Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

ΡΗΤΟΡΙΚΗ: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ - Ὑπὲρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας (1-4)

[1] Οἶμαι δεῖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, περὶ τηλικούτων βουλευομένους διδόναι παρρησίαν ἑκάστῳ τῶν συμβουλευόντων. ἐγὼ δ᾽ οὐδεπώποθ᾽ ἡγησάμην χαλεπὸν τὸ διδάξαι τὰ βέλτισθ᾽ ὑμᾶς (ὡς γὰρ εἰπεῖν ἁπλῶς, ἅπαντες ὑπάρχειν ἐγνωκότες μοι δοκεῖτε), ἀλλὰ τὸ πεῖσαι πράττειν ταῦτα· ἐπειδὰν γάρ τι δόξῃ καὶ ψηφισθῇ, τότ᾽ ἴσον τοῦ πραχθῆναι ἀπέχει ὅσονπερ πρὶν δόξαι.

[2] ἔστι μὲν οὖν ἓν ὧν ἐγὼ νομίζω χάριν ὑμᾶς τοῖς θεοῖς ὀφείλειν, τὸ τοὺς διὰ τὴν αὑτῶν ὕβριν ὑμῖν πολεμήσαντας οὐ πάλαι νῦν ἐν ὑμῖν μόνοις τῆς αὑτῶν σωτηρίας ἔχειν τὰς ἐλπίδας. ἄξιον δ᾽ ἡσθῆναι τῷ παρόντι καιρῷ· συμβήσεται γὰρ ὑμῖν, ἐὰν ἃ χρὴ βουλεύσησθ᾽ ὑπὲρ αὐτοῦ, τὰς παρὰ τῶν διαβαλλόντων τὴν πόλιν ἡμῶν βλασφημίας ἔργῳ μετὰ δόξης καλῆς ἀπολύσασθαι.

[3] ᾐτιάσαντο μὲν γὰρ ἡμᾶς ἐπιβουλεύειν αὑτοῖς Χῖοι καὶ Βυζάντιοι καὶ Ῥόδιοι, καὶ διὰ ταῦτα συνέστησαν ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸν τελευταῖον τουτονὶ πόλεμον· φανήσεται δ᾽ ὁ μὲν πρυτανεύσας ταῦτα καὶ πείσας Μαύσωλος, φίλος εἶναι φάσκων Ῥοδίων, τὴν ἐλευθερίαν αὐτῶν ἀφῃρημένος, οἱ δ᾽ ἀποδείξαντες ἑαυτοὺς συμμάχους Χῖοι καὶ Βυζάντιοι τοῖς ἀτυχήμασιν αὐτῶν οὐ βεβοηθηκότες,

[4] ὑμεῖς δ᾽, οὓς ἐφοβοῦντο, μόνοι τῶν πάντων τῆς σωτηρίας αὐτοῖς αἴτιοι. ἐκ δὲ τοῦ ταῦθ᾽ ὑφ᾽ ἁπάντων ὀφθῆναι ποιήσετε τοὺς πολλοὺς ἐν ἁπάσαις ταῖς πόλεσι τοῦτο ποιεῖσθαι σύμβολον τῆς αὑτῶν σωτηρίας, ἐὰν ὑμῖν ὦσι φίλοι· οὗ μεῖζον οὐδὲν ἂν ὑμῖν γένοιτ᾽ ἀγαθόν, ἢ παρὰ πάντων ἑκόντων ἀνυπόπτου τυχεῖν εὐνοίας.

***
[1] Πολίτες Αθηναίοι, όταν συζητάτε δημόσια για τόσο σημαντικά ζητήματα, νομίζω πως πρέπει να δίνεται ελευθερία λόγου στον καθένα από τους συμβούλους σας. Εγώ προσωπικά δεν θεώρησα ποτέ ότι είναι δύσκολο να σας υποδείξω την καλύτερη πολιτική (γιατί, για να μιλήσω απλά, μου φαίνεται πως όλοι σας την ξέρετε άριστα), αλλά να σας πείσω να την υλοποιήσετε (εφαρμόσετε). Γιατί, κάθε φορά που θα παρθεί και κυρωθεί κάποια απόφαση, τότε τόσο πολύ απέχει από την πραγματοποίησή της όσο ακριβώς πριν εγκριθεί.

[2] Πρόκειται λοιπόν για μιαν από τις συμπτώσεις εκείνες για τις οποίες νομίζω ότι οφείλετε χάρη στους θεούς, για το ότι δηλαδή οι ίδιοι άνθρωποι που πριν λίγο καιρό από αλαζονεία πολέμησαν εναντίον σας, στηρίζουν τώρα μόνο σε σας τις ελπίδες της σωτηρίας τους. Αξίζει να χαίρεστε για την ευκαιρία που σας παρουσιάζεται· γιατί, αν πάρετε τις σωστές αποφάσεις, θα πετύχετε να εξαλείψετε έμπρακτα με το καλό όνομα που έχετε τις ψευδείς κακολογίες αυτών που δυσφημούν την πόλη μας.

[3] Μας κατηγόρησαν δηλαδή οι Χίοι, οι Βυζάντιοι και οι Ρόδιοι ότι σχεδιάζαμε ύπουλα να τους βλάψουμε, γι᾽ αυτό και διεξήγαγαν εναντίον μας από κοινού τον τελευταίο αυτόν εδώ πόλεμο. Θα αποδειχτεί όμως ότι ο κύριος υποκινητής, ο ηθικός αυτουργός αυτής της υπόθεσης, ο Μαύσωλος, που ισχυριζόταν ότι ήταν φίλος των Ροδίων, αυτός ήταν που τους στέρησε την ελευθερία τους, ενώ οι Χίοι και οι Βυζάντιοι, που παρίσταναν τους συμμάχους, δεν τους βοήθησαν στις ατυχίες τους·

[4] αντίθετα, εσείς τους οποίους φοβούνταν, εσείς θα αποδειχτείτε ότι είστε οι μόνοι από όλους που συντελέσατε στη σωτηρία τους. Κάνοντας αυτό σαφές προς όλους, θα διδάξετε τους δημοκρατικούς σε όλες τις πόλεις να θεωρούν ως εγγύηση της σωτηρίας τους τη δική σας φιλία. Κανένα πλεονέκτημα δεν θα μπορούσατε να έχετε μεγαλύτερο από αυτό, να κερδίσετε δηλαδή από όλους αυθόρμητα ειλικρινή εύνοια.

ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΤΕΙΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ

Το είναι και το γίγνεσθαι τα γνωρί­ζουμε ως εννοιολογικό ζεύγος χα­ρακτηριζόμενο κατά κύριο λόγο α­πό αντιθετικότητα. Η σύλληψη αυτής της αντιθετικότητας συμπυκνώνει τον αγώνα της φιλοσοφίας να κατακτήσει γνωστικά τον κόσμο, να περικλείσει μέσα στα ό­ρια των εννοιών μια πραγματικότητα η οποία από καιρού εις καιρόν δεν παύει να μας δείχνει εύγλωττα σημεία της απειρότητάς της.
 
        Μία χαρακτηριστική γεύση του προ­βλήματος παίρνουμε ανατρέχοντας στην κλασσική αντίθεση ανάμεσα στον Παρ­μενίδη και τον Ηράκλειτο, μια αντίθεση που μπορούμε να την ανασυνθέσουμε ως σύγκρουση δύο προτάσεων κατάκτησης μιας περιπόθητης διάρκειας μέσα στο λόγο, εννοημένο σε όλη την αρχαία πο­λυσημία του. Ο Παρμενίδης οδηγήθηκε από τη θεά του ποιήματος του στην οδό της αλήθειας που τον έφερε μακριά από τον κόσμο της απατηλής και σφαλερής υ­ποκειμενικότητας των κοινών θνητών και αντιπαρέθεσε στην πλάνη των πολ­λών όντων το ένα αγέννητο και άφθαρτο ον του στοχασμού του. Αλλά και ο ευρι­σκόμενος σε ανταγωνισμό μαζί του Ηράκλειτος δεν διέφερε και πολύ σ’ αυ­τό το σημείο σε τελευταία ανάλυση. Σύμφωνα με τον Εφέσιο οι κοινοί θνητοί σφάλλουν προς την αντίθετη κατεύθυν­ση, νομίζοντας πως υπάρχει σταθερότη­τα εκεί που υπάρχει αδιάκοπη μεταβο­λή. Κι εκείνος όμως βρέθηκε αναγκαστι­κά στη θέση να περικλείσει τη μεταβλη­τότητα του κόσμου μέσα σε μορφώματα του λόγου, δηλαδή έννοιες. Τούτες οι έν­νοιες, π.χ. «παλίντροπος αρμονία», εκ­φράζοντας την κινητικότητα του κόσμου, στέκονται ταυτόχρονα και επιβιώνουν πέρα και πάνω από αυτήν, διεκδικούν τη θέση τους μέσα στη διάρκεια του αν­θρώπινου λόγου.

        Ο Πλάτων, ο οποίος αναφερόταν στον Παρμενίδη ως δάσκαλο, επιχείρη­σε να ξεπεράσει τις αδυναμίες της συ­μπαγούς ολότητας και αδιάλλακτης μο­ναδικότητας του παρμενίδειου όντος με τη δική του θεωρία των ιδεών. Τις αδυ­ναμίες της δικής του σύνθεσης πιθανότα­τα να τις διείδε, σίγουρα πάντως προέ­βλεψε τις ενδεχόμενες αντιρρήσεις και γι’ αυτό εν πολλοίς προκατέλαβε την α­ριστοτελική κριτική (βλ. Παρμενίδης 1303 – 135ο). Είναι αξιοσημείωτο ότι ενώ ο Πλάτων όρισε τη φιλοσοφία σε συμφωνία με τον Παρμενίδη ως γνώση του αναλλοίωτου όντος και απέκλεισε ρητά από αυτήν την εμπειρικά προφανή διά­σταση της μεταβολής, δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να αποκλείσει τη μετα­βολή από το εσωτερικό της γένεσης και της εκδίπλωσης της φιλοσοφικής σκέ­ψης, κάνοντας λόγο πολύ πιο πριν από τον Χέγκελ για «κίνηση της έννοιας» (Πολιτεία VII 7, 524ο). Η αριστοτελική θεωρία της κίνησης των όντων επιχείρη­σε από την άλλη να καταδείξει τα συγκε­κριμένα όρια τόσο της κίνησης όσο και της ακινησίας, επηρεάζοντας εις βάθος για πολλούς αιώνες την αντίληψη της φύσης.
 
        Μια σημαντική παρατήρηση του Αρι­στοτέλη, η οποία πλαισιώνει την κριτική του στον Πλάτωνα και στους άλλους πα­λιότερους φιλοσόφους, επιχειρεί να δώ­σει μια εξήγηση της εμφάνισης της θεω­ρίας των ιδεών: «συνέβη δ’ ή περί των ιδεών δόξα τοις ειπονσι δια το πει-σθήναι περί της αληθείας τοις Ήρα-κλειτείοις λόγοις ως πάντων των αισθητών αεί ρεόντων, ώστ’ είπερ επιστήμη τινός εσται χαί φρόνησις, ετέρας δεϊν τινάς φύσεις είναι παρά τάς αισθητός μένουσας» ου γαρ είναι των ρεόντων έπιστήμην» (Μετά τα Φυ­σικά, Μ 4, 1078&12-17). Αυτή η παρατή­ρηση πρέπει πρωτίστως να εκτιμηθεί στη συγκεκριμένη διάσταση της ιστορίας της φιλοσοφίας. Οι πλατωνικές ιδέες αξιο­λογούνται από τον επικριτή τους ως εγ­χείρημα κατασκευής μιας αξιόπιστης γνωσιολογικής βάσης με δεδομένη την ατέρμονη ρευστότητα των αισθητών πραγμάτων που είχε διαπιστώσει ο Ηρά­κλειτος και την επίσης σιωπηρή προκεί­μενη πως δεν μπορεί να υπάρξει σταθε­ρή, δηλαδή αξιόπιστη, γνώση όταν το α­ντικείμενο της είναι αδιάκοπα ασταθές.
 
        Όμως σε ό, τι αφορά τη θεμελιωδώς κριτική λειτουργία της σκέψης η αριστο­τελική παρατήρηση επιδέχεται μια διε­ρεύνηση. Όχι μόνο ο Πλάτων, αλλά και πρωτύτερα οι Εμπεδοκλής, Αναξαγόρας και Δημόκριτος και βεβαίως ο ίδιος ο Παρμενίδης, διαμόρφωσαν τον φιλοσοφικό τους προσανατολισμό παρωθημένοι από την ηρακλείτεια πρόκληση της έμφασης στο γίγνεσθαι στα όρια της απολυτοποίησης. Σε τελευταία ανάλυση όλοι οι παραπάνω φιλόσοφοι, με το δικό του τρόπο ο καθένας, επιχείρησαν να ο­ρίσουν μια διάσταση της σταθερότητας του όντος, χωρίς από την άλλη, με την ε­ξαίρεση του Παρμενίδη βέβαια και της σχολής του, να ολισθήσουν στην αδιέξο­δη και μονομερή άρνηση κάθε κίνησης. Η μη αμφισβητηθείσα μαρτυρία ότι στα χρόνια του Σωκράτη και του Πλάτωνος ξεχώριζε μια σχολή ηρακλείτειας φυσι­κής φιλοσοφίας (με εκφραστή τον Κρα­τύλο, πρβλ. Μετά τα Φυσικά, Γ 5, 1010Ε10-15), η οποία είχε τραβήξει στα όρια του κωμικού τις ηρακλείτειες θέ­σεις, δεν μπορεί να σκιάσει τη μεγάλη σημασία που είχε στην ιστορία της σκέ­ψης η γενναία αναμέτρηση του Εφεσίου με το γίγνεσθαι στην πληρότητα του. θα μπορούσαμε εξάλλου να απαριθμήσου­με ουκ ολίγα άλλα ονόματα φιλοσόφων που δε δημιούργησαν σχολή με την έν­νοια της συνεπούς υπεράσπισης της αυ­θεντικής διδασκαλίας του. Ούτε από την άλλη η υστερότερη βέβαιη επίδραση της ηρακλείτειας φυσικής στους στωικούς, έχει αναδρομικά κρινόμενη ιδιαίτερη σημασία μπροστά στην εν πολλοίς έμμε­ση και ουσιαστικά ανεκτίμητη συνεισφο­ρά του «σκοτεινού» Ηράκλειτου, η ο­ποία στο βάθος συνίσταται στο σκάνδαλο που προκάλεσε. Επειδή τούτο τοποθετεί ριζοσπαστικά το πρόβλημα της σχέσης της σκέψης με τον κόσμο, έμελλε να εί­ναι σκάνδαλο διαρκές. Στη νεότερη επο­χή η φιλοσοφία του Χέγκελ μας προσφέ­ρει μια μεγαλοπρεπή σύνθεση της πλα­τωνικής κίνησης της έννοιας με την ηρα­κλείτεια αντιθετική κινητικότητα του ό­ντος ή, σύμφωνα με επικρατήσασα ορο­λογία, της πλατωνικής και της ηρακλείετειας διαλεκτικής.
 
        Η δική μας εντρύφηση στις σημαντι­κές μορφές της παρελθούσας σκέψης υ­παγορεύεται από το γεγονός ότι η απο­κρυπτογράφηση της πραγματικότητας μέσα στην οποία ζούμε έχει ούτως ή άλ­λως ζωτική σημασία για το ευ ζην μας: αυτό που μας διδάσκει εν προκειμένω η καθημερινή εμπειρία, το αναπτύσσει και το επισφραγίζει η φιλοσοφία. Η αναμέ­τρηση μας με τις συνεπαγόμενες δυσκο­λίες οξύνει το στοχασμό και χαλυβδώνει τη δύναμη για ζωή.

Κάνε καλό χωρίς να κοιτάζεις που το κάνεις

Αγαπώ τους ανθρώπους που έχουν διάθεση να προσφέρουν, που είναι πρόθυμοι, που χαμογελούν ειλικρινά. Τους αγαπώ φυσικά χωρίς να το σκέφτομαι για την απλότητα και την καλοσύνη τους.

Μέσα από την έμπρακτη συμμετοχή τους σε δομές αλληλεγγύης κάνουν τον κόσμο μας καλύτερο αλλά και θεραπεύουν την ψυχή τους, την προστατεύουν, την ανυψώνουν και την βοηθούν να εξελιχθεί. Χάρη σ’ αυτούς η κάθε μέρα μας είναι λίγο καλύτερη και αυτό είναι ανεκτίμητο.

Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας μένει έξω από πράξεις αλληλεγγύης. Τα προσωπικά προβλήματα που ο καθένας βιώνει μας κουράζουν σε τέτοιο βαθμό που καθιστά δύσκολο το να ακούσουμε την εσωτερική φωνή που μας λέει να μην χάνουμε χρόνο και να κάνουμε κάτι όσο καλύτερα μπορούμε για την κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε.

Λένε ότι η καλοσύνη είναι η μόνη επένδυση που δεν αποτυγχάνει ποτέ. Δηλαδή, αν σπείρεις το δρόμο της ζωής σου με καλές πράξεις αυτές θα γυρίσουν σε εσένα κάποια μέρα με κάποιον τρόπο.

Και το ίδιο θα συμβεί και με τις κακές πράξεις. Στην πραγματικότητα βέβαια όταν κάνεις κάτι καλό δε το κάνεις για την ανταμοιβή. Ο κόσμος άλλωστε μοιάζει να κατακλύζεται από το κακό. Μοιάζει αλλά δεν είναι έτσι. Παίρνοντας μέρος σε μια δράση κοινωνικής αλληλεγγύης θα δείτε πως το κακό είναι και αυτό απλά ένα κομμάτι του κόσμου και τίποτα παραπάνω. Με άλλα λόγια η καλοσύνη είναι η ώριμη έκφραση της ανθρώπινης εμπειρίας που δεν υπογραμμίζει το αμοιβαίο όφελος. Είναι η πραγμάτωση της συναισθηματικής νοημοσύνης του κάθε ανθρώπου στον κόσμο.

Αξίζει να σημειώσουμε σε αυτό τα σημείο πως η ευτυχία που όλοι θέλουμε να μας συντροφεύει στην ζωή μας δεν κρύβεται πίσω από χαμόγελα και μέσα σε πράξεις γενναιοδωρίας και αγάπης. Κρύβεται μέσα στην ικανότητα να αναγνωρίσουμε την ευτυχία μέσα σε όλα αυτά αλλά και στην ζωή μας γενικότερα.

Τα “πράγματα” που ζούνε στο πιο συναισθηματικό κομμάτι της καρδιάς μας είναι αυτά που μας κρατάνε στην ζωή. Αν καταφέρουμε και βάλουμε στις ενέργειές μας κομμάτια της ψυχής και της καρδιάς μας θα δούμε και σε άλλα ματιά να αντανακλούνται τα ίδια συναισθήματα. Έτσι στην ουσία συμβάλλουμε ενεργά στην ομορφιά του κόσμου δείχνοντας ότι το μόνο αληθινό σημάδι της ανωτερότητας του ανθρώπου απέναντι στα ζώα είναι πως μπορεί να ξεχωρίζει το καλό και το κακό και να επιλέγει συνειδητά να πράττει το καλό.

“Να συμπεριφέρεσαι στους άλλους όπως θα ήθελες αυτοί να συμπεριφέρονται σε εσένα.” Αυτό όλοι το έχουμε πει αλλά λίγοι έχουν καταφέρει να το κάνουν πραγματικότητα.

Αν ένας άνθρωπος δεν κάνει καλές σκέψεις, δε θα κάνει και καλές πράξεις. Για να είμαστε γενναιόδωροι, ευγενικοί και καλοσυνάτοι θα πρέπει και οι σκέψεις μας να έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Η απλότητα, η καλοσύνη, η πίστη, η αγάπη και η χαρά είναι τα πιο δυνατά θεμέλια για να χτίσετε το σπίτι της ζωής σας. Σίγουρα το να κάνετε το καλό δεν είναι πάντα εύκολο. Ωστόσο η καλοσύνη δεν βρίσκεται στα μεγάλα και στα πομπώδη έργα, αλλά σε καθημερινές πράξεις, όπως είναι αυτές που περνούν καθημερινά από τα χέρια όλων μας.

Και εμείς οι ίδιοι αισθανόμαστε πως αυτό που κάνουμε είναι σταγόνα στον ωκεανό.
Αλλά ο ωκεανός θα ήταν μικρότερος αν έλειπε αυτή η σταγόνα.

Οι Αρχαίοι Έλληνες και η μέθη

Μεγάλες ήταν οι διαφορές των Σπαρτιατών σε θέματα διατροφής σε σχέση με τους υπόλοιπους Έλληνες. Όμως, οι λιτοδίαιτοι και ακοινώνητοι Σπαρτιάτες είχαν και ένα προτέρημα: δεν έπιναν πολύ. Αντίθετα, οι υπόλοιποι Έλληνες, περήφανοι για τα κρασιά τους, ήταν -κατά γενική ομολογία- γερές κρασοκανάτες.

Στο βιβλίο του των «Νόμων», ο Πλάτων γράφει: «Στους Σπαρτιάτες δεν πρόκειται ποτέ να δεις κάποιον να κυκλοφορεί πιωμένος. Γιατί αυτός, κι αν ακόμα προφασιστεί ότι τιμά τον Διόνυσο, δεν πρόκειται να γλιτώσει τη μεγάλη τιμωρία».

  Αυτή η παράδοξη για τους υπόλοιπους Έλληνες συμπεριφορά άρεσε ιδιαίτερα στον...
Πλάτωνα, ο οποίος ήταν λιτοδίαιτος κι εγκρατής μέχρι υπερβολής.

Έτσι συγκρατημένοι στο κρασί ήταν και οι Πέρσες. Ο Ηρόδοτος λέει: «Οι Πέρσες πίνουν αρκετό κρασί, αλλά δεν επιτρέπεται να χάνουν τον έλεγχό τους και να μη συμπεριφέρονται κόσμια εξαιτίας του ποτού».

Ο Φιλόχωρος επισημαίνει ότι η οινοποσία δεν αποκαλύπτει μόνο το ποιόν του πότη, αλλά, επειδή κάνει τους ανθρώπους ελευθερόστομους, τους ωθεί να αποκαλύψουν και τι πραγματικά σκέπτονται για τους άλλους. "Ο οίνος δείχνει τη σκέψη του ανθρώπου" έλεγαν οι αρχαίοι.

Ο Μνησίθεος γράφει: «Οι θεοί έμαθαν το κρασί στους ανθρώπους και είναι μεγάλο αγαθό, αλλά για τους μετρημένους ανθρώπους, που κάνουν σωστή χρήση. Είναι πολύ επικίνδυνο για όσους πίνουν χωρίς σύνεση».

ΙΙροφανώς, ήταν συνηθισμένο οι καλεσμένοι να ξεπερνούν τα όρια της ευπρέπειας και να πίνουν πολύ.

Ο Εύβουλος, λοιπόν, διαβάθμισε τα στάδια της οινοποσίας και της μέθης ως εξής:

«Τρεις μόνο κρατήρες έχω και ανακατεύω το κρασί για τους σώφρονες:
Τον πρώτο για την υγεία.
Τον δεύτερο για τον έρωτα και την απόλαυση.
Τον τρίτο για τον ύπνο. Μόλις πιούν οι καλεσμένοι, επιστρέφουν στο σπίτι τους.
Ο τέταρτος δεν μας ανήκει, γιατί είναι για ύβρεις.
Ο πέμπτος για θόρυβο.
Ο έκτος για τρίκλισμα.
Ο έβδομος για να πέφτεις.
Ο όγδοος για μηνύσεις.
Ο ένατος για κακία.
Ο δέκατος για μανία».

Γι' αυτούς λοιπόν, τους μη σώφρονες, διηγείται ο Τίμαιος ο Ταυρομενίτης μια ευτράπελη ιστορία:

«Στον Ακράγαντα ένα σπίτι λέγεται "Τριήρης". Κάποιοι νέοι μέθυσαν τόσο πολύ στο σπίτι αυτό, ώστε νόμισαν ότι είναι σε πλοίο και ότι έχει ξεσπάσει θαλασσοταραχή. Και τόσο παρασύρθηκαν, που άρχισαν να πετούν από τα παράθυρα σκεύη του σπιτιού, όπως πετούν πράγματα στη θάλασσα για να ελαφρύνει το καράβι, γιατί έτσι νόμισαν πως τους πρόσταξε ο κυβερνήτης.

Μαζεύτηκαν τότε πολλοί άνθρωποι κι έπαιρναν ό,τ ι πετούσαν από τα παράθυρα οι νέοι αυτοί.
Την επόμενη μέρα, που ήρθαν οι κύριοι του σπιτιού, οι νέοι ήσαν ακόμα τόσο μεθυσμένοι, που είπαν ότι λόγω της μεγάλης θαλασσοταραχής αναγκάστηκαν να πετάξουν τα περιττά φορτία στη θάλασσα.

Ένας μάλιστα απ' αυτούς είπε: "Εγώ, κύριοι Τρίτωνες, φοβήθηκα τόσο πολύ, που πήγα και κρύφτηκα στο αμπάρι του καραβιού".

Αυτοί τους συγχώρησαν και τους συμβούλευσαν να μην πίνουν τόσο πολύ. Και οι νέοι, όλο ευγνωμοσύνη, τους είπαν: "Αν μπορέσουμε να πιάσουμε λιμάνι και σωθούμε από την άγρια θάλασσα, θα σας ανακηρύξουμε σωτήρες και θα σας τιμάμε μαζί με τους θεούς της θάλασσας"».

Όσο αγαπάς τον εαυτό σου τόσο θα αγαπάς τους άλλους

Αποκτάς μεγαλύτερη αγάπη για τους άλλους όταν αρχίζεις να φροντίζεις τον εαυτό σου. Εάν θέλεις να τους αγαπήσεις και δεν μπορείς να το εκφράσεις, η ίδια αυτή δυσκολία υπάρχει στην σχέση σου με τον εαυτό σου. Και αν σήμερα θέλεις να τους πεις πόσο όμορφοι είναι, είναι γιατί τα λόγια και οι πράξεις σου δεν κατευθύνονται εχθρικά προς τον εαυτό σου όπως χθες. Από τις σωστές για σένα επιλογές απορρέει από μέσα σου η επιθυμία να σου πεις μπράβο και έτσι καταλήγεις να επιβραβεύεις την ύπαρξη των άλλων που υπάρχουν εκεί και στέκουν τόσο όμορφοι. Με ιδιαίτερη ομορφιά, με την φιλικότητα και τον αυθορμητισμό τους, με την επιμονή και την εργατικότητά τους, με το άγχος τους, με την ντροπαλότητά τους.

Όλοι βλέπεις σου αρέσουν τέτοιες μέρες που έχεις φροντίσει τον εαυτό σου και όλους τους αγαπάς ακόμη και αν είναι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους.

Αποτελούν πλευρές του εαυτού σου και τις αποδέχεσαι. Μα εάν κάποια έχεις αποκλείσει από την ταυτότητά σου και δεν την θεωρείς δική σου πλευρά καταβάθος την ζηλεύεις και την αποστρέφεσαι σαν ατελής άνθρωπος που είσαι, που δεν του αρέσει να τον βαραίνει μία αίσθηση κατωτερότητας. Γι’ αυτό δεν πρέπει να φοβάσαι να γίνεις όλα αυτά που έχεις αποκλείσει πως μπορείς να είσαι. Αυτό ήταν μέχρι χτες. Σήμερα μπορείς να επιλέξεις από την αρχή. Μια επιλογή σε κρατά και η ιδέα πως δεν ήταν τέτοια όμορφα πράγματα στο πεδίο των επιλογών σου.

Όσο αγαπάς τον εαυτό σου τόσο θα αγαπάς τους άλλους. Όσο πιο όμορφο σε βρίσκεις τόσο θα βλέπεις ομορφιά στους άλλους.

Σταμάτα τις πράξεις που σε οδηγούνε σε φαύλους κύκλους αρνητικών συναισθημάτων. Αν σε τρέφει αυτή η ρόδα που πάνω της τσουλάς και ταυτόχρονα στην άσφαλτο πατιέσαι, μάθε να μην φοβάσαι να μείνεις εκτεθειμένος με τον πόνο σου, αντί να τον καλύπτεις με σκουπίδια. Μάθε πως όταν σταματήσεις τα εφήμερα παυσίπονα τότε θα σε διδάξει ο πόνος σου. Πρέπει να τον κοιτάξεις και μια φορά στα μάτια. Να μην τον πνίγεις με μία κουβέρτα για να εξαφανιστεί. Αντιθέτως, να καλύψεις εσένα με την κουβέρτα αυτή, να ζεσταθείς και ό, τι άσχημο ,θα δεις, που θα φύγει σαν μικρόβιο που δεν μπόρεσε να επιζήσει μέσα σε έναν οργανισμό που οι στρατιώτες του πολέμησαν με τόλμη και δύναμη για την προστασία του παλατιού τους.

Γύμνασε τους πολεμιστές της ψυχής σου και θα γίνεις ο καλύτερος προστάτης του εαυτού σου. Γιατί όσο και να μην θέλουμε να το παραδεχτούμε εάν κατηγορούμε κάποιον για το κακό που μας έκανε, στην πραγματικότητα κατηγορούμε εμάς που μας φερθήκαμε με τέτοια αναισθησία και δεν μας προστατέψαμε όπως μας άξιζε. Και τέτοια ντροπή πώς να την ξεχάσεις; Με το να κάνεις τον εαυτό σου να σε εμπιστευτεί ξανά. Να πιστέψει πως εάν αφεθεί χαλαρός στα χέρια σου δεν θα βρεθεί ξανά στο πάτωμα, αλλά θα είσαι εκεί να τον αφήσεις να πέσει απαλά μέσα στην τρυφερή σου χούφτα.

Για να περάσεις στο φως χρειάζεται πρώτα να συναντηθείς με το σκοτάδι

Ξέρεις γιατί όταν οι πεταλούδες πηγαίνουν προς το φως καίνε τα φτερά τους;

Έχουμε συνδέσει το φως με τον ήλιο. Και όλοι ξέρουμε πως ο ήλιος καίει. Πως το φως καίει, όλα όσα έχουμε φυλάξει μέσα μας από το εγώ μας, που συνεχώς αποζητά ικανοποίηση, δικαίωση και ύπαρξη…

Το σκοτάδι αντίθετα είναι πιο όμορφο. Περιβάλλεται από μικρές λάμψεις φωτός. Στη φύση π.χ έχουμε τις πυγολαμπίδες. Στον ουρανό το φεγγάρι και τα αστέρια. Μα όλοι ξέρουμε πως αυτό δεν είναι πραγματικό φως και πως σίγουρα δε μπορεί να μας φωτίσει…

Μπορεί ωστόσο να ικανοποιήσει το εγώ μας, καθώς μέσα στο σκοτάδι ανακαλύπτουμε δυνάμεις και ικανότητες που μπορούν να μας προσφέρουν τα πάντα. Να μας κάνουν να πιστέψουμε στον εαυτό μας και στο απίστευτο και η ζωή μας να γίνει ιδανική… Γεμάτη από πλούτο, έρωτα, ενέργεια, αγάπη, δύναμη, αποδοχή υλικές και πνευματικές ψευδαισθήσεις…

Για να περάσεις στο φως… χρειάζεται πρώτα να συναντηθείς με το σκοτάδι. Πρόσεχε μόνο να μη γίνεις εσύ το σκοτάδι και το αγαπήσεις τόσο που θα φυλακιστείς σε ένα εγώ μεγαλύτερο από αυτό που είχες πριν δοκιμάσεις να ανακαλύψεις τον κόσμο του Ερεβοκτόνου φωτός.

Τότε θα μεγαλώσουν τα φτερά σου, μαζί με το εγώ σου. Έτσι θα νομίζεις για λίγο πως έχεις τα πάντα. Κάθε φορά όμως θα πληρώνεις ακριβά εκείνες τις μικρές λάμψεις που θα σου ζητούν όλο και περισσότερα για να φέγγουν το σκοτάδι σου. Και εσύ θα μπορείς να πετάς εκεί που σε οδηγούν ανεξέλεγκτα τα πάθη και οι επιθυμίες σου και εκείνες οι ψεύτικες φωτεινές λάμψεις στερώντας σου για πάντα την ελευθερία σε αντάλλαγμα ενός ζεύγους υλικών, όμορφων φτερών.

Οι πεταλούδες πληρώνουν το τίμημα της ελευθερίας… γιατί στο φως το να είσαι ελεύθερος σημαίνει να πετάς χωρίς φτερά… και αυτό είναι το μοναδικό τίμημα μιας αληθινής ελευθερίας.

Το Τίμημα

’'Για όλα υπάρχει ένα τίμημα’’ Μια φράση που  πιστεύω απόλυτα, καθώς την βλέπω να πραγματώνεται καθημερινά γύρω μου, τόσο σε εμένα τον ίδιο, όσο και σε άλλους ανθρώπους.

Καταρχάς όμως, ας ορίσουμε το τίμημα. Τίμημα είναι το κόστος/αντάλλαγμα που καλείται να καταβάλλει ένα άτομο σε κάποιο άλλο, όταν αντίστοιχα έχει αγοράσει/λάβει κάτι. Το τίμημα όμως, μπορεί να έχει πολλές μορφές και εξίσου πολλές σημασίες. Μπορεί για παράδειγμα, να είναι ένα χρηματικό ποσό, μια πληροφορία ή μια δεξιότητα. Ίσως όμως να είναι και ένα μυστικό, μια ανθρώπινη ζωή ή  ένας θάνατος.

Ξεκινώντας από την αρχαιότητα, διαπιστώνει κανείς πως, η ελληνική μυθολογία, αποτελείται από αφηγήσεις στις οποίες υπάρχει πάντα ένα τίμημα. Ο Προμηθέας έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους, με τίμημα την ελευθερία αλλά και την υγεία του ενώ ο Οδυσσέας, έφυγε για τον Τρωικό πόλεμο, έχοντας αφήσει πίσω τη γυναίκα του, Πηνελόπη, αλλά και το βασίλειο του, με τίμημα την διεκδίκηση και των δύο από τους μνηστήρες της γυναίκας του κατά τη διάρκεια της απουσίας του.

Προχωρώντας χρονικά, συναντά κανείς την έννοια της τιμής να κυριαρχεί στο Βυζάντιο, κυρίως όμως στο χώρο του εμπορίου. Πολύ αργότερα, κατά τη διάρκεια των νεότερων ελληνικών χρόνων, το τίμημα υπάρχει πλέον ως κάτι το ‘’άτυπα επίσημο ’’ στη λαογραφία. Συνηθισμένο μοτίβο ο δράκος, ο οποίος  στοιχειώνει κάποιο πηγάδι/ποτάμι και ως αντάλλαγμα, ζητά από τους χωρικούς να του προσφέρουν μία ή δύο κοπέλες κάθε χρόνο, ώστε να τους αφήσει να παίρνουν νερό. Τις κοπέλες αυτές τις κρατά αιχμάλωτες ή τις τρώει. Αυτές οι κοπέλες λοιπόν, είναι το τίμημα των οικογενειών του χωριού, ώστε να έχουν νερό για όλο τον υπόλοιπο χρόνο και να βιοπορίζονται επαρκώς.

Αρκετά μίλησα όμως για τα παλιά. Ήρθε ο καιρός να κάνω λόγο για τα νεότερα. Την καθημερινή ζωή, όπως αυτή κύλισε και διαμορφώθηκε στη μέχρι τώρα πορεία μου. Είδα όνειρα να γκρεμίζονται για την επίτευξη ενός απώτερου σκοπού. Παρακολούθησα ανήμπορος επιθυμίες να αλλοιώνονται και να θυσιάζονται στο βωμό ενός ουδέτερου κριτή. Παρατήρησα ταυτότητες να συγχέονται, στα πλαίσια μιας επιφανειακής αλλά τελικά σημαντικής διαπροσωπικής κρίσης. Δάκρυσα, βλέποντας το χτες να γκρεμίζεται μαζί με το αύριο, ραγίζοντας και το τώρα.

Αυτό είναι το τίμημα. Μια μεγάλη θυσία, η οποία αποσκοπεί στην πραγμάτωση ενός σημαντικού σκοπού. Το σώμα, η ψυχή, το πνεύμα, όλα θυσιάζονται κάποια στιγμή, το ένα για το άλλο ή όλα μαζί για κάποιον άλλο άνθρωπο.

Κάτι περίεργο όμως, ο κάθε άνθρωπος, δε θυσιάζει τα ίδια πράγματα με κάποιον άλλο. Διότι το τίμημα, είναι σαν τον Εαυτό του κάθε ανθρώπου, μοναδικό. Εξατομικεύεται και διαμορφώνεται με βάση τις ανάγκες του κάθε ατόμου, μη γνωρίζοντας οριοθετήσεις και φραγμούς και μη έχοντας μια σταθερή, μετρούμενη αξία. Διότι η θυσία, δε μετριέται. Είναι κάτι που γίνεται από ανάγκη, κάποιες φορές από μη επιλογή και σίγουρα μέσα από την ψυχή του ανθρώπου που την κάνει.

Σκληρό το τίμημα αλλά υπάρχει. Εφικτή η απόκρυψη του σε ορισμένες περιπτώσεις λόγω ντροπής, αδύνατη όμως η μη πραγμάτωση του. Ίσως όμως, τελικά, να είναι και κάτι καλό, καθώς έτσι, όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως ηλικίας, θρησκείας, κοινωνικής τάξης, οικονομικής κατάστασης, εθνικότητας ή οποιουδήποτε άλλου χαρακτηριστικού, μαθαίνουν, από πολύ νωρίς ακόμα πως, τίποτα δεν είναι αυτονόητο σε αυτή τη ζωή. Τίποτα δε χαρίζεται, όλα διεκδικούνται. Και πάντα υπάρχει μια θυσία, το επονομαζόμενο τίμημα.

Όταν σε αγαπούν, τα πάντα γύρω σου δείχνουν όμορφα

Να σου πω πως είναι να σε αγαπούν γιατί νομίζω το έχεις ξεχάσει επιτρέποντας σε ανθρώπους να σε πληγώνουν, να σε μειώνουν, να σε κάνουν να χάνεις τον εαυτό σου προσπαθώντας να ικανοποιήσουν το εγώ τους.

Όταν σε αγαπούν, τα πάντα γύρω σου δείχνουν πιο όμορφα. Όχι, δεν ζεις στο συννεφάκι σου, απλά η αγάπη τους σε στηρίζει, σε ανεβάζει, σου δίνει ώθηση να γίνεσαι καλύτερος γιατί μαζί τους δημιουργείς καλύτερες μέρες.

Αισθάνεσαι πλήρης όταν σε αγαπούν, τόσο γεμάτος που το σκορπάς και στους γύρω σου. Ακόμη κι αν αισθάνεσαι πώς δεν αξίζεις τέτοια αγάπη, ο άνθρωπος που σ αγαπάει ειλικρινά βλέπει σε σένα τα πάντα και τονίζει τα καλά σου.

Ο άνθρωπος που είναι δίπλα σου και σε αγαπάει αληθινά, δεν προσπαθεί να σε αλλάξει. Γιατί αγαπά τα πάντα που σε αφορούν. Αγκαλιάζει τις πληγές σου και τις επουλώνει με τον τρόπο του χωρίς να ανατρέχει στο παρελθόν, χωρίς να ζητά περιττές εξηγήσεις.

Ο άνθρωπος που σε αγαπά, βλέπει μέσα στα μάτια σου την ψυχή σου. Νοιάζεται για όλα όσα σε αφορούν. Σε παίρνει τηλέφωνα κατά τη διάρκεια της μέρας για να σου θυμίσει πως είναι εδώ για σένα, να σου πει ένα απλό σε σκέφτηκα, ήθελα να δω τι κάνεις. Ακούει τις σιωπές σου και αυτό είναι τόσο μοναδικό σε έναν κόσμο που έμαθε να βλέπει μόνο ότι φωνάζει δυνατά.

Σε αφήνει να έχεις το χώρο σου, σου δίνει το χρόνο σου. Σε σέβεται απόλυτα για αυτό που είσαι.

Ο άνθρωπος που σε αγαπά, αισθάνεται τόσο περήφανος όταν βρίσκεται δίπλα σου και σου έχει απόλυτη εμπιστοσύνη. Θέλει να μάθει από σένα. Επιδιώκει να γίνεται καλύτερος μέσα από σένα.

Ο άνθρωπος που αγαπά σου ανεβάζει τα στάνταρτ όχι για να σε μειώσει, αλλά γιατί θέλει να απολαμβάνεις μόνο τα καλύτερα.

Ο άνθρωπος που σε αγαπά πραγματικά, δεν θέλει να σε πληγώσει. Πες το εγωισμό, αλλά γνωρίζει πως αν σε πληγώσει, θα πληγωθεί ο ίδιος διπλά. Και τρέμει στην ιδέα να σε χάσει.

Ο άνθρωπος που σε αγαπά εκτιμά τις ανάγκες σου, ακούει τα θέλω σου και δεν προσπαθεί να σε καλουπώσει. Σε αγαπά για αυτό ακριβώς που είσαι. Όχι αυτό που είδε σε σένα. Αλλά για αυτό που γίνεται και ο ίδιος μέσα από σένα.

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας πείσει να πάρετε λιγότερα από όσα αξίζετε

Μην αφήσετε την μοναξιά σας να σας πείσει να βγείτε με κάποιον που δεν πρόκειται να σας κάνει χαρούμενους ή με κάποιον που δεν αγαπάτε πραγματικά. Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει να υπονομεύσετε την καρδιά σας ή το είδος αγάπης που πάντα επιθυμούσατε.

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει να αναρωτηθείτε για τον εαυτό σας, για το στυλ σας, για την ζωή σας ή για τις προτεραιότητες σας. Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει να σκεφτείτε πως υπάρχει κάτι λάθος σε εσάς. Μην αφήσετε την μοναξιά να είναι ο λόγος που τα παρατήσατε ή μισήσατε τον κόσμο.

Αφήστε την μοναξιά να σας εξυπηρετήσει ως μετάβαση, ως μοναξιά, είναι κάποιος χρόνος που χρειάζεστε μόνοι έτσι ώστε να γνωρίσετε καλύτερα τον εαυτό σας ή να λύσετε τα προβλήματα της παιδικής σας ηλικίας ή ίσως είναι εδώ ως υπενθύμιση πως η δική σας συντροφιά δεν είναι τόσο κακή, δεν είναι υπερβολή. Η δική σας παρέα είναι αρκετή.

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας πείσει πως πάντα θα είστε μόνοι, πως για πάντα έτσι θα είναι η ζωή σας. Μην την αφήσετε να σας πείσει πως πρέπει να αλλάξετε για να βγείτε από αυτή. Μην αφήσετε την μοναξιά να σας οδηγήσει σε μια επικίνδυνη περιοχή- μια που σας κάνει να πιστεύετε πως πρέπει να είστε όπως οι άλλοι ή να αλλάξετε τις αξίες σας ή να αλλάξετε την καρδιά σας, ώστε να μπορείτε να ταιριάξετε..

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει ικανοποιημένους με την δυσαρέσκεια.

Μην αφήσετε την μοναξιά να είναι ο λόγος πίσω από την μιζέρια σας. Αφήστε την να σας ενδυναμώσει για να γίνετε κάποιος που δεν θα σκεφτόσασταν ποτέ πως μπορείτε να είστε. Κάποιος που στέκεται μόνος του, κάποιος που δεν χρειάζεται την επικύρωση, κάποιος που δεν χρειάζεται τον θόρυβο. Αφήστε τη να σας ενδυναμώσει για να γίνετε κάποιος που ξέρει πώς να αγωνίζεται μόνος και κάποιος που ξέρει πώς να επιβιώνει. Αφήστε τη να γίνει η ασπίδα και η πανοπλία σας σε αυτές τις σκοτεινές και κρύες νύχτες όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να κάνουν ή σε ποιον να πάνε, αλλά δεν φοβάστε επειδή έχετε τον εαυτό σας και ξέρετε πως μπορείτε να βασιστείτε πάνω του.

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας πείσει να μείνετε με ένα σύντροφο που δεν ανάβει τις φωτιές σας ή με φίλους που δεν σας αγαπάνε ολόψυχα ή με συνεργάτες που πιστεύουν πως δεν είστε εξαιρετικοί. Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει να ξοδέψετε χρόνο σε ανθρώπους που σας κάνουν να νιώθετε ακόμα πιο μόνοι.

Μην αφήσετε την μοναξιά να σας κάνει να αναζητήσετε για κάτι άλλο πέρα από τον εαυτό σας. Αφήστε την μοναξιά να είναι ο οδηγός σας, το θεϊκό πνεύμα σας, ο φύλακας άγγελος σας. Αφήστε τη μοναξιά να είναι ο λόγος που ζείτε όχι ο λόγος που πεθαίνετε.

Ορατίου οι Ωδές

Ενώ σπανίως και με φειδώ λάτρευα τους θεούς
ως ένας πλανώμενος μύστης της ασύνετης σοφίας,
αναγκάζομαι τώρα να στρέψω προς τα πίσω τα ιστία
και να ακολουθήσω πάλι τις διαδρομές,

που είχα εγκαταλείψει. Διότι ο Δίας,
που συχνά σχίζει τα νέφη
με λαμπρό πυρ, οδήγησε σε αίθριο ουρανό
τους βροντώδεις ίππους και το άρμα του,

από το όποιο συνταράσσεται η ακίνητη γη,
οι ρέοντες ποταμοί, η Στύγα, η φρικτή
περιοχή του μισητού Ταινάρου, και το ατλαντικό
σύνορο. Ο Θεός έχει τη δύναμη να αλλάσσει

τα κατώτερα με τα ανώτερα, να σμικρύνει τον επιφανή,
να φανερώνει τα σκοτεινά. Η αρπακτική Τύχη
αφαιρεί από εδώ το στέμμα με σφοδρό πάταγο, ενώ
χαίρεται να το τοποθετεί αλλού.

Οι αρχαίοι φιλόσοφοι για την προέλευση της Ψυχής

Το ζήτημα του καλού και του κακού παραμένει αξεδιάλυτο χάος για όσους ψάχνουν… πνευματικό παιχνίδι για όσους αμφισβητούν, καταδικασμένοι να παίζουν με τις αλυσίδες τους αέναα. Στις κοινότυπες εκφράσεις στα ανθρώπινα πρόσωπα διαφαίνονται όσα συμβαίνουν στα βάθη τις καρδιάς όλων..κοινός νους..

Τα πάντα στη φύση που μας περιβάλλει μοιάζουν να μεταμορφώνονται, το νερό γίνεται σύννεφο βροχή, το ξύλο φωτιά στάχτη… το ίδιο συμβαίνει και με τις ψυχές μεταβάλλονται – μεταφέρονται από σώμα σε σώμα. Τα πάντα έχουν διευθετηθεί, συναρμοστεί, οριοθετηθεί. Γίνεται άραγε να μην υπάρξει αυτό που υπήρξε χθες; Κι αυτό που σήμερα υπάρχει να μην υπάρχει; Κι αυτό που οφείλει να υπάρχει να μην πρέπει να υπάρχει;… Παρελθόν - Παρόν – Μέλλον

Δεν υπάρχουν σώματα, ο υλικός κόσμος δεν υπάρχει παρά μόνο ο νοητός κόσμος.. Τι είναι η Ψυχή τι είναι η Υλη; Η ύλη δημιουργήθηκε ή εναρμονίστηκε; σε ένα χάος που έχει διευθετηθεί και έχει δημιουργηθεί εκ του μηδενός, σχεδόν κανένα απ τα μεταφυσικά ερωτήματα δεν επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας στη ζωή…

Θα ήταν όμορφο να βλέπει κανείς την ψυχή του. Το γνώθι σ ΄ αυτόν είναι εξαιρετικός παιδαγωγικός κανόνας όμως ποιος μπορεί να το θέσει σε εφαρμογή; Αποκαλούμε ψυχή αυτό που δίνει ζωή, όμως η ανθρώπινη νόηση δεν αρκεί για να το γνωρίζουμε.

Οι πρώτοι φιλόσοφοι Αιγύπτιοι, ισχυρίζονται: Πρέπει να υπάρχει κάτι μέσα μας να είναι λεπτό, ευέλικτο, να είναι πνοή, φωτιά, αιθέρας, πεμπτουσία, ενδελέχεια, αριθμός, αρμονία. Οι Έλληνες αντελήφθησαν ότι συχνά η σκέψη δεν σχετιζόταν με το παιχνίδι των οργάνων μας, αποδέχθηκαν ότι τα όργανα διαθέτουν μια ζωική ψυχή, ενώ οι σκέψεις μια ψυχή ανώτερη εκλεπτυσμένη, πιο διαλλακτική, ένα νου. Η ψυχή της σκέψεις αδιαλείπτως ελέγχει τη ζωική ψυχή.

Η σκεπτόμενη ψυχή προστάζει τα χέρια της να πιάσουν και αυτά πιάνουν. Μα δεν λέει στην καρδιά να χτυπά στο αίμα να κυλά, δυο ψυχές μπερδεμένες στο ίδιο σώμα. Όμως διαχωρισμός ψυχής νόησης και ζωικής ψυχής δεν υπάρχει… Ψυχή άυλη ως προς τις ενέργειες και υλική ως προς το ον.

Στην ελληνική γραμματεία η λέξη «ψυχή» πρώτο απαντάται στον Όμηρο και μάλιστα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Αυτές σχετίζονται πάντα με τον άνθρωπο, όπου η «ψυχή» παρουσιάζεται είτε ως κάτι το οποίο κινδυνεύει να χάσει ο πολεμιστής στη μάχη είτε ως κάτι που μετά τον θάνατο του σώματος μεταβαίνει στον Άδη, δηλαδή τον κάτω κόσμο. Εκεί ονομάζεται επίσης «είδωλον» επειδή διατηρεί τη μορφή και την προσωπικότητα του εκλιπόντος, αλλά βρίσκεται σε μια εξαιρετικά υποβιβασμένη κατάσταση. Μερικές ψυχές, ωστόσο, έχουν την τύχη να πάνε στα Ηλύσια Πεδία, απολαμβάνοντας αθανασία με τους θεούς.

Η ομηρική άποψη για τη μετά θάνατον ζωή φαίνεται να προέρχεται από τους μύθους της Μεσοποταμίας και διατηρείται στη λαϊκή θρησκεία των Ελλήνων επί πολλούς αιώνες, ακόμη και στη μετά Χριστόν εποχή, αν και φυσικά από τόπο σε τόπο και από εποχή σε εποχή εμφανίζονται διαφορές στις αντιλήψεις. Παράλληλα, όμως, αρχίζουν να αναπτύσσονται και να γίνονται δημοφιλείς και άλλες θεωρίες περί της ψυχής και της μετά θάνατον ζωής.

Στα γραπτά της προσωκρατικής εποχής (7ος-5ο αι. π.Χ.) παρατηρείται η γενίκευση στη χρήση του όρου «ψυχή», η οποία από τότε χρησιμοποιείται ως συνώνυμη της «ζωής» ή, ακόμη γενικότερα, ως η κινητήρια δύναμη της φύσης. Έμψυχο χαρακτηρίζεται οτιδήποτε κινείται, και ο Θαλής ο Μιλήσιος θεωρεί τον μαγνήτη έμψυχο λόγω των ελκτικών του ιδιοτήτων.

Τον 5ο αι. στον καθημερινό λόγο η ψυχή επιπλέον σημαίνει την έδρα των σωματικών επιθυμιών, των συναισθημάτων και της νόησης. Παράλληλα αρκετοί, μεταξύ των οποίων ο Θουκυδίδης και ο Ιπποκράτης, χρησιμοποιούν τον εν λόγω όρο ή παράγωγά του για να δηλώσουν το θάρρος ή, γενικότερα, το ήθος του ανθρώπου. Ειδικά η τελευταία σημασιολογική προέκταση της «ψυχής» στον καθημερινό λόγο, που περιλαμβάνει και το έλλογο μέρος του ανθρώπου, εικάζεται ότι οφείλεται στην ορολογία των Πυθαγορείων.

Οι Ορφικοί και οι Πυθαγόρειοι, πιθανώς επηρεασμένοι από ανατολικές θρησκευτικές δοξασίες, πιστεύουν ότι η ψυχή είναι θεϊκή στη φύση της, ότι έχει φυλακιστεί στο σώμα και ότι μετενσαρκώνεται. Οι Ορφικοί υποστηρίζουν ότι η οριστική απελευθέρωση της ψυχής από τους κύκλους των μετενσαρκώσεων και η μόνιμη διαμονή της στα Ηλύσια Πεδία επιτυγχάνεται με τρεις ενάρετες ζωές.

Αντιθέτως, οι ψυχές των αδίκων υφίστανται τιμωρίες και επιπλέον ενσαρκώσεις.

Οι Πυθαγόρειοι διδάσκουν ότι η ηθική ζωή οδηγεί σε ανώτερες μετενσαρκώσεις, μέχρι να επιτευχθεί η ένωση με το θείον. Η αποχή των Ορφικών και των Πυθαγορείων από κρέας έχει ερμηνευτεί ως εκδήλωση σεβασμού προς τις μετενσαρκωμένες ψυχές.

Ο Παρμενίδης, που θεωρείται μαθητής των Πυθαγορείων Αμινίου και Διοχαίτου και ιδρυτής της Ελεατικής Σχολής, θεωρούσε ότι οι ψυχές προέρχονται από τον ουρανό.

Ο Ηράκλειτος τόνιζε ότι η ψυχή επηρεάζεται δυσμενώς από το ποτό, συσχετίζοντάς την έτσι στενά με το σώμα και γενικά με την ύλη, όπως και οι περισσότεροι σύγχρονοί του, αλλά τη θεωρεί λεπτή και αιθέρια.

Ο Εμπεδοκλής, επηρεασμένος από τους Ορφικούς και τους Πυθαγορείους, δίδασκε ότι οι αμαρτωλοί πρέπει να περιπλανηθούν επί 30.000 έτη στη «σπηλιά» της γης, περνώντας με αλλεπάλληλες μετενσαρκώσεις και από τα τέσσερα βασικά στοιχεία της φύσης (τη φωτιά, τον αέρα, το νερό και τη γη) με σκοπό να επιτευχθεί ο εξαγνισμός. Ο ίδιος πίστευε ότι σε προηγούμενες ζωές η ψυχή του βρέθηκε σε θάμνο, σε πουλί και σε ψάρι.

Οι απόψεις του Πλάτωνα περί άυλης και αθάνατης ψυχής υπήρξαν καθοριστικές για τους μετέπειτα στοχαστές.

Στον Φαίδωνα του Πλάτωνα ο Σωκράτης, ως γνήσιος φιλόσοφος, παρουσιάζεται να επιθυμεί να πεθάνει το σώμα του, ώστε να απελευθερωθεί η ψυχή του από τα απατηλά ερεθίσματα των υλικών αισθητηρίων και, έτσι, να κατακτήσει την πραγματική γνώση και σοφία. Αντιμετωπίζει τη δυσπιστία καθώς πολλοί αρνούνται τη μετά θάνατον επιβίωση της ψυχής.

Για να υποστηρίξει ο Σωκράτης την αθανασία της ψυχής και τον έλλογο χαρακτήρα της, ότι δηλαδή αυτή είναι το «εγώ», η πραγματική έδρα της προσωπικότητας και της υπόστασης του ανθρώπου, εκθέτει τέσσερα επιχειρήματα. Το πρώτο βασίζεται στην ήδη υπάρχουσα δοξασία της μετενσάρκωσης, αν η ψυχή έφθινε και πέθαινε ύστερα από έναν αριθμό μετενσαρκώσεων, τότε η ζωή θα έπρεπε να έχει εκλείψει από τον κόσμο. Αντιθέτως, η ζωή εξακολουθεί να υπάρχει και να κάνει τους κύκλους της μέσα στη φύση, και επομένως οι ψυχές είναι αθάνατες.

Το δεύτερο επιχείρημα αντλείται από την ικανότητα που έχει ο άνθρωπος να αντιλαμβάνεται ιδέες και νοήματα χωρίς να εξαρτάται από τις αισθήσεις του, κάποιος μπορεί να φανταστεί έναν τέλειο κύκλο χωρίς να έχει δει ποτέ του κάτι τέτοιο στον υλικό κόσμο. Αυτή η ικανότητα δείχνει ότι η ψυχή κατέχει γνώση από τον κόσμο των Ιδεών και, επομένως, προέρχεται από εκεί.

Η συσχέτιση της ψυχής με τον κόσμο των Ιδεών είναι σημαντική και αυτό το δηλώνει ιδιαίτερα το τρίτο επιχείρημα, εφόσον η ψυχή είναι αόρατη, προφανώς συγγενεύει με τον κόσμο των Ιδεών, είναι απλή και ασύνθετη, αδιάλυτη και αιώνια, όπως είναι και οι Ιδέες. Σύμφωνα με το τέταρτο επιχείρημα, εφόσον η ψυχή είναι αυτή που δίνει ζωή στο σώμα και ο χωρισμός ψυχής και σώματος σημαίνει θάνατος για το σώμα, άρα η ίδια διαθέτει αυτονομία ζωής.

Στην Πολιτεία, όμως, η προσέγγιση αλλάζει με σκοπό να ξεπεραστούν τα κενά των προηγούμενων θεωριών. Εκεί λοιπόν αναφέρεται ότι ο άνθρωπος έχει μία μόνο ψυχή αλλά τριμερή: τον νουν (νόηση), τον θυμόν (συναίσθημα) και το επιθυμητικόν (επιθυμία). Στον Τίμαιο, επιπρόσθετα, παρουσιάζεται η θεωρία της τριμερούς ψυχής εφαρμόζεται και στην ψυχή του κόσμου, και αυτή η τριάδα των ιδιοτήτων είναι που εξασφαλίζει την κίνηση στα ουράνια σώματα.

Για τον Αριστοτέλη η ψυχή αντιστοιχεί στις ιδιότητες που έχει ένα ζωντανό ον (μορφή ή εντελέχεια), είτε πρόκειται για φυτό είτε για ζώο είτε για άνθρωπο. Και όπως οι ιδιότητες ενός αντικειμένου οφείλουν την υπόστασή τους στο ίδιο το αντικείμενο, έτσι και η ψυχή οφείλει την υπόστασή της στο υλικό σώμα. Όταν λοιπόν αυτό πεθαίνει και διαλύεται, η ψυχή του εκμηδενίζεται. Για τον άνθρωπο η ψυχή του έχει πέντε «δυνάμεις», ή αλλιώς δυνατότητες: το «θρεπτικόν», που σχετίζεται με τη θρέψη του σώματος, το «ορεκτικόν», δηλαδή την τάση για καθετί καλό, το «αισθητικόν», την ικανότητα της πρόσληψης των πληροφοριών μέσω των αισθήσεων, το «κινητικόν», που εξασφαλίζει τις κινήσεις του σώματος και το «διανοητικόν».

Οι Επικούρειοι δίδασκαν ότι η ψυχή αποτελείται από τα πιο λεπτά και πιο κινητικά άτομα του σύμπαντος, λεπτότερα ακόμη και από αυτά του αέρα και της φωτιάς, και σε αυτό απέδιδαν τις λειτουργίες της σε σχέση με τη σκέψη και τις αισθήσεις. Κατ' αυτούς, όταν τραυματίζεται το σώμα, μερικά άτομα της ψυχής διαρρέουν. Αν το ποσοστό τους είναι μεγάλο, τότε επέρχεται θάνατος του σώματος και όλα τα άτομα της ψυχής σκορπίζονται.

Ο Πλωτίνος, αναπλάθοντας την πλατωνική διδασκαλία και προσδίδοντάς της έντονη θρησκευτική χροιά, επανέλαβε τις απόψεις περί άυλης ψυχής, συγγενούς με τον κόσμο των Ιδεών, η οποία έχει φυλακιστεί στο σώμα και υφίσταται μετενσαρκώσεις, το επίπεδο των οποίων μπορεί να αναβαθμιστεί ή να υποβαθμιστεί ανάλογα με το πώς διάγει κανείς τη ζωή του.

Ύστατος σκοπός η επανένωση της ατομικής ψυχής με την ψυχή του κόσμου, οπότε και η πρώτη χάνει την ατομικότητά της. Και πριν όμως από αυτό, ήδη κατά τη διάρκεια του ένσαρκου βίου, η ψυχή μπορεί να αποζητήσει τον πνευματικό κόσμο μέσω του ασκητισμού και του στοχασμού, και τότε ίσως καταστεί δυνατόν να δει το θείο φως. Ως αρετή ορίζεται η προσέγγιση της ψυχής προς τον Θεό και ως κάλλος η επικράτησή της επί του σώματος και των επιθυμιών του.

 Οι απόψεις του Πλωτίνου περί της ψυχής είναι επηρεασμένες και από τον νεοπυθαγορισμό, δεδομένου ότι προτάσσει πως όσοι αγαπούν τη μουσική, αυτοί στην επόμενη ζωή θα γίνουν ωδικά πτηνά, ενώ οι στοχαστικοί φιλόσοφοι θα μεταμορφωθούν σε αετούς.

Η ΜΕΝ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΙΣΧΥΣ ΓΗΡΑΣΚΕΙ, Η ΔΕ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΡΩΜΗ ΑΓΗΡΑΣΤΟΣ ΕΣΤΙ. -ΞΕΝΟΦΩΝ

Εκρήξεις υπερκαινοφανών έλουσαν τη Γη με ραδιενεργά συντρίμια Fe-60

hubble-ob-associationΗ Γη λούστηκε από τα ραδιενεργά συντρίμμια μιας σειράς εκρήξεων υπερκαινοφανών (supernovae) πολύ μεγάλης μάζας που συνέβησαν κοντά στο ηλιακό μας σύστημα, όπως αποκαλύπτουν τα ευρήματα μιας διεθνούς ομάδας επιστημόνων. Αυτό που βρήκαν οι επιστήμονες είναι ραδιενεργό σίδηρο-60 σε δείγματα ιζημάτων και του φλοιού που πάρθηκαν από τους ωκεανούς Ειρηνικό, Ατλαντικό και Ινδικό.
 
Ο σίδηρος-60 είναι ένα ραδιοϊσότοπο με χρόνο ημιζωής 2,6 εκατομμύρια χρόνια (μέχρι το 2009 θεωρείτο ότι είχε χρόνο ημιζωής 1,5 εκατομμύρια χρόνια) και ήταν συγκεντρωμένος σε μια περίοδο μεταξύ 3,2 και 1,7 εκατομμύρια χρόνια πριν, η οποία με αστρονομικούς όρους θεωρείται σχετικά πρόσφατη.
 
Οι επιστήμονες εξεπλάγησαν που τα προϊόντα των υπερκαινοφανών ήταν ξεκάθαρα απλωμένα σε περίοδο 1,5 εκατομμυρίων χρόνων, επειδή αυτό υποστηρίζει την άποψη πως υπήρξε μια σειρά εκρήξεων υπερκαινοφανών που συνέβησαν η μια μετά την άλλη. Μια ενδιαφέρουσα σύμπτωση είναι ότι ανταποκρίνονται σε μια περίοδο που η Γη ψύχονταν και μετέβαινε από την Πλειόκαινο στην Πλειστόκαινο περίοδο.
 
Η ομάδα, την οποία αποτελούν επιστήμονες από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα από την Αυστραλία, την Αυστρία, το Ισραήλ, την Ιαπωνία και την Γερμανία, ανακάλυψε επίσης στοιχεία του σιδήρου-60 από έναν παλαιότερο υπερκαινοφανή περίπου οκτώ εκατομμύρια χρόνια πριν, που συμπίπτει με τις παγκόσμιες αλλαγές στην πανίδα στα τέλη της Μειόκαινου περιόδου. Στην περίπτωση αυτή, οι επιστήμονες θεωρούν ότι, ο υπερκαινοφανής ήταν λιγότερο από 300 έτη φωτός μακριά, αρκετά κοντά δηλαδή για να είναι ορατοί κατά τη διάρκεια της μέρας και με λαμπρότητα συγκρίσιμη με αυτή της Σελήνης.
 
Παρόλο που η Γη θα πρέπει να έχει εκτεθεί σε ένα αυξανόμενο βομβαρδισμό κοσμικών ακτίνων, η ακτινοβολία θα πρέπει να ήταν πολύ ασθενής για να προκαλέσει άμεσες βιολογικές ζημιές ή να προκαλέσει μαζικές εξαφανίσεις. Οι εκρήξεις υπερκαινοφανών δημιουργούν πολλά βαρέα στοιχεία και ραδιενεργά ισότοπα τα οποία διασκορπίζουν στους κοσμικούς τους γείτονες. Ένα από αυτά τα ραδιοϊσότοπα είναι και ο σίδηρος-60, κάθε ίχνος του οποίου που προέρχονταν από την διαμόρφωση της Γης, περισσότερο από 4 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, είχε προ πολλού εξαφανιστεί.
 
supernovae
Τα άτομα του σιδήρου-60 έφθασαν στη Γη σε μικροσκοπικές ποσότητες και καθώς η αφθονία του σιδήρου που προέρχεται από το διάστημα είναι ένα εκατομμύριο-δισεκατομμύρια φορές λιγότερη από το σίδηρο που υπάρχει στον πλανήτη, οι επιστημονική ομάδα χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει εξαιρετικά ευαίσθητες τεχνικές για να προσδιορίσει τα διαστρικά άτομα σιδήρου και να τα διακρίνει από τα άλλα γήινα ισότοπα. Η ηλικία των δειγμάτων προσδιορίστηκε από τη διάσπαση άλλων ραδιενεργών ισοτόπων, των βιρύλιου-10 και αργίλιου-26, με τη χρήση υπερευαίσθητων φασματογράφων μάζας.
 
Η χρονολόγηση έδειξε ότι η ραδιενεργή σκόνη έλουσε τη Γη σε δυο μόνο χρονικές περιόδους, από 3,2 μέχρι 1,7 εκατομμύρια χρόνια και οκτώ εκατομμύρια χρόνια πριν. Μια πιθανή πηγή των υπερκαινοφανών, όπως προτείνεται από άλλη ανεξάρτητη εργασία, είναι ένα γερασμένο σύμπλεγμα άστρων το οποίο απομακρύνονταν από τη Γη. Στο σύμπλεγμα δεν έχουν μείνει μεγάλα άστρα, γεγονός που υποδηλώνει ότι έχουν ήδη εκραγεί ως υπερκαινοφανείς, σκορπίζοντας κύματα συντριμμιών.

Πρωτόγονα υλικά στο ηλιακό σύστημα και τη Γη μοιράζονται παρόμοια σύσταση του Νεοδύμιου-142

protoplanetary-diskΜια νέα μελέτη, υπό την ηγεσία της κοσμοχημικού Audrey Bouvier, αποδεικνύει ότι η Γη και άλλα πλανητικά αντικείμενα που διαμορφώθηκαν στα αρχικά στάδια του Ηλιακού Συστήματος μοιράζονται παρόμοια χημική προέλευση – ένα εύρημα που βρίσκεται σε δυσαρμονία με την αποδεκτή άποψη που για δεκαετίες έχουν οι επιστήμονες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature.
 
Η Bouvier, από την έρευνα του Καναδά στα Πλανητικά Υλικά, έκανε την ανακάλυψη που αλλάζει το παιχνίδι σε συνεργασία με την Maud Boyet από το φημισμένο Εργαστήριο Μάγματος και Ηφαιστείων στο Πανεπιστήμιο Blaise Pascal, στη Γαλλία.
 
Με δεδομένα που αποκαλύφθηκαν μέσω της θερμικού ιονισμού φασματομετρίας μάζας, οι Bouvier και Boyet έδειξαν ότι η Γη και άλλα εξωγήινα αντικείμενα μοιράζονται τα ίδια αρχικά επίπεδα του Νεοδύμιου-142 (Nd-142) ενός από τα επτά ισότοπα που βρέθηκαν στο χημικό στοιχείο Νεοδύμιο – το οποίο είναι ευρέως κατανεμημένο στο φλοιό της Γης και που περισσότερο κοινώς χρησιμοποιείται για μαγνήτες σε εμπορικά προϊόντα όπως μικρόφωνα και ακουστικά.
 
Το 2005, ανιχνεύθηκε μια μικρή μεταβολή στο Nd-142 ανάμεσα στους χονδρίτες, που είναι πετρώδεις μετεωρίτες που θεωρούνται ουσιαστικοί δομικοί λίθοι της Γης και στα γήινα πετρώματα. Τα αποτελέσματα αυτά ερμηνεύθηκαν ευρύτατα είτε ως μια πιθανή συνέπεια των πυρηνοσυνθετικών μεταβολών μέσα στον πρωτοπλανητικό δίσκο ή ως μια πρώιμη διαφοροποίηση του εσωτερικού της Γης (που περιλαμβάνει τον φλοιό και τον μανδύα) και των χονδριτών μέσα στα πρώτα 30 εκατομμύρια χρόνια της ιστορίας της.
 
Τα νέα αυτά αποτελέσματα από τις Bouvier και Boyet δείχνουν ότι οι διαφοροποιήσεις αυτές στο Nd-142 ήταν, στην πραγματικότητα, ήδη παρούσες κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης της Γης και δεν παρουσιάστηκαν αργότερα, όπως πιστεύονταν προηγουμένως.
 
«Το πώς διαμορφώθηκε η Γη και ποιοι τύποι πλανητικών υλικών ήταν μέρος αυτής της διαμόρφωσης είναι θέματα που έχουν προβληματίσει γενιές επιστημόνων», είπε η Bouvier. «Και αυτές οι νέες μετρήσεις ισοτόπων των μετεωριτών παρέχουν συναρπαστικές απαντήσεις για αυτές τις ερωτήσεις σχετικά με την προέλευσή μας και το τι κάνει τη Γη τόσο ιδιαίτερη».
 
Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα βελτιωμένες τεχνικές μέτρησης, οι Bouvier και Boyet συμπέραναν ότι διάφορα μετεωρικά αντικείμενα που βρέθηκαν στο Ηλιακό Σύστημα περιλαμβάνουν τα στοιχεία νεοδύμιο (Nd) και σαμάριο (Sm), αλλά με ελαφρώς διαφορετικές ισοτοπικές συνθέσεις. Αυτές οι παραλλαγές στα σταθερά ισότοπα δείχνουν επίσης ότι το ηλιακό σύστημα δεν ήταν ομοιόμορφο κατά τη διάρκεια των πιο πρώιμων χρόνων του και τα υλικά που διαμορφώθηκαν από τις προηγούμενες γενιές των άστρων ενσωματώθηκαν σε ποικίλες αναλογίες στα δομικά στοιχεία των πλανητών.

Η Διαχρονικοτητα Της Ηλιακης Δοξασιας

Τα ηλιακά σύμβολα είναι άπειρα σε παραστάσεις, ανάγονται δε στο απώτατο παρελθόν. Τουλάχιστον από την εποχή του Σιδήρου, αλλά και παλαιότερα, χρησιμοποιείται η εικόνα του ηλιακού δίσκου, ως απεικόνιση του φυσικού και πνευματικού φωτός. Ο συμβολισμός των ηλιακών παραστάσεων είναι αρκετά πλούσιος σε νοήματα και ερμηνείες. Υποδηλώνει την απαστράπτουσα δύναμη και κατ' επέκταση την προσήλωση στη Νίκη, έχει προστατευτική ισχύ, ιδίως όταν χρησιμοποιείται σε κοσμήματα και σε φυλακτά, εκφράζει τέλος την ίδια τη ζωή, αλλά και τη γονιμότητα. Γνωστότατος ηλιακός συμβολισμός είναι εκείνος του ρόδου, αλλά και της σβάστικας. Σύμφωνα με τον Ορφικό Ύμνο προς τον Ήλιο, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «Κράσιν έχων Ωρών τετραβάμοσι ποσσί χορεύειν». Δηλαδή εμφανίζεται ο Ήλιος να χορεύει με τέσσερα πόδια. Πρόκειται, δίχως άλλο, για τα τέσσερα φτερωτά άλογα που εμφανίζονται σε ηλιακές παραστάσεις ή για τη σβάστικα με τις τέσσερις κεκαμμένες άκρες της, οι οποίες δηλώνουν την περιστροφική κίνηση. Ιδιαιτέρως επεξηγηματικά ως προς τα νοήματα που κρύβουν οι ηλιακοί συμβολισμοί, είναι οι φυσικές εορτές των Ηλιοστασίων, τα οποία δεν είναι παρά τελετουργικά δρώμενα που συμβολίζουν την πορεία του Ήλιου μέσα στο έτος.Τεράστια η σημασία του Ηλίου, ως συμβόλου διαφάνειας, καθάρσεως και δικαιοσύνης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ηλιαία, το δικαστήριο των Αθηναίων, συνεδρίαζε σε χώρο ασκεπή, στο λόφο του Αρδηττού και οι λειτουργοί που απένεμαν τη δικαιοσύνη, ονομάζονταν Ηλιαστές, καθ' ότι τελούσαν υπό την επήρεια και την αρωγή του Ηλίου. Ο Θεός Ήλιος, στην Ελληνική Παράδοση, φέρεται να επικυρώνει, ως υπέρτατος μάρτυς, τους ανθρώπινους όρκους. Στην τραγωδία «Οιδίπους επί Κολωνώ» του Σοφοκλή,παρουσιάζεται ο Κρέων να απομακρύνει το γαμπρό του από την οικία του, προκειμένου ο Ήλιος να μην αντικρύσει αυτό το άθλιο πλάσμα. Η δε Κασσάνδρα, στον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου, καλεί τον Ήλιο να προβεί σε εκδίκηση και τιμωρία των δολοφόνων της. Στα «Αργοναυτικά» του Απολλώνιου του Ροδίου, όπως άλλωστε και στην «Ιλιάδα», δίδονται όρκοι επ' ονόματι της ηλιακής θεότητος.
 
Από πότε όμως παρουσιάζεται στην ελληνική πραγματικότητα η ηλιακή λατρεία; Η λατρεία του Ηλίου ανάγεται σε εποχές ιστορικά απροσπέλαστες. Ο περιηγητής Παυσανίας, στο έργο του «Ελλάδος Περιήγησις», αναφέρει ότι συνάντησε ανά τον ελλαδικό χώρο πολυάριθμους βωμούς, αφιερωμένους στο Θεό Ήλιο. Επ' αυτού ο Πλάτων ακόμη αναφέρει ότι οι Έλληνες, από την προϊστορική ήδη εποχή, ορκίζονταν πίστη στον Ανατέλλοντα και στο δύοντα Ήλιο. Όπως επιμαρτυρεί ο Παυσανίας (II 3,2), στην αγορά της πόλεως της Κορίνθου η οποία έφερε και την ονομασία Ηλιούπολις, υφίσταντο προπύλαια στα οποία ορθώνονταν δύο επίχρυσα άρματα: Το ένα απεικόνιζε τον ηλιακό υιό, τον Φαέθοντα, ενώ το άλλο παρουσίαζε τον ίδιο τον Ήλιο. Σημαντικό κέντρο ηλιακής λατρείας ήταν επίσης η νήσος της Ρόδου. Ο Κολοσσός της Ρόδου, άγαλμα τεραστίων διαστάσεων που συγκαταλεγόταν στα επτά θαύματα του κόσμου και ο οποίος κοσμούσε την είσοδο του λιμένος των Ροδίων, δεν ήταν παρά μία απεικόνιση του Θεού Ήλιου. Στην Κρήτη η ηλιακή λατρεία επικεντρώθηκε στην απόδοση τιμών προς την ηλιακή θεότητα του Τάλου. Ένας άλλος Ηλιακός Θεός ήταν ο Διόνυσος.Στο έργο του «Σατουρνάλια», ο Μακρόβιος αναφέρει δύο ορφικά αποσπάσματα ιδιαίτερα διαφωτιστικά επ' αυτού: «Ακούμε πως στη Θράκη, επίσης, ο Ήλιος και ο Διόνυσος θεωρούνται ταυτόσημοι με εκείνον τον οποίο Σαβάζιο αποκαλούν και λατρεύουν με λαμπρή λατρεία.
 
Καθώς γράφει ο Αλέξανδρος, στο λόφο του Ζιλμισού υπάρχει ναός αφιερωμένος σε τούτον το θεό, το σχήμα του είναι κυκλικό και η στέγη του είναι ανοικτή στο κέντρο. Ο κύκλος συμβολίζει το σχήμα του άστρου. Το φως εισέρχεται μέσα από την κορυφή της στέγης, ώστε να δείχνει πως ο ήλιος, λάμποντας από την ανώτατη κορυφή, εξαγνίζει όλα τα πράγματα με το φως του και όταν ανατέλλει μπορεί να δει κανείς το σύμπαν... ».Και επίσης: «Διαλύοντας τον φωτεινό, ακίνητο αιθέρα, εμφανίσθηκε όραμα στους Θεούς υπέροχο, αυτός που τώρα ονομάζουν Φάνη και Διόνυσο και Ευβουλέα βασιλιά και Ανταύγη φωτεινό. Άλλοι δε από τους θνητούς διαφορετικά τον ονομάζουν. Καθώς πρώτος ήλθε στο φως, Διόνυσος ονομάστηκε, επειδή περιστρέφεται γύρω από το άπειρο εύρος του Ολύμπου. Πήρε το όνομα του από την κίνηση και διάφορα προσωνύμια, ανάλογα με την ώρα, στο διάβα του χρόνου. Ονόμασε τον Ήλιο Φάνη, από το φως και φανερός, επειδή είναι ορατός σε όλους και βλέπει τα πάντα. Το Διόνυσος, όπως λέει ο ίδιος ο Προφήτης, προέρχεται από το
δινείσθαι και περιφέρεσθαι, επειδή περιφέρεται κυκλικά. Ο Κλεάνθης γράφει πως έλαβε τούτη την προσωνυμία από το διανύσαι, επειδή στην καθημερινή του περιφορά, από ανατολή σε δύση, διανύει τον κύκλο των ουρανών και φέρνει τη νύχτα και την ημέρα. Τον ονόμασαν οι φυσικοί Διόνυσο, πνεύμα του Δία, γιατί ο ήλιος είναι το πνεύμα του κόσμου. Ο κόσμος, όμως, ονομάζεται ουρανός, τον οποίο Δία αποκαλούν».
 
Τελειώνοντας ο Μακρόβιος, αναφέρει ότι ο Ήλιος συνιστά την υπέρτατη κοσμική δύναμη. Προς επιβεβαίωση των ισχυρισμών του, παραθέτει ένα άλλο ορφικό απόσπασμα, στο οποίο περιέχονται τα ακόλουθα: «Οι θεολόγοι πιστεύουν γενικά πως η δύναμη του ήλιου είναι το αποκορύφωμα όλων των άλλων δυνάμεων, και τούτο το αποδεικνύουν οι ιερές τελετές τους με την παρακάτω σύντομη προσευχή: Ήλιε Παντοδύναμε, πνεύμα και ορμή του κόσμου, φως του σύμπαντος». Ο δε μύστης Ορφέας, περί του Ηλίου αναφέρει τα ακόλουθα: «Άκου εσύ που περιστρέφεις αιώνια τον ακτινοβόλο κύκλο της μακρινής κίνησης που περιτρέχει τους ουράνιους στροβίλους, λαμπρέ Ζευ, Διόνυσε, Πατέρα της θάλασσας, Πατέρα της γης, ήλιε παγγενήτορα, αεικίνητε, χρυσόλαμπρε». Σύμφωνα με την ορφική αντίληψη, η ουράνια δύναμη η οποία κινεί την εξώτατη σφαίρα, περιτρέχει και όλες τις άλλες σφαίρες του ουρανού. Η ουράνια αυτή δύναμη ταυτίζεται με τις ιδιότητες του Διός, του Διονύσου και του Ηλίου. Η κοσμολογία αυτή πρεσβεύει την αντίληψη ότι ο Ήλιος περικλείει ολόκληρο το έναστρο στερέωμα, όπως ακριβώς περιγράφεται από την επίκληση του Αυτοκράτορος Ιουλιανού προς τον βασιλέα Ήλιο.
 
Περί της θέσεως, αλλά και της σημασίας την οποία προσελάμβανε ο Ήλιος στη μυστηριακή κοσμολογία, ο Ιουλιανός ανέφερε: «Ορισμένοι λέγουν, λοιπόν, αν και δεν είναι έτοιμοι να το πιστέψουν όλοι οι άνθρωποι, πως ο ήλιος περιφέρεται σε άναστρους ουρανούς, πολύ πάνω από την επικράτεια των απλανών. Με βάση τούτη τη θεωρία, ο ήλιος δεν τοποθετείται ανάμεσα στους πλανήτες, αλλά ανάμεσα στους τρεις κόσμους, σύμφωνα με την εκδοχή των μυστηρίων, εφ' όσον πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον όρο «υπόθεση» αντί του δόγματος και ν' αφήσουμε τον όρο «υπόθεση» για τη μελέτη των ουρανίων σωμάτων. Οι ιερείς των Μυστηρίων λέγουν πως διδάχθηκαν από τους Θεούς ή τους κραταιούς δαίμονες (σημ. δαίμων στην αρχαιοελληνική σημαίνει αγαθή πνευματική οντότης), ενώ οι αστρολόγοι κάνουν εύλογες υποθέσεις από την Αρμονία που παρατηρούν στις ορατές σφαίρες. Αναμφίβολα, πρέπει να εγκρίνουμε και τους αστρονόμους, αλλά εκείνον που σκέπτεται ότι είναι καλύτερο να πιστεύει τους ιερείς των Μυστηρίων, εκείνον θαυμάζω και σέβομαι. Αυτά αρκούν, όπως αναφέρει και η παροιμία. Τώρα, εκτός από όσους ανέφερα ήδη, υπάρχει στους ουρανούς μέγα πλήθος Θεών, οι οποίοι αναγνωρίσθηκαν σαν τέτοιοι από εκείνους που παρατηρούν τους ουρανούς όχι τυχαία, ούτε σαν βόδια. Όπως διαιρούνται οι τρεις σφαίρες στα τέσσερα, μέσω του ζωδιακού, το ίδιο διαιρείται και ο ζωδιακός σε δώδεκα θεϊκές δυνάμεις. Κάθε μία από τούτες τις δυνάμεις, διαιρείται στα τρία, αποδίδοντας συνολικά τριάντα έξι θεότητες. Συνεπώς, όπως φρονώ, κατέρχεται από ψηλά, από τους Ουρανούς, δώρο τριπλό από τις Χάριτες, δηλαδή τις Σφαίρες. Διαιρώντας τις ο Θεός με αυτόν τον τρόπο στα τέσσερα, μας στέλνει την τετραπλή δόξα των εποχών, που εκφράζουν τις αλλαγές του χρόνου. Και αληθινά, επάνω στη γη μας, οι Χάριτες τον κύκλο μιμούνται στα αγάλματα τους. Είναι ο Διόνυσος εκείνος που παρέχει τις Χάριτες και, εξαιτίας αυτής ακριβώς της ιδιαίτερης σχέσης του, λέγεται πως βασιλεύει μαζί με τον Ήλιο».
 
Ο Ήλιος απεικονίζεται στην ελληνική πλαστική τέχνη στις δύο ακόλουθες περιπτώσεις: Στο ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνος, καθώς και στο αέτωμα του ναού των Δελφών, όπως επιμαρτυρεί ο Παυσανίας (Χ, 19.4). Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι, ακόμη και ο μυσταγωγός Σωκράτης, όπως αναφέρεται στους «Νόμους» του Πλάτωνος (10,3), επικαλείται σ' ένα είδος προσευχής, τον Ανατέλλοντα Ήλιο. Ο Ήλιος, στην αρχαιοελληνική παράδοση, συμβολίζεται με τις μορφές του Αετού, του γερακιού, του αλέκτωρος. Στον Ήλιο, επίσης, ανήκε και ένα κοπάδι από βόδια (Οδύσσεια, Μ, 260-419).

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

ΡΗΤΟΡΙΚΗ: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ - Ὑπὲρ Μεγαλοπολιτών (32)

[32] Ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, μὰ τοὺς θεοὺς οὔτε φιλῶν οὐδετέρους οὔτε μισῶν ἰδίᾳ εἴρηκα, ἀλλ᾽ ἃ νομίζω συμφέρειν ὑμῖν· καὶ παραινῶ μὴ προέσθαι Μεγαλοπολίτας, μηδ᾽ ἄλλον ἁπλῶς μηδένα τῶν ἐλαττόνων τῷ μείζονι.

***
ΕΠΙΛΟΓΟΣ

[32] Εγώ λοιπόν, Αθηναίοι, μάρτυρές μου οι θεοί, είπα όσα νομίζω ότι είναι προς το συμφέρον σας, χωρίς να παρακινηθώ από προσωπικές συμπάθειες και αντιπάθειες προς τη μια ή την άλλη πλευρά, και σας προτρέπω να μην εγκαταλείψετε τους Μεγαλοπολίτες στους Λακεδαιμονίους μήτε γενικώς να θυσιάζετε κανέναν από τους αδύνατους στους ισχυρούς.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ;

Η φθορά της δημοκρατίας χτες και σήμερα
 
Ως γνωστόν, το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, του πιο φονικού εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στους Έλληνες, σήμανε και την αρχή μιας τάχιστης κατάρρευσης της πόλεως-κράτους. Ένα τέτοιο φαινόμενο εντάσσεται στη λογική των ιστορικών και συναφώς κοινωνικο-πολιτικών αλλαγών –αρνητικών ή θετικών. Αυτές τείνουν βασικά να γίνονται αισθητές από τα ορατά συντρίμμια ή τις αποσυνθέσεις που τις προκαλούν ή που οι ίδιες (οι αλλαγές) αφήνουν πίσω τους. Κάτι παρόμοιο, για παράδειγμα, συμβαίνει και τώρα με την εθνο-κρατική υπόσταση των Νεοελλήνων: οδεύει προς κατάρρευση ή αποσύνθεση, ανεξάρτητα αν οι αμπελοφιλόσοφοι των ποικίλων καθεστωτικών σχηματισμών, δρώντων είτε με τη μάσκα της «δημοκρατίας» ή και με εκείνη του «σοσιαλισμού» κ.λπ., δεν μπορούν ή δεν θέλουν να εννοήσουν το κακό που απεργάζονται. Μελετώντας ο Αριστοτέλης τη συγκεκριμένη τότε ιστορική πραγματικότητα επιχείρησε να ερμηνεύσει ρεαλιστικά, αλλά με διεισδυτικό φιλοσοφικό μάτι την πολύπλοκη πολιτική κατάσταση. Στο έργο του Πολιτικά διερευνά λόγους και αιτίες, που σώζουν και φθείρουν τα  πολιτεύματα. Η όλη έρευνά του δεν είναι μια ευθύγραμμη πορεία, αλλά περιέχει όχι και λίγες διαφορετικές έως και αντιθετικές πτυχές, ανάλογα με το προς  διερεύνηση σημείο ή στοιχείο.
 
Αναγνωρίζοντας ο φιλόσοφος την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη δημιουργία ή στην κατάργηση διαφόρων πολιτικών συστημάτων ορίζει το πολίτευμα ως εξής:
«είναι η εύτακτη οργάνωση των εξουσιών και αυτές τις διαμοιράζονται όλοι οι πολίτες ή με βάση την πολιτική δύναμη όσων μετέχουν είτε με κάποια κοινή αρχή ισότητας» (Πολιτικά 1290a, 7-10).
 
Τι μας λέει εδώ ο Αριστοτέλης; Πως το σώμα των πολιτών παίζει καθοριστικό ρόλο στη συγκρότηση ενός πολιτεύματος. Αλλά αυτό το σώμα δεν διέπεται από ενιαίες αρχές: μπορεί να λειτουργεί είτε με βάση την αρχή του ισχυρότερου είτε με την αρχή της ισότητας, σχετικής ή απόλυτης, και με δικαιοκρισία. Επομένως, πέραν του ως άνω θεμελιώδους οντολογικά ορισμού, κάθε πολίτευμα ευδοκιμεί ή παρακμάζει ανάλογα με συγκεκριμένες ποιοτικές και ποσοτικές αρχές ή στοιχεία, όπως επίσης ανάλογα με τις διακρίσεις που υφίστανται ή καλλιεργούν οι διάφορες εν εξουσία μερίδες των πολιτών. Σημειωτέον ότι ο Αριστοτέλης δεν παραλείπει να διαβαθμίζει τα διάφορα στρώματα ή μερίδες των πολιτών κοινωνικά, με σημερινή ορολογία κοινωνικο-ταξικά: διακρίνει βασικά την «τάξη» των φτωχών και εκείνη των πλούσιων με αντίστοιχες υποδιαιρέσεις, διαστρωματώσεις.  Αυτές οι δυο «τάξεις», δηλαδή τα μέρη της πόλεως, είναι αντίπαλες/α μεταξύ τους και ανάλογα με το ποιο μέρος έχει την υπεροχή προκύπτουν δυο κύρια πολιτεύματα: η δημοκρατία και η ολιγαρχία (ο.π., 1291b, 10-13).
 
Αλλά και αυτά τα πολιτεύματα έχουν πολλούς επί μέρους τύπους ή είδη. Ως προς τη δημοκρατία, πιο ειδικά, το κάθε είδος δημοκρατικής διακυβέρνησης εξαρτάται από τις κοινωνικές κατηγορίες των ανθρώπων, ήτοι στρώματα, που στηρίζεται, από την οργάνωση των δομών εξουσίας, καθώς επίσης και από τον τρόπο αντιπροσώπευσης των πολιτών. Αλλά το δημοκρατικό πολίτευμα αυτό καθεαυτό διαφέρει από το ολιγαρχικό σε όλες τις παραλλαγές του, δυνάμει του γεγονότος ότι πρεσβεύει, θεωρητικά τουλάχιστον, την ισότητα για όλους, ενώ το ολιγαρχικό πρεσβεύει την ισότητα για τον εαυτό του και την ανισότητα για τους πολλούς. Στην πράξη ωστόσο, τονίζει με έμφαση ο Αριστοτέλης (βλ Πολιτικά IV και V), τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα. Μια εγγενής φθορά για όλα τα πολιτεύματα, μηδέ εξαιρουμένης και της δημοκρατίας, προκύπτει από τη  διάσταση λόγων και έργων. Ενώ διατείνονται ότι μάχονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την εφαρμογή της αρχής της ισότητας σε όλους τους πολίτες, στην πραγματικότητα υπερασπίζονται τα ιδιοτελή συμφέροντα της δικής τους κομματικής-πολιτικής φατρίας και εφαρμόζουν τα εν λόγω δικαιώματα και την ισότητα μόνο για τον εαυτό τους. Ερώτημα: μήπως δεν συμβαίνει το ίδιο ακριβώς και στη σημερινή Ελλάδα;  Επομένως, η φθορά ενός δημοκρατικού πολιτεύματος επέρχεται από τα έργα και τις ημέρες των κυβερνώντων (ό.π. 1300 κ.εξ.).
 
Περαιτέρω, η φθορά του δημοκρατικού πολιτεύματος προκύπτει από την αντιπαλότητα συμφερόντων τόσο ανάμεσα στις διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και τα αντίστοιχα κοινωνικά στρώματα όσο και στους κόλπους της ίδιας της τάξης, δηλαδή της φατρίας που κυβερνά. Επίσης, μια από τις κύριες αιτίες φθοράς του δημοκρατικού πολιτεύματος, κατά τον Αριστοτέλη, είναι η δημαγωγία: οι κυβερνώντες δημαγωγούν σε βάρος των πολιτικών τους αντιπάλων, τους δυσφημούν, τους εξορίζουν, τους διώκουν πολιτικά, τους απαλλοτριώνουν πολιτικά δικαιώματα, αλλά και την περιουσία τους, ελπίζοντας έτσι να κερδίσουν την εύνοια του λαού (ό.π., 1304 κ.εξ). Μια τέτοια δημαγωγική πολιτική διαφθείρει τα δημόσια ήθη και καταλύει πρακτικά τη δημοκρατία, μετατρέποντάς την σε ολιγαρχία. Άλλη αιτία φθοράς της δημοκρατίας είναι η συγκέντρωση πολλών εξουσιών σε ένα πρόσωπο, με αποτέλεσμα να υπάρχει στα λόγια δημοκρατία, στην ουσία όμως τυραννία τους ενός ανδρός (ό.π. 1305). Με περισσή σαφήνεια παρατηρεί ο μεγάλος έλληνας φιλόσοφος πως όσοι συγκεντρώνουν όλες τις εξουσίες στα χέρια τους δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος της εξουσίας, χωρίς να διαφθείρονται (όπ., 1308b). Συνοψίζει λοιπόν λέγοντας πως μια γενική, καθολική φθορά της δημοκρατίας, σε στενή συνάφεια με όλες τις άλλες αιτίες της φθοράς της, είναι η στρεβλή αντίληψη και εφαρμογή της ελευθερίας: αντί να εφαρμόζονται οι νόμοι επί ίσοις όροις από όλους, ορισμένοι πιστεύουν πως μπορούν να τίθενται υπεράνω των νόμων (ό.π., 1310). Και όλα αυτά έχουν έναν κοινό παρανομαστή: την απουσία μέτρου. Με όλα τα παραπάνω, ο Αριστοτέλης απαντά και στο ερώτημα, που μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε καλύτερα το δικό μας σήμερα και το οποίο επανέρχεται δριμύτερο: ποιοι είναι οι εχθροί της δημοκρατίας; Απάντηση: οι ίδιοι οι φανατικοί «υπερασπιστές» της, δηλαδή εκείνοι οι κυβερνώντες που με τις πράξεις τους καθιστούν τη δημοκρατία: κράτος χωρίς το δήμο, άρα βία ενάντια στο δήμο.

Πληγώνεις γιατί κάποτε πληγώθηκες

Όλοι κάποια στιγμή πονέσαμε. Ανθρώπινο συναίσθημα ο πόνος. Ανθρώπινο κι όμως όλοι κάνουμε τα πάντα για να τον αποφύγουμε, όπως ο διάολος το λιβάνι. Από μικρά παιδιά μας μάθαιναν τρόπους να τον γλυτώσουμε. «Όχι τόσο δυνατά στην κούνια, θα πέσεις και θα χτυπήσεις!». Λες κι άμα πέφταμε απ’ την κούνια, ο πόνος θα ήταν αβάσταχτος. Και πέσαμε και μία και δύο φορές, είδαμε πώς είναι να πονάς, κλάψαμε και ξανανεβήκαμε. Στη συνέχεια, μεγαλώσαμε, ερωτευτήκαμε, κάναμε σχέσεις και καταλάβαμε ότι υπάρχει και χειρότερος πόνος απ’ αυτόν της παιδικής χαράς.
Άπαξ και πονέσεις μία φορά πολύ, τότε δε θες και δεύτερη. Όταν έχει καεί η γούνα σου, ξέρεις πολύ καλά τι έφταιξε.

Ξέρεις πολύ καλά τι ήταν αυτό που σε πόνεσε, που σε έριξε κάτω, που σε γονάτισε. Μπορεί να ήταν ένα ψέμα, μια αδιάφορη συμπεριφορά, ένα κέρατο ή ένας εγωισμός. Δεν έχει σημασία. Δε σε νοιάζει η αιτία, σε νοιάζει το αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα είναι σε όλες τις περιπτώσεις το ίδιο: πόνος.

Πλέον, αντιμετωπίζεις τους νέους ανθρώπους στη ζωή σου με καχυποψία. Έχει χαθεί η αθωότητά σου. Κι αυτό γιατί δε θες να περάσεις πάλι νύχτες πνιγμένες στο κλάμα ούτε μέρες καρφωμένος πάνω απ’ την οθόνη ενός κινητού, περιμένοντας το μήνυμα που τόσο πολύ θες να διαβάσεις. Και που ξέρεις πως ποτέ δε θα έρθει. Γι’ αυτό αποφασίζεις να είσαι σκληρός απ’ την αρχή. Ο πιο σίγουρος τρόπος να μην πληγωθείς ξανά, είναι να είσαι εσύ αυτός που θα προκαλέσει τον πόνο στον άλλο.

Κι έτσι βρίσκεσαι ξαφνικά σε μια θέση που τόσο καιρό έλεγες πως σιχαινόσουν. Κάνεις ό,τι δε θέλεις να σου κάνουν, από φόβο μη γίνεις εσύ ξανά το θύμα. Ξέρω, είναι δύσκολο να παραμείνεις το καλό παιδί, όταν σε έχουν ρίξει κάτω τόσες φορές. Πονάει ακόμα περισσότερο όταν τα άτομα που σε γονάτισαν είναι αυτά που λάτρευες. Μόνος σου σηκώθηκες, δε βρέθηκε κανείς εκεί να σου δώσει το χέρι του για να σε βοηθήσει. Τα κατάφερες όμως και μπράβο σου για αυτό. Αλλά η διαδικασία σε σκλήρυνε.

Τώρα έχεις χτίσει ένα τείχος γύρω σου και δεν αφήνεις κανέναν να πλησιάσει από φόβο μη σε ρίξουν πάλι κάτω. Υπάρχουν άτομα που προσπαθούν να το γκρεμίσουν. Παίρνουν φόρα και πέφτουν πάνω του με όλη τους τη δύναμη. Εσένα, όμως, δε σε νοιάζει που πονάνε, γιατί κάποτε πόνεσες κι εσύ. Ξέρεις ότι πληγώνονται, αλλά δε σκοπεύεις να τους δώσεις το κλειδάκι που ανοίγει την πόρτα. Τους αφήνεις να πέφτουν πάνω στο τείχος ξανά και ξανά, με όλη τους τη φόρα, μέχρι να αναγκαστούν να φύγουν μακριά για να κλείσουν τις πληγές που εσύ τους άνοιξες.

Εξαιτίας ενός και μόνο ανθρώπου, λοιπόν, που στο παρελθόν σε πλήγωσε, εσύ έγινες η αιτία να πληγωθούν πολλοί άλλοι. Έχασες την παιδικότητά σου και σταμάτησες να είσαι ο καλός ήρωας του παραμυθιού. Οι κακοί σε νίκησαν, σε άλλαξαν και σε πήραν με το μέρος τους. Με λίγα λόγια, έγινες ό, τι σιχάθηκες. Είναι κρίμα γιατί ξέρω ότι δεν το ήθελες.

Μπορείς να σταματήσεις να πληγώνεις τους άλλους αν το θες. Μπορείς να σταματήσεις να γίνεσαι εσύ η αιτία που κάποιος υποφέρει. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να πάρεις την απόφαση να ξανανέβεις στην κούνια και να πηδήξεις, όπως έκανες μικρός. Κι ας πέσεις κάτω, κι ας χτυπήσεις, κι ας πονέσεις. Και τι έγινε; Θα ξανασηκωθείς. Άλλη μία φορά. Αντέχεις.

Η τριγωνική θεωρία της αγάπης

Τι σημαίνει αγαπώ κάποιον; Η έννοια της αγάπης μπορεί πάντοτε να ερμηνευθεί με συγκεκριμένα μοτίβα, και αν όχι, ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που καθορίζουν και διαφοροποιούν τις ποικίλες εκφάνσεις της; Γιατί ορισμένες σχέσεις δείχνουν να αντέχουν στον χρόνο ενώ άλλες ξεθωριάζουν τόσο γρήγορα όσο διαμορφώθηκαν;

Ο Ρόμπερτ Στέρνμπεργκ, σε μία προσπάθεια να δώσει απαντήσεις σε ανάλογα ερωτήματα που σχετίζονται με την κατανόηση της έννοιας της αγάπης και της φύσης των σχέσεων διατύπωσε την Τριγωνική Θεωρία της Αγάπης. Σύμφωνα με τον Αμερικανό ψυχολόγο, η αγάπη μπορεί να κατανοηθεί ως ένα σύνολο, αποτελούμενο από τρεις συνιστώσες οι οποίες σχηματίζουν τις κορυφές ενός τριγώνου. Οι τρεις αυτές συνιστώσες είναι η οικειότητα, το πάθος και η απόφαση/δέσμευση.

 

Οικειότητα

Η συνιστώσα της οικειότητας αναφέρεται στην αίσθηση της εγγύτητας που αισθάνονται δύο άτομα ότι καλλιεργείται ανάμεσα τους και στον δεσμό που τους ενώνει.

Όταν το στοιχείο της οικειότητας κυριαρχεί μέσα σε μία σχέση, το άτομο αισθάνεται την επιθυμία να αγωνίζεται για την ευημερία του αγαπημένου προσώπου του, βιώνει την ευτυχία με τον σύντροφό του, διαθέτει υψηλή εκτίμηση γι’ αυτόν, αισθάνεται ότι μπορεί να βρει στήριγμα στο αγαπημένο πρόσωπο σε περιόδους ανάγκης, βιώνει την αμοιβαία κατανόηση μαζί του, αισθάνεται την πηγαία ανάγκη να μοιραστεί τον εαυτό του και τα υπάρχοντά του με τον σύντροφό του, απολαμβάνει συναισθηματική υποστήριξη από το αγαπημένο πρόσωπο, προσφέρει συναισθηματική υποστήριξη στο αγαπημένο πρόσωπο, απολαμβάνει ένα είδος στενής επικοινωνίας μαζί του και αντιλαμβάνεται το αγαπημένο πρόσωπο ως αναπόσπαστο μέρος της ζωής του.

Ο Στέρνμπεργκ υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι δεν είναι απαραίτητο να αφυπνιστούν όλα τα παραπάνω αισθήματα για να μπορέσει να πει κάποιος ότι βίωσε ή βιώνει την αγάπη.

 

Πάθος

Η συνιστώσα του πάθους αναφέρεται στα κίνητρα που οδηγούν στον ρομαντισμό, τη σωματική έλξη και τη σεξουαλική ολοκλήρωση. Το στοιχείο του πάθους περιλαμβάνει μία κατάσταση έντονης επιθυμίας για ένωση με το αγαπημένο πρόσωπο. Ο Στέρνμπεργκ τονίζει ότι σε μία σχέση αγάπης, οι σεξουαλικές ανάγκες μπορεί να κυριαρχούν στην εμπειρία του πάθους, ωστόσο, άλλες ανάγκες, όπως η ανάγκη για αυτοεκτίμηση, υποστήριξη, φροντίδα ή αυτοπραγμάτωση, μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην εμπειρία του πάθους.

Η δυναμική των παραπάνω αναγκών είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα διαφέρει ανάλογα με τα άτομα, την κατάσταση και το είδος της αγαπητικής σχέσης. Πώς όμως σχετίζονται μεταξύ τους η οικειότητα και το πάθος; Ο Στέρνμπεργκ είναι σχεδόν βέβαιος ότι το πάθος αλληλεπιδρά αμοιβαία με την οικειότητα. Το στοιχείο του πάθους μπορεί να είναι εκείνο που αρχικά θα προσελκύσει το άτομο σε μία σχέση, όμως το στοιχείο της οικειότητας είναι εκείνο που βοηθά να διατηρηθεί η βαθιά σύνδεση που και οι δύο αισθάνονται ότι τους κρατά μαζί. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές σχέσεις όπου το πάθος αναπτύσσεται μετά την καλλιέργεια της οικειότητας.

 

Απόφαση, Δέσμευση

Η συνιστώσα της απόφασης/δέσμευσης αναφέρεται, βραχυπρόθεσμα, στην απόφαση ότι το άτομο αγαπά κάποιο άλλο άτομο, και, μακροπρόθεσμα, στη δέσμευση να διατηρήσει την αγάπη αυτή. Ο Στέρνμπεργκ τονίζει ότι ο όρος «δέσμευση» χρησιμοποιείται στη θεωρία αυτή για να αναφερθεί στην μακροπρόθεσμη «επένδυση» που κάνει το άτομο σε μία σχέση αγάπης και όχι στο βαθμό ευθύνης που το άτομο αισθάνεται απέναντι στο αγαπημένο πρόσωπο. Είναι σημαντικό να μην παραμελήσουμε το στοιχείο της απόφασης/δέσμευσης απλώς και μόνο επειδή δεν διαθέτει τα έντονα χαρακτηριστικά της οικειότητας και του πάθους. Αναπόφευκτα, όλες οι σχέσεις έχουν και τις καλές και τις κακές ημέρες τους, και μπορεί να υπάρχουν στιγμές όπου ακριβώς αυτό το στοιχείο είναι που βοηθά τη σχέση να επιβιώσει.

Το στοιχείο της απόφασης/δέσμευσης αλληλεπιδρά τόσο με την οικειότητα όσο και με τα συστατικά του πάθους. Για τους περισσότερους ανθρώπους, κάτι τέτοιο προκύπτει από τη συναισθηματική εμπλοκή της οικειότητας ή/και από την κινητήρια διέγερση που συνοδεύει το πάθος. Ωστόσο, η οικειότητα ή/και η παθιασμένη διέγερση μπορεί να ακολουθούν τη συνιστώσα της απόφασης/δέσμευσης, όπως, για παράδειγμα, μπορεί να συμβεί σε προσυμφωνημένους γάμους ή σε στενές σχέσεις όπου δεν υπάρχει το περιθώριο επιλογής του αγαπημένου προσώπου.

Σύμφωνα με την τριγωνική θεωρία της αγάπης, αν τα τρία στοιχεία που την αποτελούν συνδυαστούν θα δημιουργήσουν οκτώ διαφορετικούς τύπους σχέσεων: 

1. Ολοκληρωμένη αγάπη. Η ολοκληρωμένη αγάπη προκύπτει όταν και οι τρεις συνιστώσες που την συνθέτουν μπορούν να εντοπιστούν σε μία σχέση και είναι το είδος της αγάπης που οι περισσότεροι επιδιώκουν να βιώσουν.

2. Άφρων αγάπη. Ο τύπος αυτός προκύπτει όταν απουσιάζει το στοιχείο της οικειότητας και κυριαρχούν τα στοιχεία του πάθους και της απόφασης/δέσμευσης. Μία τέτοια αγάπη χαρακτηρίζεται ως επιπόλαιη με την έννοια ότι η δέσμευση γίνεται με βάση το πάθος, χωρίς να υπάρχει το σταθεροποιητικό στοιχείο που προσφέρει η οικειότητα. Αν και το πάθος μπορεί να αναπτυχθεί σχεδόν στιγμιαία, κάτι τέτοιο δεν ισχύει με την οικειότητα και, ως εκ τούτου, σχέσεις που παρουσιάζουν τέτοια χαρακτηριστικά φέρουν συνήθως και ημερομηνία λήξης.

3. Συντροφική αγάπη. Αυτός ο τύπος αγάπης εξελίσσεται μέσα από το συνδυασμό των στοιχείων της οικειότητας και της απόφασης/δέσμευσης. Πρόκειται ουσιαστικά για μία μακροπρόθεσμη αφοσιωμένη φιλία, η οποία μπορεί χαρακτηρίζει συχνά γάμους όπου η σωματική έλξη έχει ξεθωριάσει.

4. Ρομαντική αγάπη. Μία τέτοια αγάπη πηγάζει όταν στη σχέση κυριαρχούν οι συνιστώσες της οικειότητας και του πάθους. Τα άτομα που εμπλέκονται σε μία τέτοια σχέση δεν αισθάνονται μόνο σωματική έλξη, νιώθουν ότι υπάρχει και ένας συναισθηματικός δεσμός που τους ενώνει.

5. Κενή αγάπη. Αυτό το είδος της αγάπης προέρχεται όταν στη σχέση εντοπίζεται μόνο το στοιχείο της απόφασης/δέσμευσης και απουσιάζουν τα άλλα δύο. Κάτι τέτοιο συμβαίνει σε μακροχρόνιες στάσιμες σχέσεις οι οποίες έχουν απωλέσει την οικειότητα και τη φλόγα της σωματικής έλξης που άλλοτε τις χαρακτήριζε.

6. Παράφορη αγάπη. Ή αλλιώς ο κοινός λεγόμενος «κεραυνοβόλος έρωτας». Πρόκειται για την ακαριαία σωματική έλξη που αισθάνεται κάποιος για ένα άλλο άτομο, ακόμα και από την πρώτη οπτική επαφή. Σε μία τέτοια περίπτωση απουσιάζουν οι άλλες δύο συνιστώσες της αγάπης και κυριαρχεί η σωματική διέγερση.

7. Απλή αρέσκεια. Η αρέσκεια προκύπτει όταν στη σχέση μπορεί να εντοπιστεί μόνο η συνιστώσα της οικειότητας και, κατά συνέπεια, απουσιάζουν τα στοιχεία του πάθους και της απόφασης/δέσμευσης. Ο όρος «αρέσκεια» δεν χρησιμοποιείται εδώ με τη γενικευμένη σημασία που συνοδεύει συνήθως περιστασιακές γνωριμίες, αντίθετα αναφέρεται στο σύνολο των συναισθημάτων που βιώνουν τα άτομα που εμπλέκονται σε φιλικές σχέσεις.

8. Μη αγάπη. Σε αυτόν τον τύπο σχέσης, απουσιάζουν πλήρως και οι τρεις συνιστώσες της αγάπης. Στην ουσία, ο τύπος αυτός χαρακτηρίζει την πλειονότητα των προσωπικών μας σχέσεων οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν απλώς ως περιστασιακές επαφές.

Νέα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν την κατάρρευση του αναλλοίωτου Lorentz

Δύο ανεξάρτητες μελέτες δείχνουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι μια βασική συμμετρία στη σχετικότητα, γνωστή ως αναλλοίωτο Lorentz, καταρρέει. Το αναλλοίωτο Lorentz σημαίνει ότι μια φυσική μέτρηση δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την ταχύτητα ή τον προσανατολισμό του συστήματος αναφοράς του εργαστηρίου. Είναι μια βασική συμμετρία στη σχετικότητα και στο Καθιερωμένο Πρότυπο της σωματιδιακής φυσικής, όμως ορισμένες ιδέες που προσπαθούν να ενοποιήσουν τις δυο θεωρίες προβλέπουν την κατάρρευσή της. Παρά τις πολυάριθμες μελέτες, ωστόσο, δεν βρέθηκαν στοιχεία ότι η συμμετρία-Lorentz παραβιάζεται. Δυο ομάδες έχουν θέσει, τώρα, μερικούς από τους πιο στενούς περιορισμούς σε τέτοιες παραβιάσεις.

Για να ελέγξουν τη συμμετρία-Lorentz, και οι δυο ομάδες χρησιμοποίησαν το ίδιο θεωρητικό πλαίσιο, που περιγράφει τη συμμετρία για όλα τα σωμάτια και τις δυνάμεις, της βαρύτητας συμπεριλαμβανομένης, από την μεριά των συντελεστών που είναι μηδέν όταν η συμμετρία αντέχει. Όμως παρήγαγαν τους συντελεστές χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν από δυο πολύ διαφορετικούς τύπους πειραμάτων.

Ο Jay Tasson από το Κολλέγιο Carleton, στη Minnesota και οι συνεργάτες ανέλυσαν μετρήσεις που πάρθηκαν κατά τη διάρκεια μερικών ετών με υπεραγώγιμα βαρυτόμετρα (gravimeters) – συσκευές που προσδιορίζουν την τοπική βαρυτική επιτάχυνση με τη μέτρηση της θέσης μιας υπεραγώγιμης σφαίρας που ανυψώνεται σε ένα μαγνητικό πεδίο. Οι τιμές των συντελεστών που η ομάδα παρήγαγε είναι όλοι σε συμφωνία με μηδέν, όμως σε σύγκριση με προηγούμενες βαρυμετρικές μελέτες, ορισμένες από τις τιμές είναι πάνω από 10 φορές πιο ακριβείς, ενώ άλλες αποκτώνται για πρώτη φορά.

Εν τω μεταξύ, ο Adrien Bourgoin από το Πανεπιστήμιο της Bologna, στην Ιταλία και οι συνάδελφοί του από το Παρατηρητήριο SYRTE στο Παρίσι και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Los Angeles, ανέλυσαν ένα πλούτο δεδομένων 48 ετών από πειράματα [Lunar Laser Ranging] στα οποία δέσμες λέιζερ ανακλώνται από καθρέφτες στην επιφάνεια της Σελήνης για να μετρήσουν την τροχιακή και περιστροφική κίνηση του δορυφόρου. Αυτοί επίσης βρήκαν ότι τα δεδομένα είναι σε συμφωνία με τους συντελεστές μηδέν. Ωστόσο, για ορισμένους συντελεστές, η ακρίβεια είναι 100 έως 1000 φορές καλύτερη από αυτή από τις τρέχουσες εκτιμήσεις.

Τα όνειρα είναι για αυτούς που αγαπάνε τη ζωή

Να ονειρεύεσαι, ακόμα και όταν αισθάνεσαι πως βρίσκεσαι σε αδιέξοδο, πως τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει…

Τα όνειρα είναι για τους τρελούς λένε, όμως δεν ξέρουν πως είναι για αυτούς που είναι τρελοί για τη ζωή, για αυτούς που αγαπάνε τη ζωή και που θέλουν να τη ζήσουν στο έπακρο.

Είναι για εκείνους που χάνονται συνεχώς στη σκέψη τους, ταξιδεύουν παντού με το μυαλό τους και νιώθουν απλά ευτυχισμένοι…

Σίγουρα χρειάζεσαι και εσύ μια δόση από αυτή την όμορφη τρέλα…

Ονειρέψου με τα μάτια ανοιχτά τη ζωή που θες να ζήσεις, πίστεψε στα όνειρά σου και κάνε τα πραγματικότητα…

Συζήτα με τους φίλους σου για αυτά που θες να κάνεις και όχι για όσα σε πονάνε…

Μίλα γι αυτά που έρχονται, για τα καλύτερα και όχι για το παρελθόν…

Και θυμήσου πως όταν έρθει η στιγμή που θα πεις «Ζω το όνειρό μου», αυτή η στιγμή θα είναι από τις καλύτερες της ζωής σου!

Δεν υπάρχει τίποτα μόνιμο στη ζωή, εκτός από την αλλαγή

«Δεν υπάρχει τίποτα μόνιμο εκτός από την αλλαγή». – Ηράκλειτος

Ο Ηράκλειτος, ο Έλληνας φιλόσοφος, υποστήριξε ότι η αλλαγή είναι η μόνη πραγματικότητα στη φύση. Όλοι έχουμε κάνει αλλαγές στη ζωή μας, τόσο καλές όσο και κακές, αναμενόμενες και απροσδόκητες. Οι σχέσεις, οι συνθήκες και τα συναισθήματα αλλάζουν. Κανείς δεν είναι ακριβώς ο ίδιος σε κάθε στιγμή. Κάποιες αλλαγές είναι προγραμματισμένες και άλλες είναι απρόβλεπτες. Κάθε αλλαγή όμως μας οδηγεί σε κάτι νέο.

Όταν καταφέρουμε να το δεχθούμε και να το αποδεχθούμε αυτό, τότε γίνεται κάτι μαγικό… Βλέπουμε το γεγονός και το αποδεχόμαστε όπως είναι, όχι όπως θα θέλαμε να είναι, αλλάζει ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε την αλλαγή!

Γιατί μερικοί άνθρωποι δεν θα αλλάξουν;
Οι άνθρωποι είναι ανθεκτικοί στην αλλαγή. Μπορεί να είναι φοβισμένοι ή έχουν πάρει έναν δρόμο και τον ακολουθούν και δεν βλέπουν την ανάγκη της. Ωστόσο, μερικές φορές είναι αναπόφευκτη για να προχωρήσουμε στη ζωή. Στις επόμενες δεκαετίες και με τις συνεχείς απρόβλεπτες και εξωτερικές αλλαγές σε όλους τους τομείς της ζωής μας αυτοί που θα επιβιώσουν θα είναι όσοι είναι ΕΥΕΛΙΚΤΟΙ.

Τι συμβαίνει όμως όταν είμαστε ανοιχτοί στις αλλαγές; Τι συμβαίνει όταν αγκαλιάζουμε μια αλλαγή;

 
1. Προσωπική ανάπτυξη: Μαθαίνουμε νέα πράγματα κάθε φορά που κάνουμε μια αλλαγή. Μπορούμε να ανακαλύψουμε νέες ιδέες για τη ζωή, να πάρουμε μαθήματα ζωής και να αναπτυχτούμε. Κάθε αλλαγή είναι ένα βήμα πιο κοντά στο σημείο που θέλαμε να είμαστε.

2. Ευελιξία: Όταν κάνουμε αλλαγές συχνά, μαθαίνουμε να προσαρμοζόμαστε εύκολα σε νέες καταστάσεις, νέα περιβάλλοντα και νέους ανθρώπους. Ως αποτέλεσμα, προσαρμοζόμαστε εύκολα τις απρόσμενες αλλαγές.

3. Βελτιώσεις: Όλοι θέλουμε να βελτιώσουμε τη ζωή μας, είτε πρόκειται για οικονομικά, καριέρα, συνεργασία, οικογένεια, κλπ. Γνωρίζουμε ήδη ότι τίποτα δεν βελτιώνεται από μόνο του. Κάνοντας διαφορετικά τα πράγματα θα συμβεί αυτό. Εάν δεν κάνουμε αλλαγές, δεν μπορούμε να βελτιώσουμε.

4. Το φαινόμενο της χιονοστιβάδας: Συχνά παραιτούμαστε από μια τεράστια αλλαγή διότι στην σκέψη μας φαντάζει πάρα πολύ τρομακτική και επικρατεί ό φόβος ότι δεν μπορούμε να το πετύχουμε. Τότε γίνονται χρήσιμες οι μικρές αλλαγές. Μια μικρή αλλαγή κάθε φορά θα οδηγήσει τελικά στην επιθυμητή έκβαση.

5. Δύναμη: Δεν είναι όλες οι αλλαγές που κάνουμε καλές. Μερικές φορές συμβαίνουν και κακά πράγματα. Αυτές οι άσχημες αλλαγές είναι οι προκλήσεις που μας κάνουν πιο δυνατούς!

6. Ευκαιρίες: Δεν γνωρίζουμε ποτέ τι θα φέρει κάθε αλλαγή. Όταν απομακρυνόμαστε από τη συνήθη πορεία μας, μας περιμένουν νέες ευκαιρίες. Οι αλλαγές θα φέρουν νέες επιλογές για την ευτυχία, την πρόοδο και θα μας φέρουν πιο κοντά στους στόχους μας.

7. Ένα νέο ξεκίνημα: Κάθε φορά που κάνουμε μια αλλαγή, γυρίζουμε τη σελίδα σε ένα κεφάλαιο και ξεκινάμε κάτι νέο στη ζωή μας. Οι αλλαγές φέρνουν φρέσκο ενθουσιασμό στη ζωή μας.

Το πρόβλημα είναι ότι οι πιο δύσκολες αλλαγές που πρέπει να αντιμετωπίσουμε είναι εκείνες που προκλήθηκαν από εξωτερικές δυνάμεις που δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Δεν είναι δίκαιο, έτσι; Θέλω να πω, μόλις πήραμε το καλάθι μας με μήλα φορτωμένο με μήλα και προχωράμε στο δρόμο, όταν ξαφνικά! Κάποιος το χτυπά το καλάθι. Τα μήλα είναι διάσπαρτα παντού. Και δεν είναι δικό μας λάθος, Όχι δεν το χτυπήσαμε εμείς. Ήταν κάποιος άλλος… κάποιος άλλος κάπου εκεί έξω. Όχι, σίγουρα δεν είναι δίκαιο. Αν ήταν ποδόσφαιρο μάλλον, οι διαιτητές θα έδιναν πέναλτι σε αυτόν τον άλλο τύπο. Αλλά εδώ δεν είναι ποδόσφαιρο και οι μόνες κυρώσεις αξιολογούνται από την ίδια τη ζωή, εναντίον εκείνων που δεν ανταποκρίνονται γρήγορα και κατάλληλα στην αλλαγή…

Τι κάνουμε λοιπόν για να αλλάξουμε, ειδικά όταν παράγονται από εξωτερικές δυνάμεις πέρα από τον έλεγχό μας;
 
• Πρώτα απ ‘όλα, μείνετε σε εγρήγορση.
• Αποδεχτείτε τις αλλαγές όπως ακριβώς είναι είτε είναι προγραμματισμένες είτε απρόβλεπτες.
• Αγκαλιάστε ότι θετικό μπορεί να σας δώσει η κάθε αλλαγή. Ελέγξτε τον εγκέφαλό σας έτσι ώστε να αναγνωρίζετε ΟΛΑ τα συναισθήματα που σας προκαλεί το γεγονός. Τα συναισθήματα είναι δυνατά. Είναι σχεδόν σαν σούπερ δυνάμεις και είναι μεταδοτικές.

Ως άνθρωποι, ολόκληρη η ύπαρξή μας είναι το πώς βιώνουμε διάφορα συναισθήματα. Για να ζήσουμε μια πλήρη ζωή, δεν μπορούμε να κρύβουμε κάποια από τα συναισθήματά μας υπέρ των άλλων. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να είμαστε πλήρεις ενώ κόβουμε το κομμάτι του εαυτού μας που πονάει. Πρέπει να αγκαλιάσετε ολόκληρο τον εαυτό σας. Αγκαλιάστε ολόκληρο το φάσμα των συναισθημάτων σας. Μη δημιουργείτε τοίχο πίσω από το καλό για να ξεφύγετε από το κακό.

Ο ενθουσιασμός και ο πόνος, η αγάπη και η θλίψη είναι όλα σημαντικά συναισθήματα. Αυτό που νιώθετε είναι πραγματικό. Αυτό που αισθάνεσαι είναι αυτό που προσδιορίζει ποιος είστε. Ανοίξτε αυτά τα συναισθήματα. Μάθετε να τα ακούτε, αγκαλιάστε τα! Η αναγνώριση και αποδοχή όλων των συναισθημάτων θα σας οδηγήσει στην θετικότητα!

• Τέλος, όταν υπάρχει μεγάλη αλλαγή, υπάρχει μεγάλη ευκαιρία. Ψάξτε το. Να είστε δημιουργικοί. Να είστε ο τύπος που, βλέποντας ένα σωρό κοπριάς, αρχίζει να ψάχνει για το πόνι.

Επειδή τα πράγματα δεν είναι όπως ήταν, τα πράγματα δεν μπορούν να μείνουν όπως είναι. Όπως μας λέει ο Ηράκλειτος, η αλλαγή είναι ένα μόνιμο συστατικό της ζωής, έτσι μπορείτε και να το αγκαλιάσετε. Δημιουργήστε ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα από την ικανότητά σας να αντιμετωπίζετε την αλλαγή πιο αποτελεσματικά και αποτελεσματικότερα από οποιονδήποτε άλλο. Η εναλλακτική λύση είναι να αφήσουμε τον κόσμο να αλλάξει χωρίς εμάς που, ας το παραδεχτούμε, είναι μια συνταγή για την έξοδο μας… από τη ζωή!

Όλα εκείνα που διψάμε να μάθουμε, τα γνωρίζουμε ήδη βαθιά μέσα μας

Μιας και το τρέξιμο πέρα-δώθε με κούρασε, αποσύρομαι για λίγο απ΄ το στάδιο της καθημερινότητας και κοντοστέκομαι: νιώθω πως τα μάτια μου κουράστηκαν να αντικρίζουν τούτην εδώ την πραγματικότητα!

Ανοίγω το παράθυρο και στέκομαι κοιτώντας πέρα μακριά τον ορίζοντα… Για πρώτη φορά σκέπτομαι, πως, έστω και αν τα μάτια μου κοιτούν και πάλι το ίδιο τοπίο, η οπτική μου τώρα, είναι διαφορετική: αίφνης διακρίνω νέες λεπτομέρειες, μοιάζει απ΄ το βλέμμα μου ν’ αναδύεται μια εντελώς νέα εικόνα! Και αναρωτιέμαι, τελικά, αν υπήρχαν από πάντοτε εκείνα που λίγο πιο πριν, δε βλέπαμε… Κι αν, ίσως ό,τι δε βλέπουμε τώρα, θα γεννηθεί κάποια στιγμή στο βλέμμα μας, θα λάβει παρουσία αργότερα στην συνείδησή μας…

Η αλήθεια, λοιπόν, δεν είναι πια απόλυτη, και η αντίληψη, η προσοχή μας, ποτέ πλήρης απέναντι στα πράγματα, γιατί συνήθως, αντιλαμβανόμαστε μονοδιάστατα, εκείνο που θέλουμε, ίσως και αντέχουμε να δούμε την εκάστοτε στιγμή… Σαν να παλεύουμε να ενώσουμε τα κομμάτια ενός γιγάντια ατελούς παζλ, γεμάτου με τμήματα -θραύσματα της κάθε μικρής αλήθειας μας, στον καθρέφτη… Και κάπως έτσι, οικοδομούμε ένα παρόν περιορισμένης οπτικής, που, αν πραγματικά του το επιτρέψουμε, μπορεί ν’ αρχίσει να διευρύνεται σιγά-σιγά… Αληθινά, ποιός μπορεί να ξέρει;

‘Ισως, όλα εκείνα που αδιάκοπα διψάμε να μάθουμε, τα γνωρίζουμε βαθιά μέσα μας ήδη, μα, δεν τα έχουμε σύρει ακόμη εκεί έξω, στο φως… Και ίσως, τις περισσότερες φορές, πίσω απ΄ τα προβλήματα, τα λάθη ή τις αποτυχίες μας, να κρύβεται όχι η εγγενής -όπως συχνά μας πείθουν οι άλλοι, και μετά και εμείς οι ίδιοι, υποβάλλουμε τον εαυτό μας να πιστεύει- ανικανότητά μας να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις του κάθε εγχειρήματος, αλλά πολύ απλά, το γεγονός ότι το σημείο της οπτικής μας δεν είναι ακόμη καθαρό και πλήρες, με άλλα λόγια, δεν μπορούμε ακόμη να αντικρίσουμε ολόκληρη την εικόνα!

Η γνώση μας λοιπόν, για κάποιο διάστημα, μοιραία θα παραμένει ημιτελής, τόσο, όσο να μην μας επιτρέπει να αντιληφθούμε τη λύση ή να δώσουμε μια απάντηση στο ζήτημα που μας απασχολεί! Μέχρι που, θα φτάσει η μέρα που οι περιορισμοί στο οπτικό μας πεδίο θα εκλείψουν, και τότε θα μπορέσουμε επιτέλους να δούμε ολόκληρη την εικόνα, να αντιληφθούμε εκείνες τις λεπτομέρειες, να συλλάβουμε τις λύσεις: η απάντηση μια μέρα θα εμφανιστεί ακριβώς μπροστά μας, αρκεί βέβαια πρώτα να διαθέτουμε υπομονή, ώστε η έλλειψη της απάντησης να μη μας καταβάλλει, μα συγχρόνως και επιμονή, ώστε να προσπαθούμε διαρκώς να παρατηρήσουμε τα πράγματα από μια άλλη, καινούργια οπτική γωνία!

Γιατί, τι να ‘ναι η γνώση, εν τέλει; ‘Ισως, μια ανάμνηση-θραύσμα που κρύβεται, σωπαίνει στη σκιά της συνείδησης, μέχρι τα μάτια να ανοιχτούν απλόχερα στο οικείο φως, ίσως εκείνο το ένα μα κρίσιμο λεπτό της εποπτείας, που σου αλλάζει, μέσα σε ελάχιστες στιγμές, την προοπτική της Ζωής! Εκείνη η ασύλληπτη πραγματικότητα, που ΄χει τη δύναμη να σε ταξιδέψει σε καινούργια σύμπαντα γνώσης: εκείνη η ασύλληπτη πραγματικότητα που είναι στο χέρι σου να εξερευνήσεις, αν, όπως έλεγε ο Σωκράτης, βρίσκεις τη δύναμη να αντικρίζεις την κάθε μέρα της ζωής σου, με νέα μάτια!

Η ζωή απαιτεί θάρρος και εσωτερική δύναμη

Δυνατός δεν είναι κάποιος με έντονους μύες. Η αληθινή δύναμη κατοικεί στην ψυχή κάποιου που αντιμετωπίζει αντιξοότητες και δεν τις αποφεύγει, που αφήνει πίσω τον πόνο μόλις εκείνος περάσει. Η ζωή είναι δύσκολη. Απαιτεί το θάρρος τον σοφών πλασμάτων που καταφέρνουν να κατακτήσουν την περιοχή του φόβου.

Όπως μας λέει η διαίσθησή μας, ο φόβος και το θάρρος διαμορφώνουν ένα συγκεκριμένο είδος δυαδικών. Κάθε πράξη κουράγιου περιλαμβάνει το να αψηφήσουμε τον φόβο. Εξαιτίας αυτού, η αγωνία που μας παραλύει, η οποία συγκροτείται από την αμυγδαλή, το πρωτόγονο μυαλό που είναι κρυμμένο στον εγκέφαλο μπορεί να εξαπολύσει θαυμάσιες στρατηγικές. Η ελαστικότητα τρέφεται από την ίδια της την τιμωρία: τον φόβο.

«Τα ιδανικά που φώτισαν τον δρόμο μου και με τον καιρό να αντιμετωπίσω την ζωή χαρωπά είναι η Καλοσύνη, η Ομορφιά και η Αλήθεια». -Albert Einstein

Ο γιατρός Stanley Jack Rachman καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά είναι ένας από τους πρώτους ειδικούς στις αγχώδεις διαταραχές. Στο βιβλίο του Fear and Courage, εξηγεί πως το κουράγιο στην πραγματικότητα είναι μια ψυχική ιδιότητα. Όλοι το έχουμε, ακόμα και αν δεν είναι φανερό στην αρχή.

Παρόλα αυτά, δεν μπορούμε πάντα να ενεργοποιήσουμε τον εσωτερικό μηχανισμό που συγκρατεί το κουράγιο. Βαθιά μέσα μας μπορεί να ακούμε μια φωνή να ψιθυρίζει «κάντο, πρέπει να το κάνεις για να συνεχίσεις να πηγαίνεις μπροστά». Θα σας εξηγήσουμε πως να το κάνετε αυτό.

Η ζωή απαιτεί θάρρος αλλά ο φόβος είναι η πιστή συντροφιά μας
Οι περισσότεροι από εμάς περνάμε μια φάση στην ζωή μας η οποία είναι ντυμένη με μια πλαστή ψευδαίσθηση. Κανένας δεν είναι αληθινά προετοιμασμένος για τις αντιξοότητες, στην πραγματικότητα, μέχρι να φτάσουμε σε αυτή τη φάση δεν ξέρουμε καν ότι υπάρχουν. Ίσως πιστεύουμε ότι η δυστυχία, ο κίνδυνος και οι απειλές υπάρχουν μόνο στην τηλεόραση. Τα βλέπουμε σε πολέμους που δεν είναι δικοί μας, μακριά από τον πόνο που μπορούμε να κατανοήσουμε για μια στιγμή και μετά να ξεχάσουμε.

Αυτού του είδους αυτό-εξαπάτησης είναι ένας αμυντικός μηχανισμός. Ακόμα και έτσι, όταν τελικά χάσουμε την ισορροπία και ζήσουμε την απειλητική πλευρά, ο εγκέφαλος μας αντιδρά.

Ο φόβος μας αγκαλιάζει. Ο φόβος είναι ο πιο ισχυρός μηχανισμός επιβίωσης που έχουμε. Αυτό είναι αλήθεια για έναν απλό λόγο: ο φόβος μας κρατά σε εγρήγορση ώστε να αντιδράσουμε όταν αντιμετωπίσουμε κάποια απειλή. Έτσι επιβιώνουμε.

Τώρα, μακριά από την διαχείριση του φόβου, κάνουμε έναν πιστό φίλο από αυτό. Αρνούμαστε να κάνουμε οτιδήποτε χωρίς αυτόν. Του δίνουμε τόση δύναμη που χάνουμε την δική μας θέληση. Σταδιακά δίνουμε χώρο στο άγχος, στην αγωνία για το «τι θα γίνει μετά» και χειρότερα, στο «οτιδήποτε θα συμβεί θα είναι χειρότερο.»

Είναι σημαντικό να έχουμε κάποια πράγματα ξεκάθαρα. Το θάρρος δεν σημαίνει ότι ο φόβος απουσιάζει. Θάρρος σημαίνει να συνεχίζουμε ακόμα και όταν αντιμετωπίζουμε τον φόβο. Στην πραγματικότητα, οι μοναδικές στιγμές που είμαστε στ΄ αλήθεια θαρραλέοι είναι όταν ο φόβος έχει περικυκλώσει την καρδιά μας και προσπαθεί να μας αποτρέψει από το να προχωρήσουμε.

Θάρρος, ή πώς να ξυπνήσουμε το εσωτερικό μας λιοντάρι
Θυμάστε το δειλό λιοντάρι στον Μάγο του Οζ; Αυτό, όπως και οι άλλοι πήγαν στον μάγο για να του ζητήσουν μια ευχή. Ευχήθηκε να είναι θαρραλέο. Με έναν τρόπο, μας αντιπροσωπεύει όλους.

«Θαρραλέος δεν είναι αυτός που δεν φοβάται, είναι αυτός που θριαμβεύει πάνω από τους φόβους του.»
Πολλοί από εμάς είμαστε επίσης δειλά λιοντάρια. Είμαστε προγραμματισμένοι να αντιμετωπίζουμε τις αντιξοότητες επειδή αυτό έκανε πάντα το είδος μας. Ωστόσο, μερικές φορές χρειάζεται να αφυπνίσουμε αυτόν τον προγραμματισμό. Εν τέλει, είμαστε γεννημένοι ως επιζώντες σε ένα αιώνιο απειλητικό περιβάλλον, που έχουμε ξεχάσει για πόσα είμαστε ικανοί.

Για να θυμηθείτε, σας προτείνουμε να σκεφτείτε τις ακόλουθες στρατηγικές.

5 στύλοι του Θάρρους

Όταν μιλάμε για θάρρος ή για δύναμη, σχεδόν αυτόματα σκεφτόμαστε κάποιον με επιβλητική παρουσία και απειλητικό βλέμμα. Ωστόσο, αν σκεφτούμε καλύτερα, οι αληθινοί θαρραλέοι στην ιστορία μας και στην μοντέρνα κοινωνία ήταν και είναι κανονικοί άνθρωποι. Σκεφτείτε ίσως κάποιον στην οικογένεια σας. Τους θαυμάζουμε για το κουράγιο τους.

Ας κοιτάξουμε τα χαρακτηριστικά που τους καθορίζουν.
Αν θέλετε να κάνετε κάτι αλλά σας τρομάζει, κάντε το ακόμα και αν είστε φοβισμένοι. Είναι μια βασική αρχή που τα πιο θαρραλέα άτομα έχουν ενσωματώσει στην καρδιά και στο μυαλό τους.
Ένα άτομο με θάρρος ακούει την διαίσθηση του και δρα με ένα συγκεκριμένο τρόπο: με υπομονή και αποφασιστικότητα.
• Μια γενναία καρδιά ξέρει πως η ζωή συμβαίνει πέρα από την γραμμή του φόβου. Το Θάρρος απαιτεί να κατακτήσουμε νέα σύνορα.
• Μέχρι την ημέρα που θα το αποδείξουμε, δε θα είμαστε σίγουροι για το θάρρος μας. Μέχρι τότε, δεν θα πρέπει να ντρεπόμαστε για τα δάκρυα μας, είναι ένας τρόπος για να απελευθερώσουμε την ένταση.
• Ο θυμός κάποιες φορές ενεργεί ως προάγγελμα του θάρρους. Όταν βλέπουμε αδικίες, το μυαλό μας, μας πιέζει μέσω του θυμού για να δράσουμε. Μας δίνει κουράγιο για να αφήσουμε την θέση ασφαλείας μας.

Συμπερασματικά, ξέρουμε πως η ζωή είναι δύσκολη κάποιες φορές. Κανένας δεν επιλέγει τις ταλαιπωρίες του. Ωστόσο, αυτό που μπορούμε να επιλέξουμε είναι πώς να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες: με κουράγιο.