εσωτερική ελευθερία, στη μη εξάρτηση από τους άλλους.

ΙΙΙ. Ο Σκεπτικισμός στην Ακαδημία: εδώ έχουμε τη λεγόμενη Μέση και Νεώτερη Ακαδημία, τον Ακαδημεικό Σκεπτικισμό, με κύριους εκπροσώπους τον Αρκεσίλαο (περίπου 315-240), ιδρυτή της Μέσης ή της Δεύτερης Ακαδημίας, και τον Καρνεάδη (περίπου 214-128), ιδρυτή της Νεώτερης Ακαδημίας. Μαθητές του ήταν ο Κλειτόμαχος και ο Φίλων ο Λαρισαίος. Ο Αρκεσίαλος ασκήθηκε στη διαλεκτική και υιοθέτησε την επιχειρηματολογία των σχολών των Μεγάρων και της Ερέτριας, που επηρεάστηκαν από την ελεατική Λογική. Η σκέψη του κατηύθυνε τα βέλη της ενάντια στη λογική των Στωικών και στη θεωρία για το κριτήριο της αλήθειας. Αυτή την πολεμική συνέχισε με επιτυχία ο Καρνεάδης, αφού πρώτα είχε μελετήσει καλά τα κείμενα των Στωικών.

ΙV. O Νεοπυρρωνισμός, με κύριο εκπρόσωπο τον Αινησίδημο και ο ύστερος Πυρρωνισμός με εκπρόσωπο τον Σέξτο τον Εμπειρικό (2ος αι. μ.Χρ.) Ο Αινησίδημος πρέσβευε τη θεωρία πως δεν μπορούμε τίποτα να γνωρίσουμε με βεβαιότητα είτε με τις αισθήσεις είτε με τη νόηση. Δεν μπορεί επομένως κανένας να γνωρίσει την αλήθεια των πραγμάτων. Η φιλοσοφική του προσπάθεια αναγνωρίζει τη μεγάλη σημασία του φιλοσοφείν με τον τρόπο του Πύρρωνος. Ο Πυρρωνισμός θα φτάσει στο αποκορύφωμα της ανάπτυξής του με τον Σέξτο τον Εμπειρικό. Βασικό μοτίβο της σκέψης του, σε σχέση με την αναβίωση του Πυρρωνισμού, είναι τούτο: η εξέταση ενός πράγματος συνάπτεται με τρεις πιθανές εκδοχές. Είτε να νομίσει κανείς ότι ανακάλυψε την αλήθεια, είτε να πιστέψει στην αδυνατότητα ανακάλυψής της ή να συνεχίσει την αναζήτησή της. Αναλυτικά για αυτό το ιδιοφυές πνευματικό κίνημα θα μιλήσουμε σε επόμενες συναρτήσεις. Ωστόσο θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει καταληκτικά ότι η Σκεπτικιστική αντιμετώπιση των πραγμάτων θραύει τον σκοταδισμό που συσκοτίζει τα πάντα σε κρίσιμες εποχές, σαν τη δική μας τη σημερινή, καθώς αποδομεί την απόλυτη ανοησία όλων των βεβαιοτήτων [πολιτικών, επιστημονικών κ.λπ.] και αποδυναμώνει πλήρως τις καρικατούρες της «οντολογικής ασάφειας».

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

ΡΗΤΟΡΙΚΗ: ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ - Φίλιππος (149-155)

Αποτέλεσμα εικόνας για ελληνεσ οπλιτεσ[149] Ταῦτ᾽ οὖν ἐξετάσας ἅπαντα καὶ διελθὼν πρὸς αὑτὸν, ἢν μέν τι τῶν εἰρημένων ᾖ μαλακώτερον ἢ καταδεέστερον, αἰτιῶ τὴν ἡλικίαν τὴν ἐμὴν ᾗ δικαίως ἂν ἅπαντες συγγνώμην ἔχοιεν· ἢν δ᾽ ὅμοια τοῖς πρότερον διαδεδομένοις, νομίζειν αὐτὰ χρὴ μὴ τὸ γῆρας τοὐμὸν εὑρεῖν ἀλλὰ τὸ δαιμόνιον ὑποβαλεῖν, οὐκ ἐμοῦ φροντίζον, ἀλλὰ τῆς Ἑλλάδος κηδόμενον καὶ βουλόμενον ταύτην τε τῶν κακῶν ἀπαλλάξαι τῶν παρόντων καὶ σοὶ πολὺ μείζω περιθεῖναι δόξαν τῆς νῦν ὑπαρχούσης.

[150] Οἶμαι δέ σ᾽ οὐκ ἀγνοεῖν ὃν τρόπον οἱ θεοὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων διοικοῦσιν. Οὐ γὰρ αὐτόχειρες οὔτε τῶν ἀγαθῶν οὔτε τῶν κακῶν γίγνονται τῶν συμβαινόντων αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἑκάστοις τοιαύτην ἔννοιαν ἐμποιοῦσιν ὥστε δι᾽ ἀλλήλων ἡμῖν ἑκάτερα παραγίγνεσθαι τούτων.

[151] Οἷον ἴσως καὶ νῦν τοὺς μὲν λόγους ἡμῖν ἀπένειμαν, ἐπὶ δὲ τὰς πράξεις σε τάττουσιν, νομίζοντες τούτων μὲν σὲ κάλλιστ᾽ ἂν ἐπιστατῆσαι, τὸν δὲ λόγον τὸν ἐμὸν ἥκιστ᾽ ἂν ὀχληρὸν γενέσθαι τοῖς ἀκούουσιν. Ἡγοῦμαι δὲ καὶ τὰ πεπραγμένα πρότερον οὐκ ἄν ποτέ σοι γενέσθαι τηλικαῦτα τὸ μέγεθος, εἰ μή τις θεῶν αὐτὰ συγκατώρθωσεν,

[152] οὐχ ἵνα τοῖς βαρβάροις μόνον τοῖς ἐπὶ τῆς Εὐρώπης κατοικοῦσιν πολεμῶν διατελῇς, ἀλλ᾽ ὅπως ἂν ἐν τούτοις γυμνασθεὶς καὶ λαβὼν ἐμπειρίαν καὶ γνωσθεὶς οἷος εἶ, τούτων ἐπιθυμήσῃς ὧν ἐγὼ τυγχάνω συμβεβουλευκώς. Αἰσχρὸν οὖν ἐστὶν καλῶς τῆς τύχης ἡγουμένης ἀπολειφθῆναι καὶ μὴ παρασχεῖν σαυτὸν εἰς ὃ βούλεταί σε προαγαγεῖν.

[153] Νομίζω δὲ χρῆναί σε πάντας μὲν τιμᾶν τοὺς περὶ τῶν σοι πεπραγμένων ἀγαθόν τι λέγοντας, κάλλιστα μέντοι νομίζειν ἐκείνους ἐγκωμιάζειν τοὺς μειζόνων ἔργων ἢ τηλικούτων τὴν σὴν φύσιν ἀξιοῦντας, καὶ τοὺς μὴ μόνον ἐν τῷ παρόντι κεχαρισμένως διειλεγμένους, ἀλλ᾽ οἵτινες ἂν τοὺς ἐπιγιγνομένους οὕτω ποιήσωσι τὰς σὰς πράξεις θαυμάζειν ὡς οὐδενὸς ἄλλου τῶν προγεγενημένων. Πολλὰ δὲ βουλόμενος τοιαῦτα λέγειν οὐ δύναμαι· τὴν δ᾽ αἰτίαν δι᾽ ἣν, πλεονάκις τοῦ δέοντος εἴρηκα.

[154] Λοιπὸν οὖν ἐστὶν τὰ προειρημένα συναγαγεῖν, ἵν᾽ ὡς ἐν ἐλαχίστοις κατίδῃς τὸ κεφάλαιον τῶν συμβεβουλευμένων. Φημὶ γὰρ χρῆναί σε τοὺς μὲν Ἕλληνας εὐεργετεῖν, Μακεδόνων δὲ βασιλεύειν, τῶν δὲ βαρβάρων ὡς πλείστων ἄρχειν. Ἢν γὰρ ταῦτα πράττῃς, ἅπαντές σοι χάριν ἕξουσιν, οἱ μὲν Ἕλληνες ὑπὲρ ὧν ἂν εὖ πάσχωσιν, Μακεδόνες δ᾽ ἢν βασιλικῶς ἀλλὰ μὴ τυραννικῶς αὐτῶν ἐπιστατῇς, τὸ δὲ τῶν ἄλλων γένος, ἢν διὰ σὲ βαρβαρικῆς δεσποτείας ἀπαλλαγέντες Ἑλληνικῆς ἐπιμελείας τύχωσιν.

[155] Ταῦθ᾽ ὅπως μὲν γέγραπται τοῖς καιροῖς καὶ ταῖς ἀκριβείαις, παρ᾽ ὑμῶν τῶν ἀκουόντων πυνθάνεσθαι δίκαιόν ἐστιν· ὅτι μέντοι βελτίω τούτων καὶ μᾶλλον ἁρμόττοντα τοῖς ὑπάρχουσιν οὐδεὶς ἄν σοι συμβουλεύσειεν, σαφῶς εἰδέναι νομίζω.

***
Ο Φίλιππος εκλεκτός των θεών. — Η δόξα που τον περιμένει.
[149] Όλα αυτά λοιπόν αφού καλά τα μελετήσεις και τα συζητήσεις με τον εαυτό σου σε όλο τους το βάθος, αν κάτι από όσα είπα σου φανεί κάπως άτονο και οπωσδήποτε κατώτερο από τις προσδοκίες σου, να το αποδώσεις μόνο στην ηλικία μου, που όλοι θα την έβλεπαν δικαιολογημένα με κάποια επιείκεια. Αν όμως σου φανούν όμοια με αυτά που πιο παλιά υποστήριξα, είναι ανάγκη να πεισθείς πως δεν είναι τα γηρατειά μου που τα επινόησαν, αλλά μου τα είχε υποβάλει κάποια δύναμη θεϊκή, που φυσικά δεν νοιάζεται για μένα αλλά για την Ελλάδα και θέλει και αυτή να απαλλάξει από τα σημερινά δεινά της, αλλά και εσένα να σε περιβάλει με δόξα μεγαλύτερη από όση έχεις τώρα.

[150] Και είμαι βέβαιος ότι δεν αγνοείς με ποιό τρόπο ρυθμίζουν οι θεοί τις τύχες των ανθρώπων: Δεν φέρνουν με τα ίδια τους τα χέρια ούτε τις συμφορές ούτε την ευτυχία στους ανθρώπους, αλλά στο κάθε πράγμα δίνουνε τέτοιο νόημα, ώστε με τις δικές μας ενέργειες να προκαλούμε εμείς οι ίδιοι πότε τη μια, πότε την άλλη από τις δυο καταστάσεις. Έτσι ίσως και τώρα:

[151] Τους λόγους τούς ανάθεσαν σε μένα, ενώ στις πράξεις όρισαν εσένα, κρίνοντας πως εσύ θα τις πετύχαινες με τον πιο τέλειο τρόπο και πως ο λόγος ο δικός μου δεν θα προκαλούσε ίσως δυσφορία σ ᾽αυτούς που θα τον άκουγαν. Φτάνω μάλιστα στο σημείο να πιστεύω ότι τα προηγούμενά σου κατορθώματα ποτέ δεν θα είχαν και τέτοια σπουδαιότητα, αν κάποιος από τους θεούς δεν είχε συνεργήσει,

[152] και φυσικά μόνο για να μπορέσεις να συνεχίσεις τον πόλεμο ενάντια στους βαρβάρους που κατοικούνε στην Ευρώπη, αλλά κυρίως για να εξασκηθείς σ ᾽αυτούς, να αποχτήσεις πείρα, να συνειδητοποιήσεις τις δυνάμεις σου και ύστερα να στρέψεις την προσοχή σου σ᾽ αυτά που τώρα εγώ συμβουλεύω. Και δίχως άλλο είναι ντροπή η τύχη να σε οδηγεί σε δρόμους ένδοξους και συ να μένεις πίσω, να μην προσφέρεσαι να σε ανεβάσει εκεί που θέλει εκείνη.

[153] Νομίζω βέβαια πως πρέπει να εκτιμάς όλους που λεν λόγια καλά για όσα ως τώρα έκανες, να είσαι όμως βέβαιος ότι το πιο λαμπρό εγκώμιο σου το πλέκουν εκείνοι που σε θεωρούν άξιο για πράξεις πιο σπουδαίες από όσες έχεις κάνει και εκείνοι που δεν μιλούν ευχάριστα μόνο για το παρόν, αλλά θα κάνουν τις μελλούμενες γενιές να νιώθουν τόσο θαυμασμό για τις δικές σου πράξεις όσο δεν θα έχουν νιώσει για κανέναν προγενέστερο. Βέβαια πολλά τέτοια ακόμα θα ήθελα να πω, αλλά δεν έχω τη δύναμη. Τον λόγο τον έχω ήδη πει πιο πολλές φορές από όσες ίσως θα έπρεπε.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ Ανακεφαλαίωση. — Αξιολόγηση του θέματος.
[154] Τώρα απομένει να ανακεφαλαιώσουμε όλα τα προηγούμενα, για να μπορέσεις να κοιτάξεις μέσα σε λιγοστές γραμμές τον κεντρικό πυρήνα από τις συμβουλές μου. Λέω λοιπόν πως πρέπει να γίνεις ο ευεργέτης των Ελλήνων, ο βασιλιάς των Μακεδόνων και ο κυρίαρχος όσο μπορείς πιο πολλών βαρβάρων. Αν ενεργήσεις έτσι, όλοι θα σου χρωστούνε χάρη: Οι Έλληνες για τις ευεργεσίες σου, οι Μακεδόνες που τους κυβερνάς σαν βασιλιάς σωστός και όχι σαν τύραννος· και όλοι οι άλλοι οι λαοί που θα τους απαλλάξεις από τη δεσποτική κυριαρχία των βαρβάρων, για να τους προσφέρεις την προστασία των Ελλήνων.

[155] Αν βέβαια όλα αυτά έχουν γραφεί με όλες τις λεπτομέρειες και όπως το απαιτούν οι περιστάσεις, σωστό είναι να το μάθω από σας που με ακούτε· ότι όμως άλλος κανείς δεν είναι σε θέση να σου δώσει συμβουλές πιο ωφέλιμες από αυτές και πιο ταιριαστές για τις συνθήκες που μας περιβάλλουν τώρα, νομίζω πως το ξέρω με ασφάλεια.

Οι Νήσοι των Μακάρων

Σε ακατοίκητο Kυκλαδονήσι βρισκόταν πιθανότατα η πύλη για τα Ηλύσια Πεδία των αρχαίων Ελλήνων
 
Οι παλαιολιθικές ταφές (εποχή Νεάντερταλ, περίπου 35.000 χρόνια π. Χ.), που βρέθηκαν στο Καρμήλιον όρος της Παλαιστίνης, στο σπήλαιο Shanidar του Ιράν και στην La Ferraisie της Γαλλίας, αποτελούν την αρχαιότερη μαρτυρία που διαθέτουμε για τη συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στους νεκρούς και επιβεβαιώνουν την ευρεία διάδοση της σχετικής αντίληψης. Η σύγχρονη τεχνολογία, που επιτρέπει λεπτομερείς αναλύσεις των υλικών καταλοίπων του ανθρώπου, έχει συμβάλει σημαντικά και στην ανίχνευση συναισθηματικών καταστάσεων. Ετσι, η αναγνώριση καταλοίπων γύρης γύρω από το σκελετό ενός νεκρού στο σπήλαιο Shanidar οδήγησε στο συμπέρασμα ότι εκείνοι που τον τοποθέτησαν εκεί φρόντισαν να τον καλύψουν με άνθη. Με τον τρόπο αυτόν, οι επιζώντες εκδηλώνουν την αγάπη τους στο άτομο που αποχώρησε οριστικά από τον κόσμο τούτο και ταυτόχρονα δείχνουν κάποια πίστη, ότι ο θάνατος δεν αποτελεί το τέλος της ύπαρξης, αλλά μάλλον σημαδεύει την αρχή του ταξιδιού προς έναν άλλο κόσμο. Προφανώς από εκεί ξεκίνησε και το παγκόσμιο επίσης έθιμο της ταφής του νεκρού μαζί με προσφιλή του αντικείμενα, τα γνωστά μας κτερίσματα.
 
Μεταθανάτιοι κόσμοι
 
Με την πάροδο των χιλιετιών, η πίστη στην ύπαρξη άλλου κόσμου, στον οποίο μεταβαίνουν οι νεκροί, πήρε πιο συγκεκριμένη μορφή στις μυθολογίες διαφόρων λαών με διάκριση περιοχών, στις οποίες κατέληγαν οι καλοί και οι κακοί αντίστοιχα. Παραδείγματος χάριν, το Alburz για τους Πέρσες, οι «χαρούμενοι τόποι κυνηγιού» για τους Ινδιάνους της Αμερικής, το Tlalocan (ανατολικά) ή το Tamoanchan (δυτικά) για τους Αζτέκους, το παραδεισιακό νησί Bolotu για τους κατοίκους της νήσου Tonga στον Ειρηνικό, τα Πεδία Ialu για τους αρχαίους Αιγυπτίους, ο Κήπος της Εδέμ για τους Εβραίους, τα Ηλύσια Πεδία για τους Αρχαίους Ελληνες, ο Παράδεισος για τους Χριστιανούς κ. λπ. είναι οι τόποι ευδαιμονίας, όπου καταλήγουν τα πνεύματα εκείνων που συμπεριφέρθηκαν σωστά επάνω στη γη. Αντίθετα, οι κακοί μεταναστεύουν σε τόπους αιώνιας τιμωρίας. Τέτοιοι τόποι ήσαν το Sheol ή Aralu για τους Βαβυλώνιους, η χώρα Yomi για τους Ιάπωνες, το Mictlan για τους Μεξικανούς, το Amenti για τους αρχαίους Αιγυπτίους, ο Αδης ή τα Τάρταρα για τους Ελληνες, η «γέεννα του πυρός» ή κόλαση για τους Χριστιανούς κ. ο. κ. Οσο ανιαρή κι αν φαίνεται αυτή η δειγματοληπτική απαρίθμηση των περιπτώσεων, υποδηλώνει τη διαχρονικότητα και τονοικουμενικό χαρακτήρα της αντίληψης για την ύπαρξη μεταθανάτιων κόσμων.
 
Σύμφωνα με μιαν ερμηνεία, ο τόπος αιώνιας ευδαιμονίας των αρχαίων Ελλήνων, τα «Ηλύσια Πεδία», απηχούν την αιγυπτιακή αντίληψη περί «Πεδίων Ιαλού» και συνεπώς αποτελούν αιγυπτιακή επίδραση. Ακόμη κι αν συνέβη αυτό, οι Ελληνες φαίνεται ότι την αντίληψη αυτή την επεξεργάστηκαν προσαρμόζοντάς την στις δικές τους εμπειρίες από τον δικό τους κόσμο. Στην τέταρτη ραψωδία της Οδύσσειας (561-565) δηλώνεται ότι τον Μενέλαο οι αθάνατοι θα τον μεταφέρουν «ες Ηλύσιον πεδίον», όπου βρίσκεται και ο ξανθός Ραδάμανθυς, ενώ κατά τον Ησίοδο οι ψυχές των ηρώων μεταβαίνουν στις Νήσους των Μακάρων, όπου κάνουν ξένοιαστη ζωή, αφού η εύφορη γη εκεί καρπίζει τρεις φορές το χρόνο (Έργα και Ημέραι 170-173). Είναι προφανές ότι τόσο τα Ηλύσια Πεδία όσο και οι Νήσοι των Μακάρων εκφράζουν αντιλήψεις εποχών πολύ παλιότερων από εκείνες του Ομήρου ή του Ησιόδου, και ίσως ανάγονται βαθιά στην Εποχή του Χαλκού, όπως συμβαίνει και με πολλούς άλλους ελληνικούς μύθους. Η δε σύλληψη της ιδέας ότι τα Ηλύσια Πεδία βρίσκονται σε νησιά προσιδιάζει στον χαρακτήρα λαού νησιωτικού.
 
Κυκλάδες και Κρήτη
 
Ένας από τους σημαντικότερους πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν στην «πολυνησία» του Αιγαίου είναι ο Κυκλαδικός της 3ης χιλιετίας π. Χ. και είναι εύλογο να αναζητήσει κανείς σ’ αυτόν τον κόσμο την γένεση της ιδέας περί Νήσων των Μακάρων. Ο Μαρινάτος, που είχε ασχοληθεί με το θέμα, τοποθετούσε τη γένεση του μύθου στην Υστερη Εποχή του Χαλκού, τον 16ον αι. π. Χ., όταν ο Κρητομυκηναϊκός πολιτισμός βρισκόταν στο απόγειο της ακμής του. Ξεκινώντας από το γεγονός ότι η Κρήτη είναι το μεγαλύτερο και το πλουσιότερο νησί στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, θεώρησε ότι αυτή πρέπει να είχε κεντρική θέση στην αντίληψη για το Ηλύσιον, όπου, συν τοις άλλοις, βασίλευε ο αδελφός του Μίνωος, ο Ραδάμανθυς. Ωστόσο, όπως έχει υποστηριχθεί (βλ. «Κ» 19-10-08), είναι αμφίβολο αν οι προϊστορικοί Κυκλαδίτες αντιλαμβάνονταν την Κρήτη ως νησί. Αλλωστε, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι οι νησιώτες θα τοποθετούσαν το καταφύγιο των ψυχών σε έναν τόσο πυκνά κατοικημένο τόπο, όπως ήταν η Κρήτη.
 
Από την αρχαιολογική έρευνα στα Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία έχουν προκύψει σοβαρές ενδείξεις για ανακομιδές οστών, για ύπαρξη οστεοφυλακίων και κενοταφίων αλλά και για τελετουργικές πράξεις στα νεκροταφεία άσχετες από τους ενταφιασμούς νεκρών. Ισως μέσα στις τελετουργίες αυτές να περιλαμβανόταν και η ανακομιδή και εναπόθεση των οστών σε απόμακρους τόπους που θεωρούνταν ως μόνιμη κατοικία των νεκρών. Σύμφωνα με τους αρχαίους μυθογράφους, χάσματα και σπηλιές αποτελούσαν την είσοδο του Αδη, απ’ όπου οι ψυχές περνούσαν προκειμένου να ξεκινήσουν το μακρύ ταξίδι για τις Νήσους των Μακάρων, τις οποίες Όμηρος και Ησίοδος τοποθετούν σε τόπους μακριά από τους ζώντες («εις πείρατα γαίης»). Ακόμη, σύμφωνα με τον Όμηρο, στα νησιά αυτά «ούτε χιονίζει ούτε θύελλες υπάρχουν ούτε βρέχει καν, αλλά ο Ωκεανός πάντα στέλνει τις αύρες του Ζέφυρου που δροσίζουν τους ανθρώπους» (Οδύσσεια δ, 566-568), ένα κλίμα που δεν διαφέρει πολύ από εκείνο των Κυκλάδων. Σκόρπια μεταξύ 26ου και 28ου παραλλήλου τα νησιά αυτά βρίσκονται σε ομβροσκιά, διαθέτουν ήπιο ξηρό κλίμα τον χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι δροσίζονται από τους ετησίας ανέμους, τα μελτέμια. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, ένα απόμερο/ακατοίκητο νησί των Κυκλάδων να είχε θεωρηθεί η πύλη προς τις Νήσους των Μακάρων και σ’ αυτό να μεταφέρονταν τα οστά των νεκρών. Στα ανατολικά της Νάξου, ακριβώς απέναντι από τον όρμο της Μουτσούνας, υπάρχει μικρή συστάδα βραχονησίδων που είναι γνωστές με το όνομα Μάκαρες. Ωστόσο, η μέχρι σήμερα αγνόησή τους από την αρχαιολογική έρευνα δεν επιτρέπει τη διατύπωση οποιασδήποτε άποψης για τον ρόλο τους στην αρχαιότητα.
 
Η έρημη Κέρος
 
Πολύ μεγαλύτερο, αλλά εντελώς ορεινό και σχεδόν ακατοίκητο ήταν το νησί της Κέρου, ανάμεσα στη Νάξο και την Αμοργό. Το νησί αυτό έγινε γνωστό τα μεταπολεμικά χρόνια από την αρχαιολογική λεηλασία που υπέστη κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 στη θέση Κάβος Δασκαλιού: χιλιάδες κομματιασμένα μαρμάρινα Κυκλαδικά ειδώλια και αγγεία κοσμούν μουσεία και ιδιωτικές συλλογές ανά τον κόσμο. Από τις μετέπειτα συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες συνάγεται ότι τα αντικείμενα αυτά αποτελούσαν κτερίσματα νεκρών και είχαν μεταφερθεί στην Κέρο από διάφορα νησιά, αφού προηγουμένως είχαν αχρηστευθεί με τελετουργικό σπάσιμο. Ερμηνεύεται, δηλαδή, η θέση Κάβος Δασκαλιού στην Κέρο ως ένα είδος παγκυκλαδικού ιερού. Συστηματική γεωλογική έρευνα έδειξε ότι η σαθρότητα του βράχου στην περιοχή αυτή έχει συντελέσει στη δημιουργία ρηγμάτων και χασμάτων, κάποιο από τα οποία θα μπορούσε να έχει θεωρηθεί η πύλη προς τα Ηλύσια Πεδία, προς τις Νήσους των Μακάρων. Σταλαγμιτικές αποθέσεις που είχαν σχηματιστεί στην οροφή σπηλιάς πριν από την κατάρρευσή της της χρονολογήθηκαν στο δεύτερο μισό της 3ης χιλιετίας π. Χ. Επειδή δε η σπηλιά αυτή βρισκόταν ακριβώς μπροστά στην έκταση, όπου σημειώθηκε η μεγαλύτερη συγκέντρωση σπασμένων κτερισμάτων – εξ ού και η μεγαλύτερη λεηλασία από τους λαθρανασκαφείς –, ενδέχεται αυτή να είχε θεωρηθεί από τους πρώιμους Κυκλαδίτες η πύλη προς τις Νήσους των Μακάρων.

Σε βρήκα λίγο αργά σε αυτή τη ζωή μα σε βρήκα

Ξέρεις άγγελέ μου τι πιστεύω;

Η Αγάπη, ο Έρωτας είναι μία αέναη μάχη μέσα στον χρόνο, μέσα στην αιωνιότητα.
Είμαι σίγουρος ότι οι ψυχές ζούνε αιώνια και περιπλανιούνται μέσα στο χρόνο ψάχνοντας να βρουν το ταίρι τους…Και όταν το βρουν… τότε από ζωή σε ζωή σε διάφορα σώματα ψάχνουν να βρουν το ταίρι τους.Αργά η γρήγορα όμως το βρίσκουν.

Και σε βρήκα. Λίγο αργά σε αυτή τη ζωή , αλλά σε βρήκα.
Το κατάλαβες και το κατάλαβα.
Βλέπεις σε αυτή την φάση της ζωής μας που κολυμπάμε μέσα στα λυσσασμένα κύματά της πώς γαληνεύουν όλα γύρω μας όταν σε κοιτώ, όταν σου μιλώ, όταν με κοιτάς, όταν μου μιλάς….
Ηρεμούν οι ψυχές μας.

Έψαχνα χρόνια να σε βρω.
Κι όταν σε είδα, όταν μου μίλησες, κατάλαβα ότι ήσουν η ίδια ψυχή μου.
Τόσο όμοιοι…
Ακόμα και το όνομά σου. Ακόμα κι αυτό γαλήνεψε την ψυχή μου.
Μου μιλάς, μου γελάς, με πειράζεις…
Ναι μ’ αγαπάς.

Ζω μέσα σε ένα όνειρο που δε θέλω να τελειώσει…
Να κρατήσει για πάντα.
Να μ’ αγαπάς για πάντα.
Γιατί εγώ θα σ’ αγαπώ για πάντα, σε όλες τις ζωές μας.
Θα δίνω τη δική μου μάχη για να σε κερδίζω πάντα και πάντα θα τα καταφέρνω…
Και θα σε βρίσκω και θα γινόμαστε πάντα ένα.

Μύηση: Μια πορεία εξελικτικής διαδικασίας στο άγνωστο

Ο έρωτας είναι τυφλός. Ο θάνατος είναι τυφλός. Ο θεός Πλούτος στην αρχαία ελληνική παράδοση είναι τυφλός. Αυτό που μας ωθεί εν τέλει να κάνουμε πράγματα, να υπερβούμε καταστάσεις της ζωής είναι το αόρατο στοιχείο μέσα μας, το χθόνιο. Η συνειδητοποίηση ότι ήμαστε περαστικοί μας κάνει να θέλουμε να αφήσουμε κάτι αθάνατο πίσω μας, να δημιουργήσουμε σπουδαία πνευματικά έργα ή σε βιολογικό επίπεδο να κάνουμε παιδιά ούτος ώστε ούτε εμείς, αλλά ούτε και το γένος μας να χαθεί τελείως. Άρα το σημαντικότερο στοιχείο μας είναι το χθόνιο κομάτι του εαυτού μας. Το σημαντικότερο στοιχείο μας είναι αυτό που δεν βλέπουμε.

Πόσοι όμως κατανοούμε αυτά που δεν βλέπουμε μέσα σας; Πόσοι έχουμε την αυτογνωσία να τα κατανοήσουμε;

Σε πόσους ανθρώπους επιλέγουμε να μην χαμογελάμε κάθε μέρα επειδή ήμαστε καχύποπτοι και σε πόσους επιλέγουμε  να χαμογελάμε για λόγους ιδιοτέλειας;

Η άγνοια μας κάνει πάντα καχύποπτους.

Πως μπορούμε όμως να ελέγξουμε κάτι που δεν βλέπουμε;
Γι’ αυτό το λόγω ακριβώς οι αρχαίοι Έλληνες και όχι μόνο, είχανε θεσπίσει τα μυστήρια, κάτι που μας βοηθάει να δούμε αυτό που δεν φαίνεται,  που είναι αόρατο μέσα από την διαδικασία της διδασκαλίας, της κατήχησης, της μυσταγωγίας, από το ρήμα «μυώ» που σημαίνει εισάγω κάποιον στα μυστήρια, κάτι σαφώς μεγαλύτερο από το «μύω» που σημαίνει κλείνω τα μάτια ή τα χείλια, εξού και μύωψ (η ανικανότητα κάποιου να βλέπει μακριά).

Η μύηση είναι το βίωμα, η διαδικασία της είδωσης μέσα μας. Γι’ αυτόν που καταφέρνει να δει δεν έχει κανένα νόημα, αλλά και δεν του επιτρέπεται να μιλήσει για αυτά που έχει δει, διότι ο καθένας μας πρέπει να περάσει από την διαδικασία της κάθαρσης, της εμπειρίας, του βιώματος μόνος του, ως μία διαδικασία εσωτερικής κατάκτησης, εξέλιξης.

Βεβαίως η ζωή δεν αφήνει κανέναν να εφησυχάζει, μόνο που όλοι θυμόμαστε τις θεμελιώδεις αλήθειες που κρύβονται μέσα μας, κυρίως όταν η ζωή μας χτυπήσει την πόρτα.

Γι’ αυτό και κατ’ ουσίαν τις πραγματικές μυήσεις τις δίνει η ίδια η ζωή όταν καλούμαστε να υπερβούμε μία κατάσταση και όχι η όποια ομάδα εσωτερισμού, που δυστυχώς τα τελευταία χρόνια φυτρώνουν σαν μανιτάρια ειδικά στις μεγαλουπόλεις.

Ο Πλούταρχος μας λέει ότι όταν κάποιος μυηθεί και το δει μοιάζει για έναν άλλο σα να μην είναι τίποτα, γιατί δεν είναι ο χώρος που δημιουργεί την μύηση, αλλά η διαδικασία και για να φτάσεις σε αυτή την διαδικασία θα πρέπει να δεις στο άδειο το γεμάτο, γιατί εσύ το γεμίζεις.  Για να φτάσεις όμως να γεμίσεις το άδειο θα πρέπει να αφαιρέσεις από μέσα σου πολλά πράγματα (και τον εαυτό και τους άλλους και το ποιος είσαι και το τι θέλεις και πολλά άλλα πράγματα που πριν θεωρούσες σημαντικά). Η διαδικασία δηλαδή των μυστηρίων είναι βήματα.

Λέγεται ότι αυτός που ήταν μυημένος τον ξεχώριζαν στην πόλη από τον τρόπο που βάδιζε, με λίγα λόγια έχει σωματοποιηθεί η γνώση στα οστά και στις αρθρώσεις, την έφερε πάνω του ως ιδιότητα. Όταν κανείς αλλάζει επίπεδο δράσης μεταμορφώνει ή παραμορφώνει τον ψυχισμό του αλλάζοντας και η μορφή του προσώπου του. Όλη η ιστορία των μύθων αυτό μας δείχνει, για παράδειγμα η μεταμόρφωση του υάκινθου σε λουλούδι είναι η ολοκλήρωση ενός κύκλου σε μία νέα μορφή ικανή να φιλοξενήσει την ανώτερη και πειθαρχημένη συνείδηση. Αλλά και η «λύτρωση» της παραμόρφωσης όπως για παράδειγμα ενός ναρκομανούς ή ενός που είχε ένα ατύχημα, σε φυτό, είναι η επιστροφή του σε μία παλαιότερη αρχέγονη μορφή της φύσης. Για να μπορεί όμως κανείς να μορφοποιεί τον εαυτό του θα πρέπει να δρα, γιατί η δράση είναι μία βουλητική διαδικασία, ενώ η εξήγηση είναι  εφησυχασμός της νόησης.

Ζούμε σε μία χώρα που καλώς η κακώς λέγεται Ελλάδα και στην αρχαιότητα ζούσανε αντίστοιχα στην ίδια χώρα οι πρόγονοί μας και βιώνανε αυτά που λέμε εμείς σήμερα. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας κρίθηκε σε μεγάλο βαθμό, μας λέει ο Ηρόδοτος, από τους μύστες της Σαλαμίνας. Υπήρχανε χιλιάδες μύστες οι οποίοι μετακινήθηκαν στην Σαλαμίνα και ήτανε έτοιμοι να πεθάνουνε για αυτό που εμείς σήμερα λέμε χώρα, έθνος, τόπο ή ιδέα. Για να έχουν το δικαίωμα οι απόγονοί τους, να μυηθούνε στο άγνωστο.

Πόσοι από μας είναι έτοιμοι για κάτι τέτοιο σήμερα;

Υπάρχουνε τρόποι ακόμη και σήμερα να μυηθούμε στο άγνωστο;

Αυτή την στιγμή κοινωνώ την άγνοιά μου μαζί σας. Ο καθένας από εμάς βρίσκεται πολλές φορές σε αυτό το σημείο, να κοινωνήσει την άγνοιά του με τους άλλους. Πόσοι όμως μεταφέρουν απλά το μήνυμα τους χωρίς να έχουν γίνει οι ίδιοι το μήνυμά τους; Αν θέλετε να εκθέσουν τον εαυτό τους σε μία «δημόσια γέννα». Να πουν σε έναν άλλο άνθρωπο σ’ αγαπώ ή απλά σ’ ευχαριστώ που υπάρχεις δίπλα μου.

Οι θεοί, οι ανώτερες λειτουργίες μας ή αν θέλετε η εξελιγμένη πλευρά του εγκεφάλου μας τρομάζει όταν δεν βρίσκει μέσα μας βλαστούς για να τραφεί.

Ο Ερμής, ο θεός της επικοινωνίας μεταξύ πόρου και πλούτου, ο θεός της ρητορικής, προσπαθεί να πείσει τον Πλούτωνα να φέρει την Περσεφόνη, την ψυχή μας, στον πάνω κόσμο και ναι μεν ο Πλούτων δέχεται την επιστροφή της Περσεφόνης στον πάνω κόσμο με τον όρο όμως ότι αυτή θα ξανά επιστρέψει πάλι στον Άδη.

Άρα τι μας διδάσκει ο μύθος; Τους κύκλους της ζωής, την αναζήτηση του βλαστού, της ψυχής μας μέσα από την ουσιαστική επαφή μας με τους άλλους και με τον εαυτό μας στον κόσμο του αοράτου, γνωρίζοντας όμως ότι θα την ξαναχάσουμε (την ψυχή μας) ή τον εαυτό μας αν θέλετε και κάποια στιγμή θα τον ξανακερδίσουμε και πάλι. Όσο όμως αυτό γίνεται γρηγορότερα η συνείδηση μας γίνετε ταχύτερη, είμαστε εν εαυτό δεν έχουμε διάσπαση, διάσταση.

Οι άνθρωποι είναι σε διάσπαση ενώ οι θεοί είναι σε συγκέντρωση, δεν διασπώνται είναι σε αρμονία. Αυτή η σύλληψη της αρμονίας εκφράστηκε στις μορφές των θεών, μέσα από την τέχνη της γλυπτικής. Ας μάθουμε λοιπόν να ανοιγοκλείνουμε την ψυχή μας.

Όταν οι άνθρωποι παύουν να έχουν βεβαιότητες μέσα τους. Όταν καταφέρνουν να ανοιγοκλείνουν την ψυχή τους, να είναι συνδεδεμένοι όλο και περισσότερο με τον ανώτερο εαυτό τους. Όταν καταφέρνουν να δουν εκεί που κανένα κέντρο εσωτερισμού δεν δίνατε να τους χαρίσει μια τέτοια είδωση τότε οι ίδιοι γίνονται μυστήριο για τους άλλους.

Συν-παρουσία: μια άλλη επικοινωνία

Δεν θα έπρεπε ποτέ να απαντάμε βιαστικά, αυτόματα. (Η εκβιαστική λειτουργία των σχολείων είναι μόνο μια πιστή αντανάκλαση/αντίγραφο της διαμορφωμένης δικής μας λειτουργίας και στάσης ζωής).
Δεν έχουμε άμεσα, ποτέ, ολόκληρη την πληροφορία. Η ανταπόκριση δεν υπακούει σε νόμους του εγώ, παρόλο που ανήκει, προσωρινά, σε συγκεκριμένο χωροχρόνο.

Πώς όμως τότε να βρισκόμαστε παρόντες, δράστες στη ζωή μας, στο δευτερόλεπτο της στιγμής που αναμένει μια απάντηση/ανταπόκριση; Στην πίεση του χρόνου. Στην αμηχανία της στιγμής...

Με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο από αυτόν που υπηρετούμε.

Απενεχοποιημένα.
Ελεύθερα, χωρίς κριτική ή κατάταξη.
Γαλήνια, ταπεινά.

Κάτι που δεν είναι εφικτό ακόμα σε συλλογική κλίμακα.

Αν «καθίσεις σε μια γωνία και παρακολουθήσεις», μαθαίνεις αρκετά. Το εγώ σου θέλει/έχει ανάγκη να απαντήσει αμέσως. Να εξηγήσεις αυτά που θεωρείς πως δεν κατάλαβε/παρεξήγησε ο άλλος, να γεμίσεις τα κενά της μη κατανόησής του, να, να, να… Βλέπεις το σκηνικό, το αναγνωρίζεις. Ακόμα και προτού διαδραματιστεί.

Αντιλαμβάνεσαι τον πόνο του εγώ σου, τις ανάγκες του, τις διαδρομές της σκέψης του, την επιλεκτική μνήμη του που φωνάζει να παρουσιάσει, να αμυνθεί, να αποδείξει. Όλα είναι οικεία.

Κι όμως, όσες φορές κι αν ακολουθήσεις αυτή την οικειότητα, την αναγκαιότητα, που είναι στρωμένη με τις καλύτερες προθέσεις, ποτέ δεν είναι αρκετό, δε φτάνει, δε σε γεμίζει.

Ποτέ δεν λυτρώνεσαι, όσο κι αν υπερασπίζεσαι, εξηγείς, αποδεικνύεις. Οι γνώριμοι αυτοί δρόμοι δεν σου δίνουν πίσω την ολότητά σου. Δεν δημιουργούν ενότητα ή αρμονία. Ενισχύουν μόνο την απομόνωση, τον εγωισμό.

Οι οποιοιδήποτε δισταγμοί στο ν’ απαντήσεις έχουν παρόμοιες συνέπειες και επίσης αντιφατικές αντιδράσεις. Αδυναμία, ανικανότητα, άγνοια, αυτό-αμφισβήτηση. Κάπως έτσι στήνεται το πάρτι μέσα στο νου σου. Ένα γνώριμο σκηνικό. Που δεν είναι διαδικασία πια αλλά μια ήδη επιτυχημένη, αυτοματοποιημένη εφαρμογή: ένα πρόγραμμα.

Η ανάγκη να απαντήσεις σε πιέζει, είναι πραγματική. Την αισθάνεσαι στο σώμα και στο συναίσθημά σου. Σε βασανίζει, άσχετα τι κάνεις. Δεν είναι θεωρία. Όπως και η αποφυγή, η δραπέτευση, η σιωπή είναι το ίδιο, καθώς συνεχίζεις άηχα τον διάλογο που έχεις ανάγκη, μέσα σου, εσωτερικά, στην «ασφάλεια» της μη φανερωμένης/μη ομολογουμένης, αλλά παρ’ όλα αυτά, διαμορφωμένης θέσης σου.

Είναι αστείο το τι θεωρούμε κρυφό, άρα «ακίνδυνο».

Είναι ακόμα πιο αστεία η επίμονη διαβεβαίωση πως ακούμε…
Οι άνθρωποι δεν επικοινωνούν πραγματικά για να ξεδιαλύνουν, να πληροφορήσουν ή να εξηγήσουν. Όλα αυτά είναι προ-στάδια και ανάγκες μιας εσωτερικής επικοινωνίας με τον Εαυτό μας που δεν συμβαίνει. Κενά που πιέζουν να γεμίσουν.
 
Οι άνθρωποι επικοινωνούν πραγματικά όταν είναι για να μοιραστούν αυτά που ήδη γνωρίζουν και οι δυο. Είναι μια εντελώς ισότιμη, συν-παρουσία που δεν μπορεί παρά να ενώσει, να συνδέσει, να εναρμονίσει.

Κάτι που είναι ακόμα σπάνιο, άγνωστο, απειλητικό για τα φοβισμένα εγώ.

Οι σχέσεις-επικοινωνίες που δεν προτάσσουν το «παντοδύναμο» εγώ, παραμένουν λίγες και άχρονες. 
Δεν φθείρονται.

Είναι φτιαγμένες σε άλλες διαστάσεις, άλλες συχνότητες και δεν επιβάλλονται, δεν εμποδίζονται, δεν δεσμεύονται. Εκούσια εκφράζονται, από την ίδια την υπηρεσία της Αλήθειας/φανέρωσης. Δεν ελέγχονται. Συμβαίνουν. Δεν τις ορίζεις, δεν τις επιβάλλεις. Πάντα προσφέρουν, ποτέ δεν στραγγίζουν, δεν κλέβουν. Προσθέτουν, δεν περιορίζουν, δεν στερούν. 
 
Πρέπει να τις ζήσεις για να τις ξέρεις. Τότε τις αναγνωρίζεις. Και τις υπηρετείς, τις τιμάς, τις σέβεσαι. Γιατί είσαι Εσύ, γιατί και ο άλλος είσαι Εσύ. Δεν υπάρχει διαφορά γιατί βρίσκεστε σε κοινό έδαφος. Μέρη του Όλου, εκφράσεις του Ενός.
 
Απλά μείνε μακριά από τις καρδούλες, τα λουλουδάκια, την "αγάπη", τις έτοιμες εικόνες των ονείρων σου. Γιατί αυτή η επικοινωνία, η συν-παρουσία δημιουργείται. Δεν έχεις δεδομένα. Βρίσκεσαι σε άγνωστο έδαφος. 
Ένα κλειδί για το δρόμο σου (όχι το μοναδικό ούτε χαραγμένο "σε πέτρα" αλλά στα όνειρα, στο χρόνο).... 

Είναι το Θηλυκό που δημιουργεί αυτές τις επικοινωνίες...Το Αρσενικό τις φωτίζει. Μαζί διαπερνούν τις ψευδαισθήσεις του διαχωρισμού, της απομόνωσης.
 
Και το Παιδί γεννιέται... Η Ιερή Οικογένεια.
 
Πέρα από το φόβο... 

Το θαύμα της βροχής

Τον χειμώνα του 168/169, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος ξεκίνησε εκστρατεία μεγάλης κλίμακας εναντίον των φυλών πέρα από τα βορειότερα σύνορα της αυτοκρατορίας… τους Μακρομάνους και τους Κουάδους στην Τσεχία, τους οποίους μετά από μερικές αποτυχημένες προσπάθειες, νίκησε το 174. Κατά την διάρκεια της εκστρατείας, η αποκαλούμενη Κεραυνοβόλα Λεγεώνα [Thundering Legion, Legio XII Fulminata] περικυκλώθηκε από Κουάδους και παραλίγο να παραδοθεί, εξαιτίας έλλειψης νερού. Ωστόσο, όταν η καταστροφή έμοιαζε αναπόφευκτη, καταρρακτώδης βροχή απελευθέρωσε τους Ρωμαίους. Το γεγονός συνέβη μάλλον το 172.

Ευθύς, ρίζωσαν αρκετές παραδόσεις για το αίτιο του θαύματος. Σύμφωνα με τον Δίωνα Κάσσιο, Έλληνα ιστορικό ο οποίος συνέγραψε περί τα 40 έτη μετά το συμβάν, κάποιος Αιγύπτιος μάγος αξιώθηκε να το πραγματώσει. Από την άλλη, ο σύγχρονός του, Τερτυλλιανός, Χριστιανός συγγραφέας, υποστήριξε ότι οι προσευχές των Χριστιανών στρατιωτών είχαν προκαλέσει την θεϊκή παρέμβαση. Άλλες πηγές αναφοράς στο επεισόδιο αποτελούν κάποια νομίσματα και το ανάγλυφο στην τιμητική αψίδα για τον Μάρκο Αυρήλιο.

Η Ρωμαϊκή Ιστορία του Δίωνα Κάσσιου είναι μερικώς χαμένη, αλλά διασώζεται ένα απόσπασμα από τον Βυζαντινό συγγραφέα Ξιφιλίνο. Ακολουθεί η αναφορά του Δίωνος και η προσθήκη του Ξιφιλίνου, ο οποίος τον κατηγορεί για απάτη.

[72.8] Έτσι, ο Μάρκος υπέταξε τους Μακρομάνους και τους Ιάζυγες, μετά από πολλές σκληρές μάχες και κινδύνους. Ήταν η μοίρα του να κάνει μεγάλο πόλεμο ενάντια στον λαό των αποκαλούμενων Κουάδων και από τύχη να κερδίσει απρόσμενη νίκη για την οποία καλύτερα να λέγαμε ότι του παραχωρήθηκε από τον ουρανό. Επειδή, όταν οι Ρωμαίοι βρέθηκαν πολιορκημένοι κατά την διάρκεια της μάχης, θεία δύναμη τους έσωσε με τον πιο ανέλπιστο τρόπο. Οι Κουάδοι τους είχαν περικυκλώσει σε μέρος ιδανικό για τον σκοπό τους και οι Ρωμαίοι πολεμούσαν γενναία με τις ασπίδες τους ενωμένες· τότε οι βάρβαροι έπαψαν να μάχονται, προσδοκώντας να τους αιχμαλωτίσουν με ευκολία, εξαιτίας της ζέστης και της έλλειψης νερού. Τόσο πολυπληθέστεροι όπως ήταν, τοποθέτησαν φρουρές ολόγυρα εγκλωβίζοντάς τους ώστε να μην μπορούν να βρούν πουθενά νερό. Ως εκ τούτου η κούραση, οι πληγές, ο καυτός ήλιος και η δίψα έφεραν τους Ρωμαίους σε τρομερά δύσκολη θέση· δεν μπορούσαν ούτε να πολεμήσουν ούτε να παραδοθούν, παρά μονάχα στέκονταν όρθιοι, διατηρούσαν τις γραμμές και την σύνταξή τους σε διάφορες θέσεις, καμένοι από την ζέστη, όταν αίφνης μαζεύτηκαν πολλά σύννεφα και μια δυνατή βροχή, όχι δίχως θεϊκή παρέμβαση, ξέσπασε πάνω τους. Πράγματι, υπάρχει μια ιστορία σύμφωνα με την οποία ο Χαρνούφις (Harnuphis) Αιγύπτιος μάγος στην συνοδεία του Μάρκου, είχε προκαλέσει με τις δεήσεις του διάφορες θεότητες και συγκεκριμένα τον Ερμή, τον θεό του ανέμου [ο Ερμής δεν είναι γνωστός ως ουράνια θεότητα. Ωστόσο συχνά παρουσιάζεται σαν Ρωμαίος ομόλογος του Αιγυπτίου Θὠθ, ο οποίος με το όνομα Θωθ-Σου, είναι η προσωποποίηση του ανέμου] και με αυτόν τον τρόπο προσέλκυσε την βροχή.

[72.9] Αυτό αναφέρει ο Δίων για το θέμα, αλλά προφανώς σφάλλει, είτε σκόπιμα είτε για άλλο λόγο· επιπλέον, προτίθεμαι να πιστέψω ότι το λάθος του ήταν κυρίως εμπρόθετο. Θα πρέπει όντως να είναι έτσι, διότι δεν αγνοούσε την μεραρχία των στρατιωτών που κουβαλούσε το ιδιαίτερο όνομα Κεραυνοβόλα Λεγεώνα —πράγματι την αναφέρει στην σειρά με τις υπόλοιπες— τίτλος ο οποίος δεν αποδόθηκε για κανέναν άλλο λόγο (ουδείς έχει αναφέρει κάτι) παρά για το περιστατικό που συνέβη στον εν λόγω πόλεμο [ο τιμητικός τίτλος Φουλμινάτα (ρμ. κεραυνοβολώ ή αστραποβολώ) είχε στην πραγματικότητα χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον έναν αιώνα πριν το θαύμα της βροχής. Ο λίβελος του Ξιφιλίνου κατά του Δίωνος είναι παντελώς ανυπόστατος]. Ήταν ακριβώς αυτό το γεγονός που έσωσε τους Ρωμαίους σε τούτη την περίσταση κι έφερε την καταστροφή για τους βαρβάρους, όχι ο μάγος Χαρνούφις· διότι ο Μάρκος δεν είχε αναφερθεί ότι αρεσκόταν στην συντροφιά μάγων ή την μαγεία [Αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια. Ο Μάρκος Αυρήλιος είχε μεγάλη φήμη ως φιλόσοφος, όμως η σοφία προς τα τέλη του δευτέρου αιώνα, ενεπλάκη σε μη ορθολογικές προσεγγίσεις του θείου. Ο Χαρνούφις είναι γνωστός από επιγραφή η οποία βρέθηκε στην Ακυληία, μια από τις στρατιωτικές βάσεις του Μάρκου Αυρηλίου].

Η αναφορά, τώρα, που έχω στην διάθεσή μου για το επεισόδιο, είναι η ακόλουθη: Ο Μάρκος διέθετε μεραρχία στρατιωτών (οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν το τμήμα αυτό, λεγεώνα) από την Μελιτίνη· όλοι εκείνοι οι άνθρωποι ήσαν πιστοί στον Χριστό. Λέγεται ότι σ᾽εκείνη την μάχη, όταν ο Μάρκος βρέθηκε μπροστά στην καταστροφή, αναζητώντας λύσεις για την περίσταση και φοβούμενος για το στράτευμά του, τον πλησίασε ο έπαρχος και του είπε ότι εκείνοι που αποκαλούνταν Χριστιανοί μπορούσαν να επιτύχουν τα πάντα με τις προσευχές τους και ότι στην λεγεώνα τύχαινε να υπάρχει ολόκληρη ομάδα απ᾽αυτή την αίρεση. Στο άκουσμα εκείνο ο Μάρκος τους κάλεσε να προσευχηθούν· η δέηση εισακούστηκε άμεσα από τον θεό τους, ο οποίος έπληξε τον εχθρό με κεραυνό και ανακούφισε τους Ρωμαίους καταιονίζοντάς τους. Ο Μάρκος εξεπλάγη και όχι μόνο τίμησε τους Χριστιανούς αποδίδοντάς τους στρατιωτικά αξιώματα, αλλά ονομάτισε την λεγεώνα Κεραυνοβόλα. Αναφέρεται επίσης ότι διασώζεται σχετική επιστολή του Μάρκου. Όμως οι Έλληνες, αν και γνώριζαν ότι η λεγεώνα αποκαλούνταν έτσι και οι ίδιοι ήσαν αυτόπτες μάρτυρες του γεγονότος, ουδέποτε αναφέρθηκαν ανεξάρτητα στα αίτια της ονοματοδοσίας.

[72.10] Ο Δίων συνεχίζει το αφήγημα του για να πεί ότι όταν άρχισε να πέφτει βροχή, αρχικά όλοι έστρεψαν τα πρόσωπά τους στον ουρανό και γέμισαν τα στόματά τους με νερό· έπειτα κάποιοι κράτησαν έτσι τις ασπίδες και άλλοι τα κράνη τους, ώστε να μαζέψουν νερό και όχι μόνο ρούφηξαν οι ίδιοι μεγάλες γουλιές αλλά πότισαν και τα άλογά τους. Όταν οι βάρβαροι τους επιτέθηκαν ξανά, έπιναν και πολεμούσαν ταυτόχρονα· κάποιοι τραυματίστηκαν και στην ουσία κατάπιναν το αίμα που έρεε από τις πληγές στα κράνη τους αναμεμειγμένο με νερό. Πράγματι ήσαν τόσο προσηλωμένοι στο να ξεδιψάσουν, που θα μπορούσαν να έχουν υποστεί σοβαρότατες απώλειες από την επίθεση του εχθρού, αν δεν ήταν τόσο βίαια τα φαινόμενα της χαλαζόπτωσης και των κεραυνών που έπληξαν τις τάξεις του.

Έτσι, σ´ έναν και μόνο τόπο μπορούσε κάποιος να αντικρύσει νερό και φωτιά να πέφτουν από τον ουρανό ταυτόχρονα· την ώρα που εκείνοι στην πλευρά τους αφανίζονταν φλεγόμενοι κι ενώ η φωτιά, από την μία, δεν άγιξε τους Ρωμαίους, αλλά αν έπεφτε κάπου ανάμεσά τους, έσβηνε αμέσως, η καταρρακτώσης βροχή κάτι καλό δεν πρόσφερε στους βαρβάρους παρά, ομοιάζοντας τόσο με το λάδι, στην πραγματικότητα έτρεφε τις φλόγες που τους κατέτρωγαν κι έπρεπε να ψάχνουν για νερό ενώ ήταν μουσκεμένοι από την βροχή. Μερικοί αυτοτραματίζονταν για να πνίξουν τις φλόγες με το αίμα τους και άλλοι έτρεχαν προς την μεριά των Ρωμαίων πεπεισμένοι ότι μόνο εκείνοι είχαν το σωτήριο νερό· σε κάθε περίπτωση ο Μάρκος τους λυπήθηκε. Τώρα οι στρατιώτες τον προσφωνούσαν «Imperator» (στρατηγό-αυτοκράτορα) για έβδομη φορά· και παρότι δεν επιθυμούσε να δεχτεί τέτοια τιμή προτού εγκριθεί από την Σύγκλητο, τούτη την φορά την εξέλαβε ως ουράνιο δώρο κι έστειλε επιστολή προς την γερουσία.

Γίνεται να μην αποτύχεις ποτέ;

Πόσο εφικτό είναι να μην αποτύχουμε ποτέ και τι είναι αυτό που μας κάνει να ζούμε με το φόβο της αποτυχίας; Τι φοβόμαστε; Με τι έχουμε συνδέσει την αποτυχία; Πόσο χειρότερη την φανταζόμαστε από ότι να τη ζήσουμε; Πόσο άγχος μας προκαλεί αυτή η κατάσταση και πώς φτάσαμε σ’ αυτό το σημείο; Τι σκέψεις κάνουμε σχετικά με την αποτυχία; Τι σημαίνει για εμάς τους ίδιους και τι σημαίνει για την εικόνα που εμείς θεωρούμε ότι θα σχηματίσουν οι άλλοι για εμάς;
«Αγαπητέ μου φίλε, αλίμονο στον άνθρωπο που δεν απότυχε ποτέ. Κλάψ’ τον! Πάρε όλα τα έργα. Δίπλα στα πολύ μεγάλα υπάρχουν τα πολύ μικρά. Και να το ξέρετε: Τα μεγάλα υπάρχουν χάρη στα μικρά. Μια μεγάλη αποτυχία φέρνει μια μεγαλύτερη επιτυχία. Ποτέ όμως η μεγάλη επιτυχία δε φέρνει μια μεγαλύτερη. Άμα πετύχαινε ο άνθρωπος στην πρώτη εξόρμηση, δε θα ‘κανε δεύτερη. Η δόξα είναι μια κορυφή που για να την ανέβεις πρέπει πρώτα να κατέβεις».
«Οι Κερασιές Θα Ανθίσουν Και Φέτος», Μενέλαος Λουντέμης…
Ένα άτομο που θέλει να είναι τέλειο σε όλα, έχει απαιτήσεις από τον εαυτό του και θέλει να έχει μια τέλεια εικόνα και απέναντι στους άλλους. Κρίνει τόσο σκληρά τον εαυτό του, που σκέφτεται πως και οι άλλοι θα κάνουν το ίδιο μαζί του και θα σκεφτούν διάφορα αρνητικά στοιχεία σχετικά με το ίδιο, τις ικανότητές του και την προσωπικότητά του. Μια αποτυχία θεωρεί ότι ακυρώνει ολόκληρη την ύπαρξή του, τον εκθέτει απέναντι στον εαυτό του και στους άλλους, καταστρέφει την εικόνα που έχει και έχουν και οι άλλοι για αυτόν.
 
Ωστόσο, είναι σημαντικό να μπορέσουμε να δούμε και τα θετικά που μας προσφέρει μια αποτυχία. Θα πρέπει να είμαστε ικανοί να δούμε τι μάθαμε μέσα από αυτή την εμπειρία και ποιοι ήταν οι παράγοντες που οδήγησαν στην αποτυχία. Η αποτυχία είναι, δηλαδή, μια ευκαιρία να δούμε πράγματα στον εαυτό μας, να αξιολογήσουμε συμπεριφορές, ανθρώπους και καταστάσεις, αλλά κυρίως τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι μια ευκαιρία για προσωπική βελτίωση και ανάπτυξη, αλλά και να κάνουμε ένα ακόμη βήμα στο μονοπάτι της ωρίμανσης.
 
Σίγουρα είναι μια ακόμη εμπειρία στο ενεργητικό μας, που στο παρόν ή στο μέλλον μπορεί να μας φανεί χρήσιμη. Το ζητούμενο είναι πως θα αξιολογήσουμε και πως θα «εκμεταλλευτούμε» την αποτυχία ώστε να μάθουμε, να μπορέσουμε να βελτιωθούμε.
 
Είναι σημαντικό να μπορέσουμε ακόμη και να βρούμε τρόπους ώστε να αντιμετωπίσουμε την αποτυχία. Ουσιαστικά, δείχνουμε στον εαυτό μας ότι μπορούμε να ανταπεξέλθουμε, μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα και να προχωρήσουμε. Βρίσκουμε τρόπους να προστατεύουμε τον εαυτό μας χωρίς όμως να ζούμε απλά με το φόβο τι θα γίνει αν αποτύχουμε, παίρνοντας τεράστιες διαστάσεις στο μυαλό μας και κάνοντάς το να φαντάζει σαν κάτι πολύ απειλητικό, που θα μας καταστρέψει τη ζωή μας.
 
Επίσης, μια αποτυχία μας υπενθυμίζει ή μας μαθαίνει ότι η ζωή έχει και επιτυχίες και αποτυχίες. Όλοι θέλουμε μόνο να επιτυγχάνουμε, όμως, και μια αποτυχία μπορεί να μας δώσει πολλά… μπορεί να μας μάθει πολλά, μπορεί να μας βοηθήσει περισσότερο κι από μια επιτυχία.
 
Όπως αναφέρει και η Αλκυόνη Παπαδάκη στο Το χρώμα του φεγγαριού:
«Αξίζει να ζεις μέσα στη γυάλα, από φόβο μην πληγωθείς; Ζήσε τη ζωή σου ελεύθερα. Κι όταν τσακίζεσαι, να ‘χεις το θάρρος και να λες, με γεια μου με χαρά μου. Φτου κι από την αρχή. Όχι κακομοιριές και κλαψούρες. 
Οι φόβοι και οι ανασφάλειες μοιάζουν πολύ με τα σκυλιά. Αν καταλάβουν πως τρέμεις, σου χιμούν. Αν δείξεις αδιαφορία, χοροπηδούν γύρω σου, κάνουν χαρούλες και απομακρύνονται κουνώντας την ουρά τους. 
Χρειάστηκαν τόσα χρόνια να περπατήσω στη βροχή, για να καταλάβω επιτέλους, πως πάντα πίσω από τα μαύρα σύννεφα, κρύβεται ένας ήλιος λαμπερός. 
Κράτησε μια μικρή πλατεία μέσα στην ψυχή σου, που θα κάθεσαι μόνο εσύ και τα πουλιά. 
Άκου, φίλε μου, αν δε χτυπούσανε τα κύματα εκείνους τους βράχους στ’ ακροθαλάσσι, δε θα καμάρωνες τώρα το σχήμα τους!»